Thiếu nhân lực chuyên sâu

Nghị quyết số 222/2025/QH15 của Quốc hội về Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam đã tạo hành lang pháp lý quan trọng để Đà Nẵng triển khai mô hình trung tâm tài chính quốc tế. Tuy nhiên, bên cạnh cơ chế, chính sách và hạ tầng, nguồn nhân lực vẫn được xem là yếu tố quyết định đến khả năng vận hành và sức cạnh tranh của trung tâm tài chính trong tương lai.

Theo GS.TS Lê Văn Huy, Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng, “điểm nghẽn” lớn nhất hiện nay là Đà Nẵng chưa có đủ nguồn nhân lực tài chính quốc tế ở tầng chuyên sâu và đội ngũ dịch vụ hỗ trợ chuyên nghiệp.

Thành phố không thiếu nhân lực tài chính theo nghĩa truyền thống. Đà Nẵng sở hữu hệ thống trường đại học khá phát triển, mạng lưới ngân hàng, doanh nghiệp công nghệ cùng lực lượng lao động trẻ dồi dào. Tuy nhiên, nguồn nhân lực phục vụ VIFC-DN đòi hỏi tiêu chuẩn cao hơn rất nhiều. “Nhân lực cho VIFC-DN phải hiểu thị trường vốn quốc tế, sản phẩm phái sinh, tài sản số, tài chính xanh, tín chỉ carbon, phòng chống rửa tiền, thuế quốc tế, quản trị rủi ro, pháp lý tài chính và dữ liệu tài chính”, GS.TS Lê Văn Huy nhấn mạnh.

Theo GS.TS Lê Văn Huy, có ba điểm nghẽn đáng chú ý. Thứ nhất là thiếu nhân lực có kinh nghiệm thực chiến với nhà đầu tư quốc tế, ngân hàng đầu tư, quỹ đầu tư, công ty fintech, hãng luật quốc tế hay các công ty kiểm toán lớn. Thứ hai là thiếu nguồn nhân lực liên ngành có khả năng kết nối giữa tài chính, công nghệ, pháp lý và quản trị. Thứ ba là hệ sinh thái nghề nghiệp hỗ trợ cho trung tâm tài chính còn khá mỏng.

Đồng quan điểm, PGS.TS Trần Mạnh Huy, Chủ tịch hội đồng quản trị Công ty cổ phần HTV Giải pháp Blockchain, giảng viên Trường đại học Kiến trúc Đà Nẵng, cho rằng thách thức lớn nhất không đơn thuần là thiếu người giỏi tài chính mà là thiếu đội ngũ nhân lực “lai” giữa tài chính quốc tế, công nghệ, pháp lý và quản trị rủi ro toàn cầu.

Theo PGS.TS Trần Mạnh Huy, một trung tâm tài chính quốc tế hiện đại không còn vận hành theo mô hình truyền thống mà dựa trên nền tảng fintech, trí tuệ nhân tạo (AI), blockchain, dữ liệu lớn, an ninh mạng và các chuẩn tuân thủ quốc tế. Trong khi đó, nguồn nhân lực tại Việt Nam nói chung và Đà Nẵng nói riêng hiện vẫn chủ yếu mạnh về gia công dịch vụ hoặc các nghiệp vụ đơn lẻ, chưa hình thành được lực lượng chuyên gia có khả năng vận hành các cấu trúc tài chính xuyên biên giới.

Một “điểm nghẽn” khác là khả năng thu hút và giữ chân nhân tài quốc tế. Theo đó, các chuyên gia tài chính toàn cầu thường lựa chọn những nơi có môi trường sống chất lượng, chính sách mở, khung pháp lý minh bạch và cơ hội nghề nghiệp dài hạn cho bản thân cũng như gia đình.

Để giải quyết bài toán này, ông đề xuất triển khai đồng thời ba nhóm giải pháp. Đó là xây dựng chương trình đào tạo “đặt hàng” giữa chính quyền – đại học – doanh nghiệp, tập trung vào Fintech, AI Finance, quản trị quỹ, tài sản số, compliance quốc tế. Đồng thời với đó là cho phép cơ chế đặc thù để thu hút chuyên gia quốc tế, kể cả về thuế thu nhập, visa dài hạn và môi trường làm việc. Bên cạnh đó, Đà Nẵng phải được xem là nơi thử nghiệm mô hình “AI-First Financial Hub”, tức ngay từ đầu vận hành theo tư duy số hóa, dữ liệu hóa và tự động hóa, thay vì đi lại con đường cũ của các trung tâm tài chính truyền thống.

“Nếu làm được điều này, Đà Nẵng có thể đi nhanh hơn nhiều quốc gia đi trước vì lợi thế ‘người đến sau’ thường dễ áp dụng công nghệ mới hơn”, PGS.TS Trần Mạnh Huy nói.

Xây dựng hệ sinh thái đào tạo và chính sách thu hút nhân tài

Để giải quyết bài toán nhân lực cho VIFC-DN, nhiều giải pháp đã và đang được triển khai đồng thời từ phía cơ sở đào tạo, cơ quan quản lý và các đơn vị vận hành trung tâm tài chính.

Mới đây, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng đã thành lập Viện Nghiên cứu - Đào tạo Fintech, Đổi mới sáng tạo và Phát triển bền vững. Đây được xem là một trong những bước đi đầu tiên nhằm hình thành hệ sinh thái đào tạo và nghiên cứu phục vụ trực tiếp cho VIFC-DN. Theo định hướng, Viện sẽ đảm nhiệm ba vai trò trọng tâm. Trước hết là trung tâm nghiên cứu ứng dụng và nghiên cứu chính sách trong lĩnh vực fintech và tài chính bền vững, cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng, thử nghiệm và hoàn thiện các cơ chế liên quan đến tài chính số, sandbox fintech và tài chính xanh.

Bên cạnh đó, Viện sẽ đóng vai trò đầu mối đào tạo và bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao cho thị trường tài chính và Trung tâm Tài chính quốc tế. Các chương trình đào tạo ngắn hạn, trung hạn cùng các chứng chỉ quốc tế sẽ hướng đến cán bộ quản lý nhà nước, nhân sự của VIFC-DN, các định chế tài chính, doanh nghiệp fintech và các tổ chức liên quan. Vai trò thứ ba là kết nối VIFC-DN với mạng lưới đối tác trong nước và quốc tế thông qua các hoạt động hợp tác nghiên cứu, đào tạo, trao đổi chuyên gia và tổ chức các diễn đàn học thuật, chính sách về fintech và tài chính bền vững.

Theo GS.TS Lê Văn Huy, song song với việc thành lập Viện, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng đang tập trung chuẩn bị đúng nhóm nhân lực mà VIFC-DN cần, gồm những người am hiểu tài chính quốc tế, có năng lực công nghệ, sử dụng thành thạo dữ liệu, nắm vững pháp lý và quản trị rủi ro trong môi trường toàn cầu.

Nhà trường đã tiến hành cập nhật nhiều chương trình đào tạo hiện có, không chỉ trong các ngành tài chính - ngân hàng hay công nghệ tài chính mà còn mở rộng sang kế toán - kiểm toán, kinh doanh số, thương mại điện tử, logistics, quản trị chuỗi cung ứng, marketing số, luật thương mại quốc tế và trí tuệ nhân tạo trong kinh doanh.

Nội dung đào tạo được bổ sung các lĩnh vực mới như thị trường vốn quốc tế, tài chính xanh, tín chỉ carbon, tài sản số, fintech, phòng chống rửa tiền, quản trị rủi ro, tài trợ thương mại và tài chính chuỗi cung ứng.

Đồng thời, trường cũng phát triển các học phần chuyên sâu gắn trực tiếp với nhu cầu thực tế của Đà Nẵng như vận hành trung tâm tài chính quốc tế, tài chính cho khu thương mại tự do, thanh toán xuyên biên giới, tài chính logistics, ESG, thị trường carbon, quản trị dữ liệu tài chính và pháp lý tài chính quốc tế.

Ở góc độ cơ quan vận hành, ông Đặng Đình Đức, Phó chủ tịch thường trực Cơ quan điều hành VIFC-DN, cho biết thu hút và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là một trong những mục tiêu quan trọng được xác định trong Nghị quyết số 222/2025/QH15 của Quốc hội. Nghị quyết đã quy định nhiều chính sách hỗ trợ về tiền lương, lưu trú, đào tạo, bồi dưỡng và phát triển kỹ năng từ nguồn ngân sách địa phương. Trước mắt, Cơ quan điều hành VIFC-DN đang vận dụng Nghị quyết số 15/2025/NQ-HĐND của HĐND thành phố để triển khai các chính sách hỗ trợ cho chuyên gia và nhà quản lý.

Các giải pháp được triển khai theo ba hướng chính. Thứ nhất là thu hút và trọng dụng nhân tài thông qua cơ chế tuyển dụng hợp đồng, cho phép tiếp nhận chuyên gia trong và ngoài nước vào khu vực công với chính sách đãi ngộ cạnh tranh hơn. Đây là yếu tố then chốt để hình thành đội ngũ chuyên gia cho Cơ quan điều hành VIFC-DN.

Thứ hai là tăng cường đào tạo và phát triển nguồn nhân lực thông qua liên kết với các trường đại học và tổ chức quốc tế trong các lĩnh vực mới như fintech, AI, dữ liệu lớn và pháp lý tài chính quốc tế, bảo đảm đáp ứng trực tiếp nhu cầu vận hành VIFC-DN.

Thứ ba là xây dựng môi trường làm việc chuyên nghiệp, đồng thời đề xuất các cơ chế hỗ trợ về lưu trú, y tế, giáo dục theo tiêu chuẩn quốc tế cho người thân và gia đình chuyên gia. Đây là điểm rất quan trọng, bởi trong lĩnh vực tài chính quốc tế cạnh tranh nhân lực là cạnh tranh toàn cầu.

Trong bối cảnh Chính phủ đang đẩy mạnh triển khai các hoạt động của trung tâm tài chính quốc tế theo định hướng đã được Quốc hội thông qua, Tạp chí Đầu tư Tài chính – VietnamFinance phối hợp với Cơ quan Điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế tại thành phố Đà Nẵng (VIFC-DN) và Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam (VFCA) tổ chức hội thảo “VIFC-DN: Kiến tạo thể chế - Định hình dòng vốn thế hệ mới” vào 08h30 ngày 30/6/2026 tại Khách sạn Novotel, thành phố Đà Nẵng.

Hội thảo quy tụ các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia kinh tế, doanh nghiệp và nhà đầu tư nhằm thảo luận các cơ chế đột phá để phát triển VIFC-DN, thu hút các dòng vốn thế hệ mới trong các lĩnh vực tài chính số, tài chính thương mại và tài chính xanh.