Dự thảo 14 tiếp tục giữ cơ chế giá theo hướng linh hoạt hơn

Cơ chế điều hành giá xăng dầu tiếp tục là nội dung đáng chú ý trong quá trình hoàn thiện Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu. Theo báo cáo cập nhật ngày 1/10 của Vietcap, Bộ Công Thương đã trình Dự thảo 14 vào ngày 29/9/2026, sau Dự thảo 12 được đưa ra ngày 20/7/2026.

Theo nội dung được Vietcap tổng hợp, Dự thảo 14 tiếp tục sử dụng công thức xác định giá bán gồm chi phí đầu vào thực tế, chi phí tạo nguồn, chi phí kinh doanh định mức, lợi nhuận và các loại thuế. Cách xây dựng này tương tự Dự thảo 12 và nhìn chung không khác nhiều so với Dự thảo 7.

So với quy định hiện hành, điểm thay đổi lớn nằm ở mức độ chủ động của thương nhân đầu mối trong quá trình xác định giá bán. Vietcap cho biết Dự thảo 14 tiếp tục duy trì chi phí kinh doanh định mức, được điều chỉnh theo CPI, đồng thời cho phép thương nhân đầu mối tự xác định cấu phần lợi nhuận. Theo đánh giá của đơn vị phân tích, cơ chế này giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn trong việc xác định biên lợi nhuận, trong khi quy định hiện hành giới hạn lợi nhuận định mức ở mức 300 đồng/lít.

Bên cạnh đó, một thay đổi khác đến từ chu kỳ điều chỉnh giá. Dự thảo 14 đề xuất thay thế chu kỳ cố định 7 ngày bằng cơ chế linh hoạt hơn, theo đó thương nhân đầu mối có thể điều chỉnh giá tùy theo diễn biến thị trường. Vietcap đánh giá nội dung này thuận lợi hơn đối với các thương nhân đầu mối lớn so với cả quy định hiện hành và Dự thảo 7, vốn vẫn duy trì chu kỳ điều chỉnh giá 7 ngày.

Có thể nói, thay đổi đáng chú ý trong phiên bản dự thảo lần này không nằm ở việc thay đổi hoàn toàn công thức giá, mà chủ yếu ở việc tiếp tục mở rộng mức độ chủ động của doanh nghiệp trong xác định lợi nhuận và thời điểm điều chỉnh giá. Tuy nhiên, đây vẫn là nội dung đang trong quá trình hoàn thiện và chưa phải quy định chính thức.

Vietcap kỳ vọng cơ chế mới có thể hỗ trợ PLX và OIL

Từ những thay đổi nêu trên, Vietcap cho rằng cơ chế giá trong Dự thảo 14 có thể tạo tác động tích cực hơn đối với các doanh nghiệp đầu mối lớn, trong đó có Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam - Petrolimex (HOSE: PLX) và Tổng công ty Dầu Việt Nam - CTCP (UPCoM: OIL).

Theo dự báo của Vietcap, Nghị định mới có thể được phê duyệt trong năm 2026 và có hiệu lực từ ngày 1/1/2027. Trên cơ sở đó, đơn vị phân tích kỳ vọng cơ chế mới sẽ hỗ trợ biên lợi nhuận của PLX và OIL từ năm 2027 trở đi. Vietcap đồng thời lưu ý tại cuộc họp ngày 11/9/2026, Thủ tướng đã chỉ đạo hoàn thành dự thảo Nghị định để trình ban hành trong tháng 10/2026.

Kỳ vọng này chủ yếu xuất phát từ việc doanh nghiệp đầu mối có thể chủ động hơn trong xác định cấu phần lợi nhuận và thời điểm điều chỉnh giá bán. Tuy nhiên, mức độ tác động thực tế tới kết quả kinh doanh của PLX và OIL còn phụ thuộc vào nội dung cuối cùng của Nghị định sau khi được ban hành, cũng như diễn biến giá đầu vào và điều kiện thị trường trong từng giai đoạn.

Ngoài cơ chế giá, Dự thảo 14 còn đưa ra thay đổi đối với Quỹ Bình ổn giá xăng dầu. Theo Vietcap, dự thảo đề xuất quản lý tập trung quỹ này, trong đó các thương nhân đầu mối sẽ chốt số dư đến hết ngày liền trước khi Nghị định có hiệu lực và chuyển toàn bộ số dư dương vào tài khoản Kho bạc Nhà nước do Bộ Tài chính quản lý.

So với những phiên bản trước, Dự thảo 14 cho thấy định hướng điều hành giá xăng dầu tiếp tục được hoàn thiện theo hướng tăng tính linh hoạt cho thương nhân đầu mối, trong khi một số cấu phần như chi phí kinh doanh định mức vẫn được duy trì. Với PLX và OIL, Vietcap cho rằng thay đổi này có thể trở thành một yếu tố hỗ trợ từ năm 2027 nếu Nghị định được ban hành theo hướng hiện tại.