Phiên giao dịch ngày 20/5, cổ phiếu VIC của Tập đoàn Vingroup đóng cửa ở mức 226.700 đồng/cp, tiếp tục neo tại vùng giá cao lịch sử sau giai đoạn tăng tốc mạnh từ vùng đáy. Trong khi đó, cổ phiếu VHM của Công ty Cổ phần Vinhomes cũng duy trì quanh ngưỡng 160.000 đồng/cp, hoàn tất một chu kỳ phục hồi mà ít nhà đầu tư dám hình dung cách đây hai năm, thời điểm cổ phiếu bất động sản vẫn chìm trong tâm lý bi quan vì trái phiếu, thanh khoản và áp lực pháp lý.

Đối với không ít nhà đầu tư ngắn hạn, mức tăng hàng trăm phần trăm từ vùng đáy cũ dễ tạo cảm giác “quá nóng” hoặc mang tính bất thường. Tuy nhiên, nếu đặt diễn biến này trong tương quan với chu kỳ vận động dài hạn của doanh nghiệp và nền kinh tế, câu chuyện có thể hoàn toàn khác.

Từ một chu kỳ tích lũy dài hạn đến quá trình định giá lại

Có lẽ, sai lầm phổ biến nhất của thị trường là chỉ nhìn phần “dựng đứng” của đồ thị giá mà quên mất quãng thời gian tích lũy phía trước.

Nhìn lại diễn biến của VIC từ năm 2018 đến nay, có thể thấy cổ phiếu này đã trải qua gần 5 năm đi ngang và điều chỉnh sâu trước khi bước vào pha tăng tốc hiện tại. Trong suốt giai đoạn 2023-2025, VIC gần như bị “neo” quanh vùng 40.000-60.000 đồng/cp - mức giá từng khiến không ít nhà đầu tư tin rằng thời kỳ tăng trưởng của doanh nghiệp này đã kết thúc.

Nhưng với giới đầu tư tổ chức, đó lại là giai đoạn tái định giá. Một nền tích lũy kéo dài nhiều năm thường phản ánh quá trình chuyển giao cổ phiếu từ dòng tiền ngắn hạn sang dòng tiền dài hạn. Càng tích lũy lâu, biên độ bứt phá sau đó càng lớn. Đó là quy luật quen thuộc của thị trường vốn.

Nếu nhìn theo chu kỳ 7-8 năm, mức tăng khoảng 5 lần của VIC thực tế không phải hiện tượng quá bất thường với một doanh nghiệp liên tục mở rộng quy mô tài sản, đầu tư và hệ sinh thái trong gần một thập kỷ.

Quan trọng hơn, điều thị trường đang định giá lại không đơn thuần là một doanh nghiệp bất động sản.

Trong nhiều năm qua, Vingroup liên tục mở rộng sang những lĩnh vực có chu kỳ đầu tư dài và quy mô thị trường rất lớn như xe điện, công nghệ, hạ tầng, năng lượng xanh hay công nghiệp. Đây đều là các ngành đòi hỏi nguồn vốn khổng lồ, tốc độ triển khai cao và khả năng chịu áp lực tài chính kéo dài - điều không nhiều doanh nghiệp tư nhân tại Việt Nam đủ năng lực theo đuổi.

Nói cách khác, thị trường hiện không còn chỉ nhìn VIC bằng lăng kính lợi nhuận ngắn hạn. Giá cổ phiếu đang phản ánh kỳ vọng về năng lực tạo lập vị thế trong các ngành công nghiệp của tương lai.

Quan điểm này cũng được ông Đào Phúc Tường, nguyên Giám đốc Đầu tư tại APS Asset Management (Singapore), nhấn mạnh khi nói về cách nhìn đối với những cổ phiếu có mức tăng trưởng lớn.

“Khi cổ phiếu tăng thì cũng đừng chỉ nhìn tăng bao nhiêu để chốt lời. Khi cổ phiếu đã rơi sâu, đi lên từ vùng định giá rất rẻ, thì tăng 50% mới chỉ về mức hợp lý, vẫn còn dư địa để lên vùng đắt hơn, giá tốt hơn”, ông Tường nhận định.

Theo ông, định giá không thể tách rời triển vọng môi trường kinh doanh của doanh nghiệp trong tương lai. Một cổ phiếu chỉ thực sự đắt khi tốc độ tăng trưởng dài hạn không còn đủ để hấp thụ mức định giá đó.

“Đầu tư nên đi sâu vào câu chuyện tăng trưởng. Có doanh nghiệp từng là ngôi sao của thị trường nhưng 5 năm sau không còn duy trì được vị thế. Ngược lại, cũng có doanh nghiệp mà thị trường chưa định giá hết khả năng mở rộng trong tương lai”, ông nói.

Vị chuyên gia này cho rằng thay vì chỉ nhìn biến động giá ngắn hạn, nhà đầu tư cần quan sát “dấu chân dòng tiền lớn” - tức sự thay đổi về tỷ trọng giao dịch của cổ phiếu trong toàn thị trường.

Nếu thanh khoản tăng mạnh khi cổ phiếu vẫn ở vùng nền thấp, đó thường là tín hiệu tích lũy của dòng tiền tổ chức. Ngược lại, nếu giao dịch bùng nổ ở vùng giá cao nhưng giá không thể tăng tiếp, đó mới là dấu hiệu đáng lo của quá trình phân phối.

Thực tế, điều này đang diễn ra khá rõ ở nhóm cổ phiếu Vingroup. Trong giai đoạn cuối năm 2024 và xuyên suốt năm 2025, VIC và VHM liên tục xuất hiện những tuần giao dịch với thanh khoản cao kỷ lục - dấu hiệu cho thấy quá trình chuyển giao cổ phiếu quy mô lớn từ nhà đầu tư nhỏ lẻ sang các định chế tài chính.

Một chi tiết đáng chú ý là ngay cả Dragon Capital - quỹ ngoại từng duy trì trạng thái “underweight” với nhóm Vingroup trong thời gian dài - cũng đã quay lại giải ngân mạnh từ năm 2025.

Theo ông Võ Nguyễn Khoa Tuấn, Giám đốc Nghiệp vụ cấp cao lĩnh vực chứng khoán tại Dragon Capital, quỹ này tiếp cận VIC và VHM với tinh thần “không thành kiến” và “kịp thời”.

Dù từng tránh đầu tư vào VIC và VHM trong nhiều năm trước đó, Dragon Capital đã quay lại giải ngân mạnh từ năm 2025. Theo ông Tuấn, quyết định này đóng góp đáng kể vào hiệu suất tăng trưởng hơn 30% của quỹ DCDS trong năm trước.

Điều này cho thấy thị trường đang dần thay đổi cách nhìn đối với các tập đoàn tư nhân quy mô lớn tại Việt Nam. Nếu trước đây Vingroup thường được nhìn như một doanh nghiệp bất động sản mang tính chu kỳ, thì hiện tại thị trường đã bắt đầu đưa vào định giá cả những lĩnh vực dài hạn như xe điện, công nghệ, hạ tầng và năng lượng xanh.

Để có góc nhìn khách quan hơn, cần đặt sự tăng trưởng của các doanh nghiệp tư nhân Việt Nam trong tương quan với các nền kinh tế từng trải qua giai đoạn bứt phá tương tự.

Tại Hàn Quốc, nhiều doanh nghiệp như Hyosung Heavy Industries, Hyundai Electric hay SK Square từng ghi nhận mức tăng giá hàng chục lần chỉ trong 2-3 năm nhờ hưởng lợi từ chu kỳ AI, điện khí hóa và công nghệ mới.

Trong tương quan đó, mức tăng khoảng 5 lần của VIC trong chu kỳ 7-8 năm thực tế chưa phải điều quá đặc biệt.

Khi “sóng cổ phiếu” phản ánh sự trưởng thành của nền kinh tế

Quan trọng hơn, sự bứt phá của nhóm cổ phiếu Vingroup không chỉ là câu chuyện thị giá hay dòng tiền đầu cơ ngắn hạn. Ở góc độ sâu hơn, đây phản ánh một bước chuyển đáng chú ý của nền kinh tế Việt Nam: sự hình thành ngày càng rõ nét của những tập đoàn tư nhân đủ lớn để đóng vai trò đầu tàu tăng trưởng.

Trong nhiều năm, thị trường chứng khoán Việt Nam thường bị chi phối bởi các nhóm ngành mang tính chu kỳ ngắn hạn như ngân hàng, bất động sản hay hàng hóa. Tuy nhiên, diễn biến của VIC và VHM hiện nay cho thấy dòng tiền đang bắt đầu dịch chuyển sang một logic khác: định giá dựa trên năng lực tạo lập vị thế dài hạn của doanh nghiệp trong nền kinh tế.

Thực tế, phần lớn lĩnh vực mà Vingroup theo đuổi đều thuộc nhóm ngành có chu kỳ đầu tư dài và dư địa tăng trưởng rất lớn như xe điện, năng lượng xanh, hạ tầng hay công nghệ. Đây là những thị trường có quy mô hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ USD trong tương lai. Quan trọng hơn, Việt Nam hiện vẫn đang ở giai đoạn đầu của quá trình chuyển đổi kinh tế, đồng nghĩa dư địa tăng trưởng còn rất rộng.

Lịch sử phát triển của nhiều nền kinh tế châu Á cho thấy quá trình bứt phá luôn gắn liền với sự trưởng thành của các tập đoàn tư nhân quy mô lớn.

Tại Hàn Quốc, những doanh nghiệp như Samsung Electronics, Hyundai Motor Company hay SK Group từng đóng vai trò dẫn dắt cả chuỗi công nghiệp, công nghệ và xuất khẩu quốc gia. Tại Đài Loan, TSMC từng chiếm hơn 40% vốn hóa toàn thị trường chứng khoán. Những nền kinh tế này không đi lên bằng các doanh nghiệp nhỏ lẻ, mà bằng những “đầu tàu” đủ sức dẫn dắt vốn, công nghệ, chuỗi cung ứng và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Việt Nam hiện cũng đang bước vào một giai đoạn tương tự.

Các doanh nghiệp quy mô lớn không chỉ tạo doanh thu hay lợi nhuận cho cổ đông, mà còn kéo theo hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ, logistics, công nghệ, việc làm và chuỗi cung ứng trong nước. Khi một tập đoàn mở rộng đầu tư vào công nghiệp, hạ tầng hay công nghệ, tác động không dừng ở nội tại doanh nghiệp đó mà lan sang nhiều lĩnh vực khác của nền kinh tế.

Một chuyên gia từ HSC cho hay, việc thị trường được dẫn dắt bởi một vài doanh nghiệp lớn không mặc nhiên tích cực hay tiêu cực. Điều quan trọng nằm ở chất lượng tăng trưởng và khả năng lan tỏa mà các doanh nghiệp đó tạo ra cho toàn bộ nền kinh tế.

Theo đó, sự xuất hiện của các doanh nghiệp này phản ánh nền kinh tế đã hình thành những tập đoàn đủ lớn, có khả năng cạnh tranh và đóng vai trò đầu tàu tăng trưởng. Mặt trái sẽ chỉ xuất hiện nếu sự tăng trưởng của thị trường chỉ mang tính tài chính hoặc đầu cơ ngắn hạn, trong khi phần còn lại của nền kinh tế và doanh nghiệp niêm yết không thực sự được hưởng lợi.

Đồng quan điểm, TS. Lê Xuân Nghĩa, nguyên Phó chủ tịch Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia cho hay trong bối cảnh Việt Nam bước vào một chu kỳ phát triển mới, câu chuyện tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tư nhân lớn dấn thân vào những lĩnh vực khó, cần nguồn vốn dài hạn và tốc độ triển khai cao, vì thế không đơn thuần là hỗ trợ một mã cổ phiếu.

"Đây là bài toán xây dựng năng lực cạnh tranh quốc gia trong dài hạn. Ở giai đoạn phát triển mới, nền kinh tế không chỉ cần tăng trưởng nhanh, mà còn cần những doanh nghiệp đủ sức tham gia cuộc chơi toàn cầu, đủ năng lực dẫn dắt đổi mới công nghệ và hình thành các chuỗi giá trị mới cho Việt Nam", ông nói.

Mặt khác, việc thị trường bắt đầu sẵn sàng trả mức định giá cao hơn cho những doanh nghiệp sở hữu năng lực cạnh tranh dài hạn cũng cho thấy cấu trúc dòng tiền đang thay đổi. Nhà đầu tư không còn chỉ tìm kiếm các cơ hội “lướt sóng” ngắn hạn, mà bắt đầu đặt cược vào những doanh nghiệp có khả năng định hình chu kỳ tăng trưởng tiếp theo của nền kinh tế.

Và có lẽ, đó mới là điều đáng chú ý nhất phía sau “con sóng” Vingroup hiện nay.