Phát triển lưới điện thông minh trước yêu cầu chuyển dịch năng lượng

Ngày 6/11, tại Hà Nội, Trường Điện - Điện tử, Đại học Bách khoa Hà Nội chủ trì tổ chức Hội nghị quốc tế về Năng lượng và Ứng dụng lần thứ 9 (ASGC9), tập trung trao đổi các giải pháp phát triển lưới điện thông minh, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và tích hợp năng lượng tái tạo, xe điện vào hệ thống điện.

Hội nghị quy tụ đại diện lãnh đạo các doanh nghiệp năng lượng, nhà nghiên cứu, chuyên gia trong nước và quốc tế cùng sinh viên Trường Điện - Điện tử.

Lưới điện thông minh giữ vai trò quan trọng trong chuyển dịch năng lượng

Phát biểu khai mạc hội nghị, PGS.TS Nguyễn Phong Điền, Phó giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội cho biết, đối với nhà trường, các hệ thống năng lượng sạch và bền vững là một trong những định hướng chiến lược trong những năm tới. Các hội nghị quốc tế như ASGC9 có vai trò quan trọng trong việc kết nối chuyên gia từ nhiều quốc gia, hình thành các mối quan hệ đối tác, khởi xướng hoạt động hợp tác và đưa các nghiên cứu của nhà trường vào cộng đồng khoa học toàn cầu.

Theo PGS.TS Nguyễn Phong Điền, ASGC9 là diễn đàn để chia sẻ kiến thức, xây dựng quan hệ đối tác và phát triển các giải pháp mới cho tương lai ngành năng lượng, nhất là trong bối cảnh thế giới đang trải qua những thay đổi lớn, năng lượng tái tạo, xe điện, lưu trữ năng lượng, trí tuệ nhân tạo và các công nghệ số đang làm thay đổi cách thức sản xuất, phân phối và sử dụng điện năng. Trong quá trình đó, lưới điện thông minh giữ vị trí cốt lõi, góp phần xây dựng hệ thống điện có độ tin cậy, tính linh hoạt và tính bền vững cao hơn.

Đối với ASEAN, quá trình chuyển dịch này vừa đặt ra thách thức, vừa mở ra cơ hội lớn. Khu vực có nhu cầu năng lượng ngày càng tăng, nguồn tài nguyên năng lượng tái tạo phong phú và tiềm năng hợp tác khu vực mạnh mẽ. Đối với Việt Nam, phát triển lưới điện thông minh là yêu cầu thiết yếu nhằm hỗ trợ chuyển dịch năng lượng, nâng cao an ninh năng lượng và thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững.

"ASGC9 được kỳ vọng góp phần tăng cường kết nối các bên, chuyển hóa tri thức khoa học thành những giải pháp thực tiễn cho ngành năng lượng", PGS.TS Nguyễn Phong Điền nhấn mạnh.

Từ góc độ chuyên gia, GS. Mahdi Jalili, Đại học RMIT (Australia) đã làm rõ việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo và tối ưu hóa nhằm tích hợp năng lượng tái tạo, xe điện vào lưới điện. Theo GS. Mahdi Jalili, giảm phát thải là một thách thức lớn đối với nhân loại, đặc biệt tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Australia hiện có mức phát thải bình quân đầu người cao, đứng thứ hai, sau Ả Rập Xê Út và trước Mỹ, Canada. Đây là vấn đề đòi hỏi các quốc gia phải hành động. Giải pháp được giáo sư đề cập là phát điện từ năng lượng tái tạo, điện hóa hệ thống giao thông, hộ gia đình và doanh nghiệp.

Chia sẻ kinh nghiệm điện khí hóa nhà ở tại Australia, GS. Mahdi Jalili dẫn trường hợp bang Victoria. Tại bang này, các dự án nhà ở mới nộp hồ sơ xin giấy phép quy hoạch từ ngày 1/1/2024 không được đấu nối vào mạng lưới khí tự nhiên. Theo lộ trình của chính quyền bang, yêu cầu sử dụng điện sẽ áp dụng với nhà ở mới và phần lớn công trình thương mại mới được cấp giấy phép xây dựng từ ngày 1/1/2027, với một số ngoại lệ.

Tăng cường hợp tác nghiên cứu và ứng dụng lưới điện thông minh

Trao đổi tại hội nghị, PGS.TS. Nguyễn Đức Tuyên, Trường Điện - Điện tử, Đại học Bách khoa Hà Nội cho biết, các quốc gia ASEAN đã quan tâm và định hướng phát triển lưới điện thông minh từ sớm. Việt Nam bắt đầu từ năm 2012, trong khi một số quốc gia khác đã triển khai sớm hơn và hình thành cộng đồng nghiên cứu về lĩnh vực này. Lưới điện thông minh hướng tới khả năng vận hành hệ thống điện an toàn, hiệu quả, tối ưu nguồn lực, bảo đảm chất lượng điện và thích ứng với sự phát triển của năng lượng tái tạo.

Theo PGS.TS. Nguyễn Đức Tuyên, trong giai đoạn đầu, việc đầu tư lưới điện thông minh tại Việt Nam chủ yếu tập trung vào hệ thống SCADA và giám sát. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của năng lượng tái tạo, yêu cầu công nghệ cũng ngày càng cao, việc tích hợp tỷ trọng lớn điện mặt trời, điện gió vào hệ thống đặt ra nhiều vấn đề cần giải quyết, đòi hỏi các công nghệ thông minh vượt ra ngoài chức năng giám sát và điều khiển như trước đây.

Đặc biệt, trong tương lai, khi hệ thống điện sử dụng tỷ trọng năng lượng tái tạo ngày càng lớn, việc đầu tư và ứng dụng các công nghệ phục vụ vận hành, tích hợp nguồn điện sẽ trở nên cần thiết hơn. Đây cũng là thách thức khi Việt Nam vẫn phải đầu tư, tiếp nhận nhiều công nghệ từ nước ngoài.

Từ yêu cầu này, PGS.TS. Nguyễn Đức Tuyên cho rằng, bên cạnh tiếp nhận công nghệ quốc tế, Việt Nam cần hướng tới chủ động nghiên cứu và làm chủ công nghệ trong nước. Định hướng này cũng gắn với tinh thần thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ theo Nghị quyết số 57-NQ/TW. Trong đó, cần tăng cường phối hợp giữa các đơn vị điện lực với trường đại học và viện nghiên cứu để triển khai nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ.

Đánh giá về kết quả hiện nay, PGS.TS. Nguyễn Đức Tuyên cho biết, theo các chỉ tiêu đánh giá lưới điện thông minh, Việt Nam được xem là quốc gia có năng lực phát triển lưới điện khá tốt, nếu tiếp tục nâng cao năng lực làm chủ công nghệ, lưới điện Việt Nam sẽ có thêm điều kiện khẳng định vị thế trong khu vực ASEAN.

Trong khuôn khổ hội nghị, nhiều bài báo nghiên cứu chất lượng cao của các nhà khoa học trong nước và quốc tế đã được gửi về Tạp chí Khoa học và Công nghệ, Đại học Bách khoa Hà Nội, theo quy trình công bố đạt chuẩn quốc tế. 

ASGC9 được kỳ vọng trở thành cầu nối thúc đẩy hợp tác giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp trong khu vực ASEAN, góp phần phát triển các giải pháp công nghệ, đẩy mạnh nghiên cứu và ứng dụng lưới điện thông minh, đáp ứng yêu cầu chuyển dịch năng lượng và bảo đảm an ninh năng lượng trong thời gian tới.