Halal là một thuật ngữ trong tiếng Ả Rập có nghĩa là "hợp pháp" hoặc "được phép" theo quy định của Hồi giáo. Trong đời sống hàng ngày, Halal thường được dùng để chỉ các thực phẩm, sản phẩm, dịch vụ, và hành vi tuân thủ luật Shari'ah (luật Hồi giáo), đảm bảo chúng không chứa những gì bị cấm (Haram) theo tôn giáo.

Halal mở ra dư địa lớn cho doanh nghiệp Việt

Chia sẻ tại hội thảo “Halal - Cánh cửa vào thị trường toàn cầu cho doanh nghiệp”, diễn ra ngày 11/6, ông Huỳnh Xuân Sơn, Phó Giám đốc Sở Công Thương Đà Nẵng cho biết, thị trường Halal hiện có hơn 2 tỷ người tiêu dùng tại hơn 110 quốc gia và vùng lãnh thổ. Quy mô chi tiêu cho các sản phẩm và dịch vụ Halal liên tục tăng trưởng mạnh qua các năm, mở ra dư địa phát triển rất lớn cho doanh nghiệp Việt Nam nói chung và doanh nghiệp Đà Nẵng nói riêng.

Việt Nam được đánh giá có nhiều lợi thế để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng Halal toàn cầu nhờ nguồn nguyên liệu nông sản, thủy sản dồi dào, năng lực sản xuất ngày càng được nâng cao cùng mạng lưới các hiệp định thương mại tự do (FTA) rộng khắp.

Tuy nhiên, số lượng doanh nghiệp tiếp cận và khai thác hiệu quả thị trường này vẫn còn khá khiêm tốn. Nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tiếp cận thông tin thị trường, tiêu chuẩn chứng nhận, quy trình sản xuất, yêu cầu truy xuất nguồn gốc cũng như các quy định đặc thù của từng quốc gia.

Bà Nguyễn Thị Trà My, Phòng Quản lý chất lượng, Văn phòng chứng nhận Halal Việt Nam cho rằng, bước đầu tiên và quan trọng nhất là doanh nghiệp phải xác định rõ thị trường mục tiêu trước khi xây dựng chiến lược Halal.

Theo bà, nhiều doanh nghiệp cho biết muốn xuất khẩu sang thị trường Hồi giáo nhưng lại chưa xác định rõ sẽ hướng đến Indonesia, Malaysia, khu vực Trung Đông hay nhiều thị trường cùng lúc. Việc xác định chính xác thị trường mục tiêu sẽ giúp doanh nghiệp lựa chọn đúng tiêu chuẩn, đúng tổ chức chứng nhận, qua đó tiết kiệm thời gian và chi phí.

Sau đó, doanh nghiệp cần rà soát toàn bộ nguyên liệu đầu vào để đánh giá mức độ đáp ứng các yêu cầu Halal. Trên thực tế, có những doanh nghiệp sử dụng hàng trăm loại nguyên liệu khác nhau và kết quả đánh giá ban đầu cho thấy tới hai phần ba chưa đáp ứng tiêu chuẩn Halal. Việc thay thế các nguyên liệu này thường mất nhiều thời gian do ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng và đặc tính sản phẩm.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần đào tạo nhận thức cho đội ngũ nhân sự, xây dựng hệ thống bảo đảm Halal, nhận diện các rủi ro trong quá trình sản xuất và thiết lập biện pháp kiểm soát phù hợp trước khi triển khai các hoạt động tiếp cận thị trường.

Từ kinh nghiệm thực tiễn, bà Trà My khuyến nghị doanh nghiệp cần tìm hiểu kỹ yêu cầu pháp lý của quốc gia nhập khẩu, văn hóa tiêu dùng của thị trường mục tiêu, tham gia các khóa đào tạo chuyên sâu về Halal, đồng thời đánh giá lại toàn bộ hệ thống nguyên liệu, cơ sở vật chất và quy trình sản xuất để xây dựng lộ trình chuyển đổi phù hợp.

Đặc biệt, doanh nghiệp cần lựa chọn các tổ chức chứng nhận có năng lực và được quốc gia nhập khẩu công nhận, đồng thời tiếp cận thị trường Halal bằng chiến lược dài hạn thay vì coi đây là cơ hội ngắn hạn.

Chứng nhận Halal không đồng nghĩa có đơn hàng

Theo bà Nguyễn Thị Trà My, Đà Nẵng có rất nhiều lợi thế để phát triển thị trường Halal. Trước hết là lĩnh vực thủy sản, Đà Nẵng có thể phát triển các sản phẩm thủy sản chế biến, thủy sản đóng hộp hoặc nguyên liệu thủy sản phục vụ chế biến sâu.

Tiếp theo là dược liệu, nông sản khô và gia vị. Đây đều là những nhóm sản phẩm có tiềm năng lớn đối với thị trường Halal.

Lĩnh vực dệt may cũng là một lợi thế đáng chú ý. Hiện nay trên thế giới đang phát triển mạnh xu hướng Halal Fashion hay còn gọi là thời trang dành cho người Hồi giáo. Ngoài chất liệu, người tiêu dùng Hồi giáo còn rất quan tâm đến thiết kế phù hợp với văn hóa và tôn giáo của họ.

Đặc biệt, du lịch là lĩnh vực mà Đà Nẵng có rất nhiều tiềm năng.

Chia sẻ từ thực tế doanh nghiệp, bà Mai Thị Ý Nhi, Giám đốc Công ty Mỹ Phương Food cho biết, doanh nghiệp đã theo đuổi chứng nhận Halal khoảng 4 năm như một phần trong chiến lược mở rộng thị trường xuất khẩu.

Sản phẩm chủ lực của doanh nghiệp là bánh dừa nướng đặc sản, hiện đã có mặt tại hơn 20 thị trường quốc tế. Tuy nhiên, để tiếp cận các thị trường Hồi giáo, doanh nghiệp phải đầu tư đáng kể cho hệ thống quản lý, kiểm soát nguyên liệu, quy trình sản xuất và các yêu cầu Halal.

“Nghe có vẻ đơn giản vì sản phẩm có nguồn gốc thực vật nhưng doanh nghiệp phải kiểm soát từ nguyên liệu, kho bãi, logistics, nguy cơ nhiễm chéo cho đến nhận thức của nhân sự trong toàn bộ quá trình sản xuất”, bà Nhi cho biết.

Hiện doanh nghiệp đã đạt chứng nhận Halal cho thị trường Malaysia và Indonesia, đồng thời sở hữu nhiều chứng nhận quốc tế khác phục vụ xuất khẩu.

Từ kinh nghiệm thực tế, bà Nhi cho rằng một trong những quan niệm sai lầm phổ biến là cho rằng có chứng nhận Halal sẽ nhanh chóng có đơn hàng. Thực tế, doanh nghiệp mất gần 3 năm kể từ khi được cấp chứng nhận mới có đơn hàng Halal đầu tiên.

“Chứng nhận Halal không đồng nghĩa với việc có đơn hàng ngay lập tức nhưng nếu không có Halal thì gần như không thể bắt đầu câu chuyện với các nhà nhập khẩu tại thị trường Hồi giáo”, bà Nhi nhấn mạnh.

Theo bà, nhu cầu đối với sản phẩm Halal vẫn rất lớn tại Đông Nam Á, Trung Đông và Nam Á. Bên cạnh cơ hội mở rộng thị trường, việc áp dụng các tiêu chuẩn Halal còn giúp doanh nghiệp chuẩn hóa quy trình sản xuất, nâng cao năng lực quản trị và tăng sức cạnh tranh trong hoạt động xuất khẩu.

Các doanh nghiệp cần xác định rõ thị trường mục tiêu trước khi đầu tư chứng nhận Halal, đồng thời chuẩn bị nguồn lực tài chính và nhân sự để duy trì hệ thống bởi đây là quá trình dài hạn, đòi hỏi sự cam kết và đầu tư liên tục.

Ông Mirash Basheer, Giám đốc Lulu Việt Nam đánh giá cao chất lượng sản phẩm Việt Nam và cho rằng nhiều mặt hàng hoàn toàn có khả năng cạnh tranh với các thương hiệu quốc tế, đặc biệt tại thị trường Trung Đông.