Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh nhấn mạnh vai trò then chốt của chuyển đổi số, cải cách thể chế và phát triển mạnh khu vực doanh nghiệp trong giai đoạn tới. 

Tăng trưởng hai con số: Thách thức lớn nhưng không phải bất khả thi

- Chính phủ đã nhiều lần nhấn mạnh mục tiêu tăng trưởng hai con số. Ông đánh giá như thế nào về khả năng đạt được mục tiêu này trong năm 2026 và giai đoạn 2026 – 2030?

Chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh:Tăng trưởng kinh tế hai con số là mục tiêu rất cao và cũng là thách thức lớn, nhất là trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động khó lường, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh cũng như xuất khẩu của doanh nghiệp.

Ở trong nước, số liệu Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cho thấy, quý I/2026, khu vực doanh nghiệp có sự phục hồi, nhưng cũng tồn tại không ít khó khăn. Số doanh nghiệp gia nhập và quay trở lại thị trường tăng, song số rút lui cũng ở mức cao. Điều đó phản ánh môi trường kinh doanh vẫn còn nhiều rào cản, sức chống chịu của doanh nghiệp chưa thực sự vững chắc.

Vì vậy, để đạt được mục tiêu tăng trưởng cao, Việt Nam cần tái cơ cấu nền kinh tế theo hướng nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng. Chúng ta không thể chỉ tăng trưởng về số lượng hay sản lượng, mà cần tập trung vào giá trị tạo ra trong nước, đặc biệt thông qua ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.

- Với những thách thức như vậy, theo ông, mục tiêu tăng trưởng hai con số có khả thi không?

Chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh: Tôi cho rằng mục tiêu này vẫn có thể đạt được nhưng với điều kiện phải triển khai đồng bộ nhiều giải pháp.

Trước hết, cần thúc đẩy mạnh mẽ chuyển đổi sang kinh tế số. Đây không chỉ là xu hướng, mà là yêu cầu bắt buộc để nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Bên cạnh đó, khu vực kinh tế tư nhân phải thực sự trở thành động lực quan trọng. Nếu Việt Nam có thể đạt được khoảng 2 triệu doanh nghiệp hoạt động hiệu quả, đây sẽ là lực lượng đủ lớn để tạo ra tăng trưởng mạnh mẽ và bền vững.

Tuy nhiên, để làm được điều này, cải cách thể chế là yếu tố then chốt. Cần tiếp tục tinh gọn bộ máy, cắt giảm thủ tục hành chính, thúc đẩy chính phủ điện tử, hướng tới môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi hơn cho doanh nghiệp.

“Tạo dư địa” từ doanh nghiệp và chuyển đổi số

 - Một mục tiêu lớn khác là nâng tỷ trọng kinh tế số lên khoảng 30% GDP. Ông bình luận như thế nào về con số này?

Chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh: Đây là một mục tiêu tham vọng và chắc chắn không dễ đạt được. Tuy nhiên, nếu có cách làm phù hợp, chúng ta hoàn toàn có thể tiến gần tới mục tiêu này.

Trước hết, cần phát huy vai trò của chính quyền địa phương, nơi trực tiếp tiếp xúc và hỗ trợ doanh nghiệp. Các địa phương cần chủ động hơn trong việc thúc đẩy chuyển đổi số, cải thiện môi trường kinh doanh và hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.

Cùng với đó, cần thúc đẩy mạnh tinh thần khởi nghiệp, nâng cao số lượng doanh nghiệp trong nền kinh tế. Hiện nay, với khoảng 1 triệu doanh nghiệp trên hơn 100 triệu dân, mật độ doanh nghiệp của Việt Nam vẫn còn thấp so với nhiều quốc gia.

Một giải pháp quan trọng là thúc đẩy chuyển đổi các hộ kinh doanh cá thể thành doanh nghiệp. Đây là nguồn lực rất lớn nhưng chưa được khai thác hiệu quả. Khi chuyển đổi thành doanh nghiệp, các hộ kinh doanh sẽ có điều kiện tiếp cận tốt hơn với vốn, công nghệ và thị trường.

Ngoài ra, cần tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do để mở rộng thị trường xuất khẩu, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước.

- Ông nhiều lần nhấn mạnh đến việc “tạo dư địa” tăng trưởng. Vậy dư địa này đến từ đâu, thưa ông?

Chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh: Dư địa tăng trưởng không phải là thứ có sẵn để chờ đợi, mà phải được tạo ra thông qua cải cách và đổi mới. Muốn có dư địa, trước hết phải tăng số lượng và chất lượng doanh nghiệp. Khi có nhiều doanh nghiệp hoạt động hiệu quả, nền kinh tế sẽ có thêm nguồn lực để tăng trưởng.

Thứ hai là đẩy mạnh chuyển đổi số. Khi các quy trình được số hóa, chi phí về thời gian và tiền bạc sẽ giảm xuống đáng kể. Điều này giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động và mở rộng quy mô.

Thứ ba là cải cách thủ tục hành chính. Nếu giảm được các rào cản không cần thiết, doanh nghiệp sẽ có thêm không gian phát triển. Đây chính là cách tạo ra dư địa mới cho nền kinh tế.

Nói cách khác, dư địa tăng trưởng nằm ở chính quá trình cải cách và đổi mới, chứ không phải là những nguồn lực sẵn có.

- Từ góc độ ngành Công Thương, ông có khuyến nghị gì để góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số?

Chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh:Ngành Công Thương có vai trò rất quan trọng trong việc thúc đẩy sản xuất, thương mại và xuất khẩu. Theo tôi, trước hết ngành cần đi đầu trong ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, hướng tới xây dựng một hệ thống quản lý hiện đại, hiệu quả và có thể gọi là “Bộ Công Thương số”.

Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh phát triển doanh nghiệp số, hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đồng thời, cần có chính sách khuyến khích và hỗ trợ chuyển đổi hộ kinh doanh thành doanh nghiệp.

Nếu Việt Nam có thể hình thành được lực lượng khoảng 2 triệu doanh nghiệp hoạt động hiệu quả, kết hợp với quá trình chuyển đổi số mạnh mẽ, đây sẽ là nền tảng rất quan trọng để đạt được mục tiêu tăng trưởng cao trong những năm tới.

Xin cảm ơn ông!

Mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp được xem là “lực kéo” quan trọng để mở rộng quy mô và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.