Thị trường tiền gửi ghi nhận làn sóng tăng ưu đãi lãi suất, đặc biệt trên kênh trực tuyến, khi nhiều ngân hàng cộng thêm 0,9–1,5%/năm thay vì điều chỉnh biểu niêm yết đại trà, khiến lãi suất thực nhận ở một số kỳ hạn 6–36 tháng vượt 8%/năm.

Tại Cake by VPBank, khách hàng gửi từ 6 tháng trở lên được cộng thêm 0,9%/năm đến hết 28/2/2026, đưa lãi suất thực nhận lên 8–8,2%/năm. PVcomBank áp dụng cộng tối đa 1,5%/năm cho tiền gửi online vào thứ Sáu hằng tuần, với kỳ hạn từ 12 tháng, giúp lãi suất thực nhận ở một số kỳ hạn đạt 8,3%/năm. Ở phân khúc sản phẩm thay thế, BVBank chào bán chứng chỉ tiền gửi trực tuyến lãi suất tối đa 7,8%/năm.

Cùng với đó, một số ngân hàng như OCB, Bac A Bank, PGBank và MBV đã niêm yết lãi suất trên 7%/năm. Diễn biến này cho thấy cạnh tranh huy động vốn đầu năm tiếp tục duy trì ở mức cao, nhất là tại các kỳ hạn trung và dài hạn.

Tại talkshow “Tiền gửi hụt hơi, lãi suất 2026 tăng sốc hay lao dốc”, chuyên gia kinh tế, Thạc sĩ Hồ Bá Tình cho rằng gốc rễ vấn đề nằm ở sự lệch pha cung – cầu vốn trên thị trường tiền tệ.

Năm 2025, tín dụng tăng gần 20% trong khi huy động từ dân cư và tổ chức kinh tế chỉ đạt khoảng 14%. Khoảng cách lớn này khiến các ngân hàng thiếu hụt nguồn vốn thực để cho vay mới, buộc phải đẩy lãi suất lên như một phản ứng mang tính thị trường.

Bước sang 2026, áp lực thanh khoản càng thể hiện rõ khi nhiều yếu tố kỹ thuật và chính sách đồng thời tác động. Theo ông Tình, việc thay đổi cách thức điều hành tín dụng là nguyên nhân trực tiếp. Ngân hàng Nhà nước đặt mục tiêu tăng trưởng tín dụng 15% và chuyển sang giám sát theo quý thay vì theo năm hoặc nửa năm như trước, khiến dòng vốn ra nền kinh tế bị kiểm soát chặt chẽ hơn.

Cùng lúc, Kho bạc Nhà nước rút khoảng 400.000–500.000 tỷ đồng đang gửi tại các ngân hàng thương mại để phục vụ chi ngân sách, làm giảm mạnh lượng tiền lưu thông trong hệ thống. Có thời điểm, lãi suất liên ngân hàng qua đêm vọt lên 17%, buộc cơ quan điều hành phải bơm tiền hỗ trợ để ổn định thanh khoản.

Dù vậy, xét trong trung và dài hạn, ông Hồ Bá Tình cho rằng đợt tăng lãi suất vừa qua chỉ mang tính cục bộ, khó kéo dài bởi các nền tảng vĩ mô không ủng hộ mặt bằng lãi suất cao. Lạm phát năm 2025 chỉ quanh 3%, thấp hơn đáng kể so với lãi suất cho vay phổ biến 13–15%.

Ngoài ra, tiêu dùng năm 2026 có dấu hiệu chậm lại, nên áp lực lạm phát từ phía cầu không quá lớn. Theo ông, nếu duy trì lãi suất cao trong bối cảnh này có thể tạo rủi ro cho tăng trưởng nếu chính sách thiếu linh hoạt.

Chuyên gia cũng lưu ý đến hiệu quả phân bổ vốn khi ước tính khoảng 30–40% tín dụng đang chảy vào bất động sản – lĩnh vực có vòng quay vốn chậm và mức lan tỏa sang các ngành khác thấp hơn so với sản xuất.

Khi dòng tiền bị “neo” trong tài sản cố định và các dự án dài hạn, nhu cầu vốn mới tiếp tục gia tăng trong khi hiệu quả tạo ra chưa tương xứng, từ đó duy trì áp lực lên mặt bằng lãi suất.

Về triển vọng cả năm 2026, ông Tình dự báo lãi suất có thể nhích lên so với 2025 nhằm cân bằng rủi ro, nhưng khó xảy ra kịch bản tăng sốc kéo dài. Theo ông, Ngân hàng Nhà nước sẽ phải điều hành linh hoạt hơn, đặc biệt trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số được đặt ra.

Trong môi trường nhiều biến động, Thạc sĩ Hồ Bá Tình khuyến nghị doanh nghiệp và nhà đầu tư cần thận trọng hơn với quyết định tài chính.

Doanh nghiệp nếu muốn mở rộng đầu tư phải tính toán kỹ chi phí vốn thực tế trong bối cảnh lãi suất còn ở mức cao.

Với cá nhân, việc vay để mua bất động sản thứ hai sẽ khó khăn hơn do tiêu chuẩn tín dụng bị siết chặt nhằm hạn chế đầu cơ. Tuy nhiên, với người có dòng tiền nhàn rỗi, đây có thể là cơ hội đầu tư dài hạn vào những khu vực đã điều chỉnh về mức giá hợp lý. Bên cạnh đó, vàng và bạc được dự báo tiếp tục xu hướng tăng trong vài năm tới trước những biến động của kinh tế toàn cầu.