Bà Hương cho biết, trước năm 2008, số lượng các C/O giả và sửa chữa
số lượng đối với hàng dệt may XK sang EU xảy ra nhiều. Tuy nhiên, kể từ
năm 2008, sau khi VCCI phát hiện và đưa ra một loạt biện pháp, hiện
tượng làm giả giấy xuất xứ, sửa chứng từ, số lượng và trị giá trên hóa
đơn thương mại... đã giảm nhiều. Phía hải quan các nước cũng đánh giá
cao sự hợp tác của VCCI và các bộ, ngành VN trong việc xử lý các vụ việc
này.
- Thưa bà, được biết trung tâm đã nhận
được những yêu cầu thẩm tra tính xác thực của C/O do hải quan các nước
EU gửi. Đồng thời cơ quan chống gian lận thương mại của EU (OLAF) đã có
một số cảnh báo về hiện tượng giấy chứng nhận xuất xứ hàng hoá giả từ VN
?
Đúng là sau khi nhận được các lời cảnh báo từ Hải quan các nước về
tình trạng này, chúng tôi đã thực hiện nhiều giải pháp nhằm cảnh báo sớm
cũng như ngăn chặn các hành vi gian lận. Trong đó có việc phối hợp với
Hải quan các nước nhằm phát hiện các chứng từ C/O giả và thông báo cho
VN.
Chúng tôi đã lập mạng lưới trao đổi thông tin nhằm phát hiện sớm và
kịp thời những trường hợp gian lận bằng cách gửi giữ liệu C/O cấp hàng
ngày cho phía đối tác. Nhờ đó, khi hàng hoá chưa đến nơi nhưng Hải quan
của nước nhập khẩu đã có đầy đủ dữ liệu về các lô hàng. Khi nhà nhập
khẩu đến xuất trình bộ hô sơ nhập khẩu để làm thủ tục thông quan, hải
quan nước nhập khẩu có thể dễ dàng nhận ra ngay là bộ hồ sơ đó có hợp
pháp và hợp lệ hay không.
Bên cạnh đó, để đảm bảo, chúng tôi cũng yêu cầu DN đánh bằng chữ về
số lượng và trị giá trên C/O cho hàng dệt may XK sang EU nhằm tránh
hiện tượng sửa chữa, cạo, tẩy số liệu... Đến nay sau gần 3 năm triển
khai giải pháp trên, số lượng C/O giả và sửa chữa chứng từ đã giảm rất
nhiều.
Hiện tại, khi mà tình trạng gian lận đã có xu hướng giảm, VCCI đã có
những “lới lỏng” hơn cho các DN, cụ thể là không cần phải đánh trị giá
hàng hoá lên C/O. Chúng tôi biết rằng khi áp dụng những biện pháp đó
cũng sẽ ít nhiều ảnh hưởng tới các DN. Đặc biệt là các DN thương mại,
người bán và người mua đều không muốn cho bên thứ 3 biết giá trị của lô
hàng đó.
- Mặt hàng nào dễ bị gian lận thương mại qua C/O, những phương thức gian lận nào thường được các DN thực hiện, thưa bà ?
Thông thường là các mặt hàng mà các nước xung quanh VN bị các nước
hay thị trường lớn như EU, Hoa Kỳ... áp thuế chống bán phá giá hoặc các
biện pháp hạn chế nhập khẩu. Nguy cơ các mặt hàng này được chuyển tải
bất hợp pháp vào VN để hợp thức hoá các bộ hồ sơ về vận chuyển, sau đó
làm giả chứng từ, hồ sơ để hợp thức hoá lô hàng này có xuất xứ tại VN.
Đây là hình thức làm giả hoàn toàn giấy chứng nhận từ bên ngoài (giả mẫu
con dấu và chữ ký của cán bộ cấp C/O)
Thậm chí có nhiều trường hợp DN VN bị mạo danh trên C/O giả do một DN
nước ngoài làm giả, chẳng hạn có DN chỉ chuyên kinh doanh vận tải, chưa
bao giờ làm hàng dệt may hoặc ký hợp đồng kinh doanh với các nước
EU...nhưng đã bị phía đối tác nước ngoài mạo danh làm giả C/O với đầy đủ
địa chỉ, tên tuổi Cty...Việc làm giả này hoàn toàn nằm ngoài VCCI và
chúng tôi không thể biết được.
Nguy cơ thứ hai là các DN vào VN sản xuất gia công nhưng ở công đoạn
chưa đủ để đáp ứng quy định về quy tắc xuất xứ. Do đó, hàng hoá này sẽ
không được cấp giấy chứng nhận xuất xứ, từ đó dẫn đến nguy cơ làm giả
C/O
Nhiều khi nhà sản xuất, gia công
cũng không quan tâm việc lô hàng đó đi đâu, nơi cuối cùng là thị trường
nào vì vậy rất dễ xảy ra gian lận thương mại |
- Trước thực trạng đó, VCCI có giải pháp gì để sớm phát hiện cũng như cảnh báo các hiện tượng gian lận như vậy ?
Chúng tôi áp dụng nhiều giải pháp. Thứ nhất là thường xuyên tra cứu
các mặt hàng bị các thị trường lớn như EU, Hoa Kỳ, Thổ Nhĩ Kỳ... áp thuế
chống bán phá giá và áp với các nước nào. Khi phát hiện ra những DN có
các mặt hàng trùng với các mặt hàng bị áp chống bán phá giá, hoặc đang
tiến hành điều tra... bắt buộc phải cảnh giác và có các biện pháp kiểm
tra chặt chẽ với những DN này.
Thứ hai, chúng tôi cũng phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan
để phát hiện sớm các trường hợp gian lận. VCCI đã ký biên bản thoả thuận
với Cục điều tra chống buôn lậu về việc trao đổi dữ liệu thông tin,
thành lập Hội đồng tư vấn cảnh báo và ngăn chặn gian lận thương mại qua
C/O. Thành phần của Hội đồng gồm: Cục quản lý cạnh tranh, Vụ XNK (Bộ
Công Thương); Cục đầu tư nước ngoài (Bộ KHĐT); Cục Hải quan; Bộ Công
an...
Hội đồng hoạt động rất hiệu quả, đã được triển khai đến tới UBND các
tỉnh thành phố để rà soát các mặt hàng có nguy cơ cao gian lận thương
mại ngay từ ban đầu khi DN xin cấp chứng nhận đầu tư và Giấy chứng nhận
đăng ký kinh doanh tại VN hoặc sẽ tư vấn và hướng dẫn cho DN để các sản
phẩm của DN đáp ứng tiêu xuất xứ. Nhằm tránh trường hợp DN đã xây dựng
xong nhà máy, hàng hóa đã xuất đi rồi nhưng sản phẩm không đáp ứng được
tiêu chuẩn xuất xứ của VN, DN không thực hiện đúng các cam kết trong Hợp
đồng hoặc L/C => khách hàng từ chối nhập khẩu, ảnh hưởng lớn tới
hoạt động của DN.
- Bà có lời khuyên gì cho DN để tránh hiện tượng gian lận thương mại qua C/O ?
VCCI đã tổ chức nhiều lớp tập huấn, trang bị kiến thức cho DN về gian
lận thương mại và phân tích cho DN biết khi có gian lận thương mại sẽ
ảnh hưởng như thế nào tới sự phát triển của DN, sán phẩm của DN nói
riêng và hàng hoá VN nói chung trên thị trường thế giới. Chúng tôi cũng
phối hợp chặt chẽ với các hiệp hội ngành hàng để thu thập được thông
tin. Đồng thời chuyển tải đến DN các thông tin về thực trạng gian lận
thương mại qua C/O và tuyên truyền phổ biến pháp luật, thực tiễn về các
biện pháp ngăn chặn hành vi gian lận thương mại đối với mỗi ngành hàng
và mỗi thị trường, cũng như kỹ năng ứng phó đối với mỗi trường hợp gian
lận thương mại để các DN sẵn sàng chủ động hơn...
- Xin cảm ơn bà !
Quốc Anh thực hiện