Hàng loạt dự án trung tâm dữ liệu bị trì hoãn hoặc hủy bỏ đang phơi bày những điểm nghẽn sâu sắc trong chuỗi cung ứng và năng lực sản xuất của Mỹ, giữa lúc nhu cầu bùng nổ vì trí tuệ nhân tạo.

Làn sóng trì hoãn lan rộng: Tham vọng lớn, thực tế khắc nghiệt

Theo dữ liệu từ nhóm phân tích vệ tinh và AI SynMax chia sẻ với tờ Financial Times, gần 40% các dự án trung tâm dữ liệu dự kiến hoàn thành trong năm nay tại Mỹ đang đứng trước nguy cơ trễ hẹn. Đáng chú ý, danh sách này bao gồm cả những công trình trọng điểm phục vụ cho liên minh Microsoft và OpenAI.

Đây là một tín hiệu đáng lo ngại đối với ngành công nghệ, vốn đang phụ thuộc ngày càng nhiều vào các trung tâm dữ liệu để phục vụ làn sóng phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán đám mây và các dịch vụ số.

Theo các chuyên gia, tình trạng tắc nghẽn trong quá trình xây dựng trung tâm dữ liệu đang ngày càng nghiêm trọng. Nguyên nhân chính không chỉ nằm ở sự gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu mà còn xuất phát từ hạn chế trong năng lực sản xuất nội địa của Mỹ. Khi một mắt xích trong chuỗi cung ứng gặp trục trặc, toàn bộ dự án có thể bị đình trệ.

Andrew Likens, người đứng đầu mảng năng lượng và hạ tầng tại Crusoe Energy Systems, nhận định: nếu chỉ một phần của chuỗi cung ứng bị chậm trễ, toàn bộ dự án sẽ không thể hoàn thành đúng kế hoạch. Điều này phản ánh mức độ phụ thuộc chặt chẽ giữa các thành phần trong quá trình xây dựng các cơ sở hạ tầng quy mô lớn như trung tâm dữ liệu.

Các nhà phân tích tại Sightline Climate cho biết, những trung tâm dữ liệu được công bố trong năm nay có tổng công suất tiêu thụ điện lên tới 12 gigawatt – tương đương với mức tiêu thụ của hàng triệu hộ gia đình. Tuy nhiên, chỉ khoảng một phần ba trong số đó thực sự bắt đầu được xây dựng.

Dữ liệu từ SynMax, được kiểm chứng chéo với các tiêu chuẩn ngành của IIR Energy, đã phác họa một bức tranh thực tế khác xa với những tuyên bố hào nhoáng. Một trong những dự án được chú ý nhất là khu trung tâm dữ liệu công suất 1,4 gigawatt tại Quận Shackelford, Texas. Dự án này do Vantage Data Centers thi công, cung cấp địa điểm cho Oracle - và qua đó Oracle sẽ cung cấp năng lực chip cho OpenAI. Khuôn viên 1.200 mẫu này dự kiến sẽ có 10 tòa nhà, Vantage từng tuyên bố vào tháng 8 năm ngoái rằng tòa nhà đầu tiên sẽ hoàn thành vào nửa cuối năm 2026. Tuy nhiên, hình ảnh vệ tinh cho thấy đến đầu tháng 4 năm nay, chỉ có một trong số sáu công trình dự kiến có dấu hiệu thi công. SynMax ước tính, sớm nhất tòa nhà đầu tiên có thể bàn giao vào tháng 12 năm nay, nhưng nếu tính theo tiến độ chung của các dự án tương tự, có thể bị lùi tới cuối năm 2027.

Tại quận Milam, Texas, nơi nhà đồng sáng lập OpenAI Greg Brockman từng khẳng định một công trường 1,2GW đang "thành hình", thực tế xây dựng mới chỉ bắt đầu trên một cơ sở duy nhất. Trong số các dự án lớn tại Texas của nhóm này, chỉ có duy nhất một dự án tại Abilene được kỳ vọng hoàn thành đúng hạn trong năm nay.

Sự chênh lệch giữa kế hoạch và thực tế cho thấy một vấn đề lớn: nhu cầu tăng trưởng quá nhanh trong khi năng lực triển khai không theo kịp. Trung tâm dữ liệu hiện không chỉ đơn thuần là nơi lưu trữ thông tin, mà còn là “trái tim” vận hành của các mô hình AI, hệ thống tài chính, nền tảng mạng xã hội và nhiều dịch vụ thiết yếu khác.

Nguyên nhân của sự trì trệ không chỉ nằm ở vốn. Hai giám đốc xây dựng làm việc trong các dự án liên quan đến OpenAI tiết lộ rằng thị trường đang thiếu hụt nghiêm trọng công nhân chuyên môn, từ thợ điện đến thợ lắp ống, để đáp ứng nhu cầu xây dựng các cụm cơ sở ngày càng phức tạp.

Tình trạng lưới điện quá tải và thiếu hụt thiết bị như tuabin khí hay máy biến áp cũng là những lực cản lớn. Tại các địa điểm xa xôi, chi phí lao động thậm chí đã bị đẩy lên cao tới 30%.

Chính phủ Mỹ đã nỗ lực phối hợp với các doanh nghiệp công nghệ để giảm sự phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu, đặc biệt là từ Trung Quốc – nơi cung cấp nhiều linh kiện và thiết bị quan trọng. Tuy nhiên, năng lực xây dựng hạ tầng điện trong nước vẫn chưa có nhiều cải thiện rõ rệt, khiến bài toán cung ứng năng lượng trở nên nan giải hơn bao giờ hết.

Người dân không muốn thêm trung tâm dữ liệu

Trong khi các “ông lớn” công nghệ lo lắng về tiến độ bị đình trệ, một bộ phận người dân Mỹ lại tỏ ra không quá tiếc nuối trước viễn cảnh các dự án bị trì hoãn hoặc hủy bỏ.

Trên mạng xã hội, nhiều ý kiến bày tỏ sự ủng hộ việc giảm tốc độ xây dựng trung tâm dữ liệu. Một số người thậm chí hy vọng con số 50% dự án bị trì hoãn sẽ còn tăng lên. Những phản ứng này phản ánh sự lo ngại ngày càng lớn về tác động của các trung tâm dữ liệu đối với môi trường và chất lượng sống.

Một người dùng bình luận rằng các công ty nên tập trung vào việc làm cho những trung tâm dữ liệu hiện có trở nên hiệu quả và thân thiện với môi trường hơn, thay vì liên tục mở rộng quy mô. Quan điểm này đang nhận được sự đồng tình rộng rãi, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường ngày càng trở thành vấn đề cấp bách.

Các khu vực nông thôn tại Mỹ đang là nơi chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất từ làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu. Do nhu cầu về diện tích lớn và giá đất thấp, nhiều công ty đã lựa chọn những vùng đất chưa phát triển để triển khai dự án.

Tuy nhiên, điều này đi kèm với những hệ lụy không nhỏ. Trung tâm dữ liệu tiêu thụ lượng điện và nước khổng lồ, đồng thời tạo ra tiếng ồn và nhiệt lượng lớn. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và môi trường sống của người dân địa phương.

Sự chững lại trong xây dựng trung tâm dữ liệu đặt ra câu hỏi lớn về tương lai của hạ tầng số tại Mỹ. Trong khi nhu cầu về AI và dịch vụ số vẫn tiếp tục tăng mạnh, những hạn chế về chuỗi cung ứng, năng lượng và sự phản đối từ cộng đồng có thể làm chậm lại đà phát triển.

Giới chuyên gia cho rằng, thay vì chỉ tập trung mở rộng quy mô, các công ty công nghệ cần chuyển hướng sang tối ưu hóa hiệu suất, cải thiện hiệu quả năng lượng và giảm tác động môi trường. Điều này không chỉ giúp giải quyết các rào cản hiện tại mà còn tạo nền tảng bền vững cho sự phát triển dài hạn.