Sáng 24/8, tiếp tục chương trình kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, Quốc hội khóa XVI đã chính thức biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc. Sự kiện đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc thể chế hóa đường lối của Đảng, khắc phục những điểm nghẽn từ thực tiễn và đáp ứng yêu cầu đổi mới quản lý nhà nước trong kỷ nguyên số.

Trước khi tiến hành quy trình biểu quyết, Quốc hội đã nghe Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh, thừa ủy quyền của Thủ tướng trình bày báo cáo tổng hợp việc tiếp thu, giải trình và hoàn thiện dự thảo luật.

Theo đó, quá trình xây dựng văn bản ghi nhận tổng cộng 146 ý kiến đóng góp từ các đại biểu qua các vòng thảo luận. Việc nghiêm túc rà soát, tinh chỉnh từng điều khoản giúp dự án luật đạt độ chín muồi về mặt pháp lý, vừa bám sát thực tiễn quản lý, vừa tạo động lực phát triển mới cho các địa phương.

Kết quả, với 467/470 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc đã chính thức được thông qua và sẽ có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/3/2027.

Một trong những nội dung cốt lõi của luật mới là tư duy đột phá trong phân định thẩm quyền, trao quyền chủ động cho chính quyền địa phương cấp tỉnh và cấp xã nhằm nâng cao tính linh hoạt trong quản lý không gian kiến trúc.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết, với quy định mới, UBND cấp tỉnh được giao thẩm quyền tổ chức lập, thẩm định, phê duyệt và ban hành quy chế quản lý kiến trúc trên toàn địa bàn.

Đồng thời, luật cho phép UBND cấp tỉnh phân cấp hoặc ủy quyền cho UBND cấp xã thực hiện các nhiệm vụ này đối với những khu vực có phạm vi hoàn toàn thuộc địa giới hành chính cấp xã, với điều kiện cấp xã phải đáp ứng đầy đủ tiêu chí về tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ và năng lực chuyên môn.

Đối với quy chế quản lý kiến trúc nông thôn tích hợp trong quy hoạch chung xã, thẩm quyền ban hành thuộc về cơ quan phê duyệt quy hoạch chung xã đó.

Xoay quanh ý kiến đề nghị tăng cường cơ chế kiểm soát chuyên môn đối với cấp xã, Bộ trưởng khẳng định, phương án giữ nguyên như dự thảo luật là hoàn toàn phù hợp. Khi thực hiện phân cấp, UBND cấp tỉnh có trách nhiệm ban hành tiêu chí cụ thể, hướng dẫn nghiệp vụ, bố trí nguồn lực và tăng cường công tác kiểm tra, giám sát để bảo đảm tính thống nhất trong quản lý nhà nước từ trung ương đến cơ sở.

Nhằm giảm thời gian và chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp, luật mới đã thiết lập những bước tiến lớn về phương thức quản lý hành chính nhà nước.

Cụ thể, đối với công tác thẩm định quy hoạch, luật định mức thời hạn tối đa là 20 ngày. Việc siết chặt kỷ luật thời gian này không làm suy giảm các yêu cầu khắt khe về nội dung, chất lượng chuyên môn hay trách nhiệm pháp lý của các chủ thể liên quan.

Ngoài ra, luật đánh dấu bước chuyển biến căn bản trong quản lý hoạt động hành nghề kiến trúc khi chuyển dịch trọng tâm từ phương thức "tiền kiểm" sang "hậu kiểm". Thông qua việc hoàn thiện các quy định pháp lý và đẩy mạnh xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về hành nghề kiến trúc, cơ quan quản lý nhà nước có thể kiểm soát chặt chẽ chất lượng chuyên môn trên phạm vi toàn quốc mà không gây phiền hà cho đội ngũ hành nghề.