Tại Hội thảo "VIFC-DN: Kiến tạo thể chế - Định hình dòng vốn thế hệ mới" do Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance tổ chức, TS Nguyễn Đình Cung - nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương, cho rằng muốn xây dựng thành công Trung tâm Tài chính quốc tế (VIFC), trước hết cần làm rõ khái niệm "thể chế vượt trội". Điều quan trọng là phải xác định rõ "vượt trội" so với ai và vượt trội ở điểm nào. Nếu không trả lời được câu hỏi này thì sẽ rất khó định hình nội hàm cũng như thiết kế mô hình thể chế phù hợp.

"Theo tôi, để có thể chế vượt trội, trước hết chúng ta phải tuân thủ những nguyên tắc nền tảng mà các trung tâm tài chính quốc tế đã áp dụng. Trên cơ sở đó mới xây dựng những điểm khác biệt của riêng mình, như thể chế tốt hơn, cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả hơn, quản trị hiện đại hơn hoặc tạo ra những loại tài sản, hàng hóa mang tính khác biệt", TS Nguyễn Đình Cung nhấn mạnh.

Cùng quan điểm, PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, nhận định việc xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế là cơ hội để Việt Nam bước vào một "cuộc chơi khác thường", nơi cạnh tranh không còn dựa vào những lợi thế truyền thống mà bằng chất lượng thể chế, năng lực đổi mới và khả năng tạo ra sự khác biệt. Việt Nam hoàn toàn có đủ tiềm lực để tham gia thị trường tài chính toàn cầu. Tuy nhiên, nếu vẫn duy trì tư duy phát triển cũ thì rất khó tạo ra bước đột phá.

"Bài toán cốt lõi của VIFC không nằm ở những công trình quy mô lớn hay các dự án đầu tư hàng tỷ USD, mà nằm ở việc xây dựng một hệ thống thể chế hiện đại. Nếu không tạo ra được một thể chế mới thì rất khó hình thành một trung tâm tài chính quốc tế đúng nghĩa", ông Thiên nhấn mạnh.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, TS Nguyễn Đình Cung kiến nghị Việt Nam cần xây dựng và ban hành một đạo luật riêng về Trung tâm Tài chính quốc tế. Đây phải là đạo luật chuyên biệt, quy định đầy đủ những nguyên tắc nền tảng với cách tiếp cận quản lý theo hệ thống, thay vì chỉ điều chỉnh bằng các văn bản dưới luật.

Bên cạnh đó, cần xây dựng bộ máy điều hành chuyên trách, hoạt động độc lập và đạt tiêu chuẩn quốc tế. Hai trung tâm tài chính tại TP. HCM và Đà Nẵng cũng cần được tổ chức theo mô hình độc lập, có cơ chế quản trị riêng thay vì vận hành theo cách thức quản lý hiện nay. Đây không chỉ là sự vượt trội mà còn là sự khác biệt so với mô hình hiện tại. Muốn vậy phải phân cấp, phân quyền thực sự cho cơ quan điều hành. Cùng với bộ máy điều hành cần hình thành một cơ quan giám sát ở cấp Trung ương nhằm chia sẻ trách nhiệm và tạo sự yên tâm cho những người trực tiếp triển khai.

TS Nguyễn Đình Cung cho rằng, những yếu tố nền tảng như thể chế, bộ máy điều hành và cơ chế giám sát cần được hoàn thiện trước khi phát triển các sản phẩm tài chính. Nếu những nền tảng này chưa có thì sản phẩm cũng không thể vận hành. Khi đó, nhà đầu tư sẽ chưa biết tham gia bằng cách nào và chỉ dừng lại ở mức quan tâm chứ chưa sẵn sàng đầu tư.

Ở góc độ khác, TS Võ Trí Thành cho rằng quá trình xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế cần bắt đầu từ nhu cầu của nhà đầu tư và thị trường, thay vì chỉ tập trung vào việc thiết kế cơ chế. Khi nói đến sự vượt trội, chúng ta thường nhìn vào rất nhiều yếu tố nhưng lại quên điều quan trọng nhất là phải xuất phát từ nhà đầu tư và thị trường.

Theo TS Võ Trí Thành, Trung tâm Tài chính quốc tế thực chất là một "sandbox" quy mô quốc gia. Trên thế giới hiện tồn tại ba cách tiếp cận: tiên phong như Singapore; cách tiếp cận thận trọng nhưng chủ động, vừa triển khai vừa điều chỉnh; và cách tiếp cận dè dặt, chờ các quốc gia khác triển khai thành công rồi mới làm theo.

"Đó cũng là lý do sandbox trong lĩnh vực fintech của Việt Nam triển khai khá chậm. Với Trung tâm Tài chính quốc tế, chúng ta chưa cần đặt mục tiêu tiên phong như Singapore, nhưng tối thiểu phải theo cách tiếp cận thứ hai, tức là chủ động triển khai và liên tục hoàn thiện trong quá trình thực hiện", TS Võ Trí Thành nhấn mạnh.