Cán bộ xã ăn ngủ cùng bản đồ, dân mang sổ đỏ ra nhà văn hóa

Những ngày đầu tháng 9, trụ sở UBND xã Thạch Khê và Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh Hà Tĩnh vẫn sáng đèn cùng lúc. Không ồn ào như công trường, công việc làm sạch dữ liệu đất đai ở đây bắt đầu từ những việc rất tỉ mỉ: lần lại 52 quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của huyện Thạch Hà cũ, chồng ghép bản đồ giao đất của 4 khu vực mỏ, đối chiếu từng thửa, từng loại tài sản.

Theo Quyết định số 1294/QĐ-UBND ngày 23/5/2026 của UBND tỉnh Hà Tĩnh và Quyết định số 633/QĐ-SNNMT ngày 06/6/2026 của Sở Nông nghiệp và Môi trường, Thạch Khê là 1 trong 9 địa bàn trọng điểm ven biển được đo vẽ lại toàn bộ. Trong bức tranh chung của 11 xã, phường với tổng diện tích đo đạc 21.047,98ha, xây dựng 126 điểm lưới địa chính, cấp mới 9.248 giấy chứng nhận và cấp đổi 10.516 giấy, tổng kinh phí 63,012 tỷ đồng, riêng 9 xã được giao cho Văn phòng Đăng ký đất đai thực hiện với kinh phí 45,880 tỷ đồng, trong đó Thạch Khê được xây dựng 21 điểm lưới địa chính, nhiều thứ hai sau Vũng Áng và Sông Trí.

Điều khác biệt ở Thạch Khê là sự vào cuộc sâu sát, quyết liệt của lãnh đạo xã. Đây là xã mới sau sáp nhập từ các xã Thạch Hải, Thạch Khê và Đỉnh Bàn, khối lượng hồ sơ lớn, hồ sơ hình thành qua nhiều thời kỳ, bản đồ cũ, sổ đỏ cũ và thực địa nhiều chỗ chưa khớp. Nhiều tháng liền, lãnh đạo xã trực tiếp bám cơ sở, cùng cán bộ địa chính phân công theo từng thôn, cùng tổ đo đạc xuống tận bờ thửa.

"Ngày làm việc ngoài đồng, tối về lại cùng nhau rà soát hồ sơ, đối chiếu giấy chứng nhận cũ, bản đồ giấy và thực địa. Có hôm cuộc họp rà soát tiến độ kéo dài đến nửa đêm để kịp tiến độ cắm mốc và hoàn thiện dữ liệu đất đai. Cách làm được xác định là rõ người, rõ việc, rõ mốc giới, làm đến đâu chắc đến đó", một lãnh đạo xã chia sẻ.

Vị lãnh đạo xã cũng nói thêm: "Khó nhất là hồ sơ hình thành qua nhiều thời kỳ, bản đồ cũ, sổ đỏ cũ và thực địa nhiều chỗ chưa khớp. Chúng tôi xác định phải rõ người, rõ việc, rõ mốc giới, làm đến đâu chắc đến đó".

Theo đó, xã thống nhất phương án cắm mốc ngoài thực địa với đơn vị chuyên môn, mốc góc ranh giới được đúc bê tông 15x15x90cm, mốc tăng dày 10x10x90cm, khoảng cách 200m thêm một mốc. Trước mắt, để người dân nhìn thấy ranh giới, xã cho cắm cọc tre tại các mốc góc, phấn đấu hoàn thành trước ngày 10/9/2026, sau đó sẽ hoàn thiện mốc bê tông kiên cố. Toàn bộ ranh giới giao đất theo các quyết định 290, 401, 594, 3864 đã được chuyển vẽ lên nền bản đồ địa chính mới, in cả bản giấy và bản số để xã quản lý.

Cũng theo kế hoạch, đến nay xã Thạch Khê đã cơ bản hoàn thành đo đạc đất nông nghiệp, chỉnh lý biến động, cập nhật vào cơ sở dữ liệu. Hiện xã đang tập trung chuyển sang giai đoạn 2 là đo đạc đất ở, xác minh nguồn gốc, ranh giới thửa, đo đạc chi tiết từng hộ gia đình, đối chiếu thông tin chủ sử dụng đất. Đây là giai đoạn phức tạp hơn, bởi liên quan đến thừa kế, tặng cho, tách thửa và nhiều trường hợp giấy tờ cũ còn thiếu.

Điều khiến cán bộ xã bất ngờ là sự hưởng ứng của người dân. Thay vì phải vận động nhiều lần, nhiều hộ dân ở các thôn gần khu mỏ chủ động mang giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, căn cước công dân ra nhà văn hóa thôn cho tổ công tác quét, đối chiếu. Người dân phấn khởi khi được cán bộ xã về tận nơi đo đạc, hướng dẫn thủ tục và cam kết hỗ trợ làm lại bìa đất nếu phát hiện sai sót về diện tích, thông tin chủ sử dụng hay ranh giới.

Bà Nguyễn Thị H. (xã Thạch Khê), một hộ dân có đất vừa nằm trong diện đo đạc lại vừa nằm trong phạm vi rà soát bồi thường mỏ sắt, nói: "Trước đây giấy tờ mỗi nơi một kiểu, bản đồ một kiểu, giờ cán bộ về tận ruộng, tận nhà đo lại, cắm mốc, giải thích rõ ràng nên chúng tôi yên tâm. Nghe nói nếu bìa cũ bị sai, xã sẽ hỗ trợ làm lại cho đúng nên ai cũng ủng hộ. Đất sạch thì mình cũng nhẹ thủ tục sau này".

Bước đệm để thu hút đầu tư và bảo vệ an toàn mỏ sắt

Với Thạch Khê, làm sạch dữ liệu đất đai không chỉ là yêu cầu của Luật Đất đai 2024, mà còn là điều kiện sống còn để địa phương lấy lại niềm tin sau nhiều năm dự án mỏ sắt dở dang.

Theo báo cáo của Tổ công tác 1984 được thành lập theo Quyết định số 1984/QĐ-UBND ngày 6/8/2026 của UBND tỉnh, đến nay việc thu thập hồ sơ bồi thường giải phóng mặt bằng mỏ sắt đã cơ bản hoàn thành. Đối với 195ha khu thử nghiệm công nghệ và 206,5ha diện tích bóc đất tầng phủ, tổng kinh phí phê duyệt 40,670 tỷ đồng, đã chi trả 40,019 tỷ đồng, còn lại 31 hộ chưa chi trả đang được đối chiếu chi tiết đến từng loại bồi thường về đất, cây cối, vật kiến trúc. Đối với mồ mả có 759 hộ bị ảnh hưởng tại 4 vùng: Bãi thải xã Thạch Đỉnh cũ, bãi thải và phụ trợ, mong mỏ, nghĩa trang Cồn Hát Chung, đã chi trả 705 hộ với hơn 20,97 tỷ đồng.

Song song với rà soát bồi thường, một nhiệm vụ quan trọng khác đang được triển khai là cắm lại mốc bảo vệ phạm vi mỏ sắt Thạch Khê để đảm bảo an toàn. Trên cơ sở 39 mốc theo bản đồ và quyết định cho thuê đất, Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh đã phối hợp với UBND xã Thạch Khê thống nhất phương án: mốc góc ranh giới đúc bê tông 15x15x90cm, mốc tăng dày 10x10x90cm cách nhau 200m, trước mắt cắm cọc tre tại các mốc góc hoàn thành trước ngày 10/9/2026, sau đó hoàn thiện mốc bê tông trong tháng 9/2026. Toàn bộ ranh giới giao đất theo các quyết định 290, 401, 594, 3864 đã được chuyển vẽ lên nền bản đồ địa chính mới của xã Thạch Khê, in cả bản giấy và bản số để xã quản lý.

Việc cắm lại mốc không chỉ giúp xã quản lý chặt chẽ diện tích đã thu hồi, ngăn chặn tình trạng lấn chiếm, tái lấn chiếm, mà còn đảm bảo an toàn khu vực moong mỏ sâu, bãi thải, tránh nguy cơ người dân vào khu vực nguy hiểm.

Lãnh đạo xã Thạch Khê cho rằng, khi dữ liệu được làm đúng - đủ - sạch - sống, đồng bộ lên hệ thống VNLIS và đối khớp với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, thì mỗi thửa đất sẽ có một định danh rõ ràng. Người dân không phải mang cả tập hồ sơ photocopy khi làm thủ tục, còn chính quyền quản lý được chặt chẽ, tránh chồng lấn, tranh chấp. Quan trọng hơn, đó là cơ sở để nhà đầu tư tin tưởng.

Khi dự án khai thác và tuyển quặng sắt mỏ Thạch Khê vừa được chấm dứt với nhà đầu tư cũ, việc làm sạch dữ liệu đất đai lúc này có ý nghĩa như một lần "dọn lại nền nhà". Nền sạch thì mới đón được khách lớn. Nhiều nhà đầu tư đã tìm về Thạch Khê hỏi về quy hoạch, ranh giới, hiện trạng sử dụng đất. Nếu trước đây câu trả lời còn phải mất nhiều ngày tra cứu hồ sơ giấy, thì nay với bản đồ địa chính mới, lưới địa chính 21 điểm được xây dựng, dữ liệu được số hóa, xã có thể cung cấp ngay trên nền tảng số, rút ngắn thời gian, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Đó chính là cú hích để Thạch Khê thu hút các nhà đầu tư lớn trở lại với mỏ sắt theo hướng bền vững, hoặc đầu tư vào du lịch biển, dịch vụ ven bờ, tạo động lực phát triển cho Hà Tĩnh.