Tỷ giá biến động

Tuần qua, tỷ giá trung tâm vẫn duy trì quanh vùng cao nhất trong khoảng 4 tháng trở lại đây. Trong ngày 27/5, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) điều chỉnh tỷ giá trung tâm tăng lên mức 25.138 VND/USD. Cùng chiều biến động, giá bán USD ở một số ngân hàng thương mại lớn chủ yếu cùng đi lên, đạt mốc 26.394 VND/USD.

Liên quan đến diễn biến tỷ giá trong thời gian gần đây, tại báo cáo mới đây, bộ phân phân tích của Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam (Techcombank) nhận định, xét theo các yếu tố mùa vụ trong lịch sử, tỷ giá VND/USD thường chịu áp lực tăng vào tháng 5.

Nguyên nhân đầu tiên là cán cân thương mại hàng hóa thường âm khi trong 15 năm gần nhất, chỉ có 3 năm là thặng dư. Ngoài ra, các doanh nghiệp FDI cũng có xu hướng chuyển lợi nhuận về nước ở thời điểm quý II. Song, ở góc độ tích cực, bộ phận phân tích của Techcombank cho rằng tỷ giá trong tháng 5 vẫn có thể được hỗ trợ bởi nguồn cung ngoại tệ từ kỳ vọng đầu tư FDI tiếp tục giải ngân mạnh và vay nợ từ nước ngoài tăng.

Đồng thời, nhu cầu găm giữ USD cũng được dự báo sẽ giảm bớt khi lãi suất VND tăng lên trong thời gian vừa qua cũng là yếu tố giúp giảm áp lực lên tỷ giá.

Tuy nhiên, nếu so với cuối năm ngoái, tính đến nay, tỷ giá vẫn gần như đứng im. Chia sẻ trong một chương trình mới đây, ông Trần Ngọc Báu, CEO WiGroup nhận đinh, việc tỷ giá chính thức của các ngân hàng thương mại gần như không biến động và tỷ giá trên thị trường tự do thậm chí còn giảm là một "kỳ tích", đặc biệt khi đặt trong bối cảnh Việt Nam đang thâm hụt thương mại kỷ lục và các đồng tiền khác trên thế giới đều mất giá từ 5-7%. Theo ông Báu, đây là điểm tích cực trong công tác điều hành chính sách tiền tệ nói chung và ổn định tỷ giá nói riêng của nhà điều hành trong thời gian qua.

Vẫn còn thách thức

Song về dài hạn, giới phân tích cảnh báo áp lực tỷ giá thực chất vẫn chưa phản ánh hết vào nền kinh tế thực.

Áp lực đầu tiên lên tỷ giá đến từ việc thâm hụt thương mại mở rộng. Theo ông Trương Đắc Nguyên, Giám đốc đầu tư của Blue Horizon Financial, trong nửa đầu tháng 5/2026, thâm hụt thương mại đã lên tới gần 5,7 tỷ USD, vượt toàn bộ con số nửa tháng 4, và có thể là mức cao nhất lịch sử nếu xu hướng duy trì đến cuối tháng.

Đi sâu vào phân tích, ông Nguyên cho biết, nhóm máy vi tính, điện tử và linh kiện tiếp tục dẫn đầu về gây thâm hụt khi chiếm tới 83% tổng mức thâm hụt trong nửa đầu tháng 5, tương đương 4,7 tỷ USD.

Thực trạng này phản ánh việc các ông lớn FDI Samsung, Apple và chuỗi cung ứng liên quan đang nhập khẩu tư liệu sản xuất để chuẩn bị cho các dòng sản phẩm mới. “Về bản chất không hoàn toàn tiêu cực, nhưng phần ‘gia công ăn lãi ít’ ngày càng lộ rõ hơn: Việt Nam nhập linh kiện, lắp ráp, rồi xuất đi giá trị gia tăng giữ lại trong nước giảm”, ông Nguyên nhấn mạnh.

Vị chuyên gia này cũng chỉ ra, có một số ý kiến cho rằng hiện tượng nhập siêu tăng vọt chỉ mang tính chu kỳ, phản ánh việc khối FDI nhập khẩu tư liệu sản xuất và sau đó sẽ tái xuất siêu mạnh mẽ vào cuối năm. “Tình trạng này năm nào cũng diễn ra, tuy nhiên, diễn biến năm nay sẽ không như vậy vì chúng ta đã có 6 tháng liên tiếp nhập siêu”, ông Nguyên nêu rõ.

Tiếp đến là xăng dầu. Theo ông Nguyên, xăng dầu vẫn là gánh nặng khi ngốn gần 1 tỷ USD chi phí nhập siêu chỉ trong nửa tháng. Với diễn biến giá dầu toàn cầu còn phức tạp và nguồn cung chưa ổn định, áp lực này chưa có dấu hiệu giảm trong ngắn hạn.

Một thách thức khác đến từ triển vọng đồng USD khó đoán định. Trong phân tích mới đây, các chuyên gia MBS cho rằng, việc giá dầu thế giới tăng mạnh do xung đột tại Trung Đông dự kiến sẽ tiếp tục là yếu tố thúc đẩy đà tăng của đồng USD, từ đó tạo áp lực đáng kể lên tỷ giá VND/USD. Thêm vào đó, đồng USD cũng được hỗ trợ bởi kỳ vọng Fed sẽ tiếp tục trì hoãn việc giảm lãi suất, thậm chí, một số quan chức Fed đã bày tỏ sự ủng hộ đối với việc tăng lãi suất nếu lạm phát chưa hạ nhiệt như kỳ vọng.

Nhận định về diễn biến tỷ giá thời gian tới, ông Trần Ngọc Báu, CEO WiGroup cho rằng tỷ giá vẫn là một trong hai biến số cần phải theo dõi sát sao nhất trong năm nay. Nếu niềm tin thị trường sứt mẻ và tỷ giá biến động xấu, nền kinh tế sẽ phải đối mặt với hai rủi ro lớn.

Đầu tiên là lạm phát sẽ trở nên khó kiểm soát hơn. Tiếp đến, để can thiệp giữ tỷ giá, NHNN bắt buộc phải bán dự trữ ngoại hối, đồng nghĩa với việc phải hút tiền đồng về. Hành động này sẽ làm hệ thống ngân hàng mất đi nguồn “tiền ngoại sinh”, đẩy mặt bằng lãi suất huy động lên cao và khiến “bài toán đa chiều” của nhà điều hành càng khó đạt được.

Chính phía NHNN cũng từng thừa nhận, áp lực điều hành thời gian tới là thách thức không nhỏ đối với một nền kinh tế có độ mở lớn như Việt Nam. Sự bất định của bối cảnh kinh tế - địa chính trị toàn cầu kết hợp với mức thâm hụt kỷ lục trong nước đang thu hẹp đáng kể dư địa ứng phó của cơ quan quản lý. Mọi quyết sách nhằm ổn định tỷ giá lúc này đều phải đặt lên bàn cân với mục tiêu đảm bảo thanh khoản hệ thống và duy trì mặt bằng lãi suất thấp để hỗ trợ phục hồi kinh tế.