Băn khoăn cơ chế kiểm soát chất lượng

Theo đó, dự thảo Luật gồm 3 điều, dự kiến sửa đổi một số quy định theo hướng bãi bỏ toàn bộ các quy định về điều kiện hành nghề kế toán, điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán; bãi bỏ toàn bộ các quy định về hồ sơ, thời hạn cấp phép kinh doanh dịch vụ kế toán…

Đối với Luật Kiểm toán độc lập, dự thảo Luật đề xuất bãi bỏ điều kiện “có giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc giấy chứng nhận đầu tư theo quy định của pháp luật” đối với quy định về cấp phép kinh doanh dịch vụ kiểm toán.

Cùng với đó, bãi bỏ 2 thành phần hồ sơ cấp phép kinh doanh dịch vụ kiểm toán gồm: Bản sao giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc giấy chứng nhận đầu tư; bản sao giấy chứng nhận đăng ký hành nghề kiểm toán của các kiểm toán viên hành nghề.

Góp ý đối với việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán, có ý kiến bày tỏ băn khoăn đối với việc bãi bỏ giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán. Theo đó, khi các cơ chế cấp phép được bãi bỏ, cơ quan chủ trì soạn thảo cần xác định rõ chủ thể chịu trách nhiệm về chuyên môn trong trường hợp thuê dịch vụ kế toán nhằm bảo đảm chất lượng dịch vụ và nâng cao trách nhiệm của các bên.

Đề nghị tăng cường hậu kiểm

Trước đó, khi lấy ý kiến tổ chức, cá nhân, nhiều doanh nghiệp đề nghị phải nghiên cứu phương thức quản lý thay thế phù hợp đối với các quy định dự kiến bãi bỏ; nhất là chuẩn mực đạo đức, cập nhật kiến thức, kiểm soát chất lượng, lưu giữ hồ sơ, giải trình, bảo hiểm trách nhiệm và xử lý vi phạm.

Công ty TNHH AM Accounting cho rằng đối với lĩnh vực dịch vụ kế toán, đề nghị cân nhắc duy trì hoặc thiết kế lại cơ chế quản lý theo hướng tăng cường hậu kiểm thay vì bãi bỏ hoàn toàn cơ chế quản lý.

Công ty TNHH Tư vấn Quản lý Doanh nghiệp đề nghị cần giao quyền kiểm soát chất lượng, đào tạo và định danh hành nghề cho các tổ chức nghề nghiệp (như Hiệp hội Kế toán và kiểm toán Việt Nam - VAA, Hội Kiểm toán viên hành nghề Việt Nam  - VACPA). Cơ quan quản lý Nhà nước chuyển từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm" thông qua cơ chế phân loại tuân thủ.

Doanh nghiệp này cũng kiến nghị áp dụng chế độ ưu tiên, giảm tần suất kiểm tra đối với các doanh nghiệp sử dụng dịch vụ kế toán từ các cá nhân, tổ chức đạt chuẩn tín nhiệm của hội nghề nghiệp.

Công ty TNHH Kiểm toán & Tư vấn RSM Việt Nam cho rằng cần xây dựng cơ chế giám sát chất lượng dịch vụ, kiểm tra sau cấp phép và chế tài xử lý vi phạm đủ mạnh nhằm bảo vệ lợi ích của doanh nghiệp sử dụng dịch vụ và các bên liên quan.

Đặc biệt, cần nghiên cứu áp dụng cơ chế kiểm soát chất lượng dựa trên rủi ro đối với các đơn vị cung cấp dịch vụ kế toán, nhất là các đơn vị cung cấp dịch vụ cho doanh nghiệp có lợi ích công chúng hoặc doanh nghiệp có quy mô lớn, nhằm đảm bảo chất lượng thông tin tài chính và giảm thiểu rủi ro sai sót trọng yếu trên báo cáo tài chính.

Phải bồi thường thiệt hại nếu có

Giải trình về vấn đề này, Bộ Tài chính cho biết, Nghị quyết 66.17 đã quy định kinh doanh dịch vụ kế toán không phải là ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Do đó, việc giữ theo cơ chế quản lý như trước đây hoặc giao quyền kiểm soát chất lượng dịch vụ kế toán cho các tổ chức nghề nghiệp là không còn phù hợp.

Việc kiểm tra hoạt động dịch vụ kế toán sẽ không thực hiện trực tiếp tại các cá nhân, tổ chức kinh doanh dịch vụ kế toán mà sẽ thông qua việc kiểm tra kế toán tại khách hàng của các cá nhân, tổ chức kinh doanh dịch vụ kế toán (hậu kiểm).

Khi kiểm tra, giám sát nếu phát hiện có hành vì vi phạm pháp luật thì các cơ quan có thẩm quyền sẽ xử phạt vi phạm theo quy định và thẩm quyền của cơ quan nhà nước, không phải của tổ chức nghề nghiệp.

Cũng theo Bộ Tài chính, tương tự các ngành nghề lĩnh vực khác, các cá nhân, tổ chức kinh doanh dịch vụ kế toán phải tự xây dựng năng lực, uy tín, thương hiệu,... để khách hàng biết đến đơn vị mình mà không cần thiết phải có một cơ quan có thẩm quyền thực hiện việc thu thập, cập nhật và công khai thường xuyên thông tin danh sách các cá nhân, tổ chức kinh doanh dịch vụ kế toán.

Bộ Tài chính cho biết Dự thảo Luật thiết kế sửa đổi khoản 3 Điều 67 theo hướng các cá nhân, tổ chức cung cấp dịch vụ kế toán “chịu trách nhiệm trước khách hàng và trước pháp luật về nội dung dịch vụ kế toán đã cung cấp theo thỏa thuận trong hợp đồng và phải bồi thường thiệt hại do mình gây ra theo quy định của pháp luật”.