Hội nghị "Doanh nghiệp góp phần vào tăng trưởng hai con số và Thủ tướng Chính phủ tri ân doanh nghiệp" - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Doanh nghiệp tăng nhanh, đóng góp lớn cho nền kinh tế

Tại Hội nghị "Doanh nghiệp góp phần vào tăng trưởng hai con số và Thủ tướng Chính phủ tri ân doanh nghiệp" do Văn phòng Chính phủ tổ chức ngày 27/3, Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn cho rằng: Yêu cầu phát triển trong giai đoạn tới đặt ra phải thay đổi căn bản trong tư duy điều hành. Theo đó, từ "ổn định để phát triển" chuyển sang "ổn định để bứt phá"; từ "cải thiện môi trường kinh doanh" chuyển sang "kiến tạo lợi thế cạnh tranh quốc gia"; đặc biệt là từ "hỗ trợ doanh nghiệp" sang "trao quyền và đồng hành để doanh nghiệp trở thành lực lượng kiến tạo tăng trưởng".

Về bức tranh doanh nghiệp, khu vực này hiện đóng góp khoảng 60% GDP, thu hút hơn 16 triệu lao động, đồng thời giữ vai trò chủ yếu trong tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của cả nước.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Trong đó, doanh nghiệp nhà nước tiếp tục giữ vai trò đầu tàu trong nhiều ngành, lĩnh vực trọng yếu, bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực và ổn định kinh tế vĩ mô. Khu vực kinh tế tư nhân, một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, đã có bước phát triển mạnh mẽ, lan tỏa tinh thần khởi nghiệp và từng bước hình thành các tập đoàn có thương hiệu tầm khu vực và quốc tế.

Bên cạnh đó, khu vực doanh nghiệp FDI tiếp tục là bộ phận cấu thành quan trọng khi Việt Nam nằm trong nhóm 15 quốc gia thu hút FDI lớn nhất thế giới. Ba khu vực doanh nghiệp đang từng bước gắn kết, hợp thành sức mạnh chung, tạo động lực cho phát triển nhanh và bền vững.

Đến hết năm 2025, cả nước có hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, tăng hơn 25% so với năm 2020. Đặc biệt, sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, khí thế khởi sự kinh doanh lan tỏa mạnh mẽ. Từ tháng 5/2025, bình quân mỗi tháng có khoảng 18.000 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 38% so với bình quân 4 tháng đầu năm. Năm 2025, cả nước có gần 298.000 doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động.

Không chỉ gia tăng về số lượng, khu vực doanh nghiệp còn đóng góp lớn vào huy động nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2021-2025 đạt khoảng 33% GDP. Quy mô thị trường cổ phiếu đạt khoảng 86,7% GDP, thị trường trái phiếu đạt khoảng 30% GDP.

Qua 3 đợt khởi công, khánh thành đồng loạt trong năm 2025, cả nước đã triển khai 564 công trình, dự án với tổng mức đầu tư khoảng 5,2 triệu tỷ đồng, trong đó nguồn vốn tư nhân chiếm gần 75%.

Tuy nhiên, lãnh đạo Bộ Tài chính cũng thẳng thắn nhìn nhận, bên cạnh những kết quả tích cực, nền kinh tế và khu vực doanh nghiệp vẫn còn nhiều hạn chế. Thể chế, pháp luật còn tồn tại vướng mắc; việc phân cấp, phân quyền và cắt giảm thủ tục hành chính chưa thực sự triệt để; một số vấn đề pháp lý tồn đọng của doanh nghiệp và dự án chưa được giải quyết dứt điểm.

Lãnh đạo các doanh nghiệp tham gia Hội nghị - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Tạo môi trường thuận lợi, để doanh nghiệp là chủ thể kiến tạo tăng trưởng

Bước sang giai đoạn 2026-2030, bối cảnh trong nước và quốc tế đặt ra cả thời cơ lớn lẫn thách thức gay gắt. Mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng được xác định là yêu cầu không thể chậm trễ, nhằm tạo nền tảng để đến năm 2045 Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

Theo Thứ trưởng Cao Anh Tuấn, nếu tiếp tục dựa vào các động lực truyền thống và cách làm cũ, mục tiêu này sẽ khó đạt được. Do đó, cần đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng theo hướng lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chủ yếu.

Trong đó, doanh nghiệp phải được đặt ở vị trí trung tâm của hệ thống chính sách và trở thành chủ thể kiến tạo tăng trưởng. Đây không chỉ là sự thay đổi về vai trò mà còn là sự chuyển đổi về cách tiếp cận trong quản lý và phát triển kinh tế.

Khu vực doanh nghiệp tư nhân được xác định phải thực sự trở thành một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế. Doanh nghiệp nhà nước tiếp tục phát huy vai trò chủ đạo, tập trung vào các ngành, lĩnh vực then chốt và có tính lan tỏa cao. Trong khi đó, doanh nghiệp FDI giữ vai trò nguồn lực bổ sung quan trọng, gắn kết chặt chẽ hơn với doanh nghiệp trong nước.

3 khu vực này cần hỗ trợ, bổ sung cho nhau, hình thành hệ sinh thái doanh nghiệp năng động, hiệu quả và bền vững.

Đáng chú ý, doanh nghiệp không còn chỉ là đối tượng thực thi chính sách mà phải trở thành lực lượng tham gia định hình chiến lược phát triển quốc gia. Các doanh nghiệp lớn cần đóng vai trò dẫn dắt, tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu và nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế.

Để hiện thực hóa mục tiêu trên, Bộ Tài chính kiến nghị các bộ, ngành và địa phương cần triển khai đồng bộ các chủ trương lớn về phát triển kinh tế tư nhân, kinh tế nhà nước, khoa học công nghệ và chuyển đổi số.

Trọng tâm là hoàn thiện thể chế, cải cách mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh, cắt giảm thực chất điều kiện kinh doanh, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm trong thủ tục hành chính. Đồng thời, cần bảo đảm quyền tự do kinh doanh và tiếp cận bình đẳng các nguồn lực giữa các khu vực doanh nghiệp.

Cùng với đó, cần hoàn thiện khung pháp lý cho các mô hình kinh tế mới và cho phép áp dụng cơ chế "sandbox" nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế số, đặc biệt trong các lĩnh vực như công nghệ tài chính, trí tuệ nhân tạo và công nghệ chiến lược.

Về phía doanh nghiệp, yêu cầu đặt ra là tiếp tục phát huy tinh thần tiên phong, chủ động đầu tư vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Đồng thời nâng cao năng lực quản trị, chất lượng nguồn nhân lực và sức cạnh tranh.

Doanh nghiệp cũng cần chủ động tham gia cùng Nhà nước triển khai các dự án lớn, chương trình khoa học công nghệ cấp quốc gia, đặc biệt trong các ngành ưu tiên phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Bên cạnh đó, việc tận dụng các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới cũng được nhấn mạnh như một yếu tố quan trọng để nâng cao năng lực sản xuất và hội nhập quốc tế.

Đối với các hiệp hội doanh nghiệp, vai trò kết nối cần được phát huy mạnh mẽ hơn, thông qua việc liên kết giữa các doanh nghiệp hội viên, xúc tiến thương mại và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp. Đồng thời, các hiệp hội cần trở thành cầu nối hiệu quả giữa Nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp.

"Mục tiêu tăng trưởng 2 con số không chỉ là yêu cầu về tốc độ mà còn là yêu cầu chuyển đổi mô hình phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Trong tiến trình đó, doanh nghiệp được xác định là lực lượng tiên phong, giữ vai trò dẫn dắt đổi mới sáng tạo và góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trong nền kinh tế toàn cầu", Thứ trưởng Cao Anh Tuấn nhấn mạnh.