Bộ Tài chính hiện đang xây dựng dự thảo cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh, trong đó có nội dung đề xuất loại bỏ lĩnh vực sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu ô tô khỏi danh mục đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Phản hồi về đề xuất này, Công ty cổ phần Tập đoàn Trường Hải (Thaco) cho rằng việc cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh đối với ngành ô tô là chưa phù hợp. Doanh nghiệp nhấn mạnh đây là ngành công nghiệp nền tảng, có tác động lan tỏa đến nhiều lĩnh vực kinh tế, đồng thời liên quan trực tiếp đến các yếu tố như trật tự, an toàn xã hội, sức khỏe cộng đồng và môi trường.

Theo Thaco, ô tô là sản phẩm có vòng đời sử dụng dài, đòi hỏi trách nhiệm cao từ phía nhà sản xuất nhằm đảm bảo chất lượng xuyên suốt quá trình sử dụng. Các tiêu chuẩn kỹ thuật và điều kiện kinh doanh hiện hành, theo doanh nghiệp, không phải là rào cản hành chính mà là yêu cầu cần thiết để bảo đảm chất lượng và an toàn.

Cùng quan điểm, VinFast cho rằng các điều kiện về cơ sở vật chất và kỹ thuật là thước đo năng lực cũng như cam kết đầu tư dài hạn của doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp ô tô. Doanh nghiệp này cũng kiến nghị duy trì các thủ tục hành chính liên quan đến nhập khẩu và sản xuất nhằm hạn chế nguy cơ các đơn vị không đáp ứng tiêu chuẩn tham gia thị trường.

VinFast cảnh báo, ô tô là mặt hàng có giá trị cao, yêu cầu công nghệ và kỹ thuật phức tạp, do đó nếu nới lỏng điều kiện kinh doanh có thể làm gia tăng rủi ro đối với người tiêu dùng.

Trong khi đó, Công ty cổ phần Tập đoàn Thành Công (TC Group) bày tỏ lo ngại việc bãi bỏ các điều kiện kinh doanh bắt buộc có thể dẫn đến sự thiếu công bằng giữa doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp trong nước và các đơn vị nhập khẩu. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến chiến lược phát triển ngành ô tô mà còn tác động đến quyền lợi người tiêu dùng.

TC Group cho biết, trong những năm qua, các doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp đã đầu tư lớn vào hệ thống nhà xưởng, dây chuyền công nghệ, nguồn nhân lực và chuỗi cung ứng nội địa. Nếu các điều kiện kinh doanh bị bãi bỏ hoàn toàn, doanh nghiệp nhập khẩu có thể gia nhập thị trường với rào cản thấp hơn, tạo bất lợi cho các doanh nghiệp đã đầu tư dài hạn trong nước.

Trước đó, Bộ Công Thương cũng từng nêu ra các rủi ro tương tự. Cơ quan này cho rằng việc duy trì các quy định hiện hành góp phần thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư sản xuất, lắp ráp từ linh kiện rời. Nếu các điều kiện bị gỡ bỏ, doanh nghiệp có thể chuyển sang nhập khẩu xe gần như hoàn chỉnh và chỉ thực hiện các công đoạn lắp ráp đơn giản, từ đó làm suy giảm động lực nội địa hóa và phát triển công nghiệp hỗ trợ.

Theo Thaco, ngành công nghiệp ô tô Việt Nam đang trong giai đoạn tăng trưởng mạnh, đóng góp quan trọng vào tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Ngành hiện chiếm hơn 3% GDP, tạo việc làm cho khoảng 200.000 lao động trực tiếp.

Sản lượng xe sản xuất, lắp ráp trong nước liên tục gia tăng, từ 323.892 xe năm 2020 lên khoảng 388.500 xe năm 2024 và dự kiến đạt khoảng 480.000 xe vào năm 2025, chiếm khoảng 70% tổng lượng xe tiêu thụ trên thị trường.

Cùng với đó, công nghiệp hỗ trợ ngành ô tô cũng ghi nhận sự chuyển dịch tích cực, với số lượng doanh nghiệp sản xuất linh kiện, phụ tùng ngày càng tăng. Hiện cả nước có khoảng 650 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất ô tô và phụ tùng.

Kim ngạch xuất khẩu linh kiện, phụ tùng ô tô cũng tăng trưởng nhanh. Năm 2024, Việt Nam xuất khẩu khoảng 10,6 tỷ USD, với các thị trường chính gồm Nhật Bản, Mỹ và Hàn Quốc. Trong đó, dây dẫn điện chiếm tỷ trọng lớn, đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia xuất khẩu mặt hàng này hàng đầu thế giới.