Thông tin về tình hình xuất nhập khẩu ở thời điểm hiện tại, ông Ngô Như An, Phó Trưởng ban Công nghệ thông tin và Thống kê hải quan, Cục Hải quan, cho biết Tính đến ngày 7/6, Việt Nam nhập siêu 15,36 tỷ USD sau nhiều năm duy trì xuất siêu.

Đáng chú ý, máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện là nhóm hàng được doanh nghiệp tăng cường nhập khẩu mạnh nhất, với kim ngạch tăng hơn 80% so với cùng kỳ, bên cạnh dầu thô, máy móc, thiết bị và linh kiện phục vụ sản xuất.

Theo ông An, nguyên nhân chủ yếu khiến nhập siêu tăng mạnh đến từ sự gia tăng đột biến của một số nhóm hàng nhập khẩu, đặc biệt là máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện.

Trong quý I, nhóm hàng này ghi nhận mức nhập siêu 3,65 tỷ USD. Tính chung 5 tháng đầu năm, mức nhập siêu đã tăng lên 13,81 tỷ USD. Riêng tháng 5, nhóm hàng điện tử nhập siêu gần 8 tỷ USD, đưa tổng kim ngạch nhập khẩu của nhóm lên khoảng 32 tỷ USD, tăng 80,5% so với cùng kỳ năm trước.

Theo đại diện Cục Hải quan, giá các loại chip bán dẫn, card điện tử và linh kiện công nghệ trên thị trường thế giới tăng mạnh là một trong những nguyên nhân chính đẩy giá trị nhập khẩu đi lên. Có thời điểm, giá một số mặt hàng tăng gấp 5-7 lần so với trước.

Bên cạnh nhóm điện tử, dầu thô cũng là mặt hàng góp phần đáng kể làm gia tăng nhập siêu. Những biến động địa chính trị trên thế giới, đặc biệt liên quan đến xung đột Nga - Ukraine, đã khiến giá dầu tăng cao, kéo theo giá trị nhập khẩu của Việt Nam.

Ngoài ra, các nhóm máy móc, thiết bị, ô tô và linh kiện phục vụ sản xuất cũng ghi nhận mức tăng nhập khẩu đáng kể. Theo cơ quan hải quan, nhiều doanh nghiệp đang chủ động nhập khẩu nguyên vật liệu, máy móc và linh kiện nhằm đáp ứng nhu cầu sản xuất và các đơn hàng đã ký kết trong thời gian tới.

Ở chiều ngược lại, xuất khẩu của khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) giảm so với cùng kỳ cũng là yếu tố khiến cán cân thương mại thay đổi theo hướng bất lợi.

Dù vậy, cơ quan quản lý cho rằng tình hình nhập siêu có dấu hiệu hạ nhiệt trong những tuần gần đây. Theo ông Ngô Như An, nửa cuối tháng 5, Việt Nam đã ghi nhận xuất siêu khoảng 500 triệu USD sau giai đoạn nhập siêu mạnh ở đầu tháng. Bước sang đầu tháng 6, cán cân thương mại quay trở lại trạng thái nhập siêu nhưng quy mô đã thấp hơn đáng kể.

Đánh giá về triển vọng những tháng cuối năm, bà Đỗ Thị Ngọc, Phó Cục trưởng Cục Thống kê, cho biết khoảng 94% kim ngạch nhập khẩu hiện nay là tư liệu sản xuất, gồm nguyên liệu, nhiên liệu, máy móc và linh kiện đầu vào cho nền kinh tế.

Theo bà, nếu các nguồn nguyên liệu này được hấp thụ hiệu quả vào hoạt động sản xuất, đây sẽ là động lực thúc đẩy tăng trưởng công nghiệp và xuất khẩu trong thời gian tới, qua đó giúp cải thiện cán cân thương mại.

Các chuyên gia của Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV) cũng dự báo xuất khẩu sẽ phục hồi rõ nét hơn từ cuối quý II khi nhiều dự án công nghệ cao mới đi vào hoạt động. Nhờ đó, các nhóm hàng chủ lực như điện tử, máy tính, linh kiện và điện thoại có thể tăng trưởng mạnh hơn trong nửa cuối năm.

KBSV kỳ vọng xuất khẩu sẽ tăng nhanh hơn nhập khẩu từ quý III, giúp cán cân thương mại cả năm 2026 quay lại trạng thái thặng dư, dù mức xuất siêu có thể thấp hơn so với năm trước.