Sau nhiều năm chờ đợi, thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng từ nhóm cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp. Sự kiện này mở rộng khả năng tiếp cận của cổ phiếu Việt Nam đối với các quỹ quốc tế, đồng thời làm dấy lên kỳ vọng dòng vốn ngoại sẽ sớm đảo chiều sau giai đoạn bán ròng kéo dài.

Tuy nhiên, ông Lê Chí Phúc, Tổng Giám đốc SGI Capital cho rằng không nên kỳ vọng quá lớn vào một làn sóng tiền ngoại xuất hiện ngay quanh thời điểm nâng hạng.

Chia sẻ tại Fund Insider của Fmarket, ông Phúc cho biết SGI Capital đã nghiên cứu diễn biến của nhiều thị trường từng trải qua quá trình nâng hạng trước Việt Nam. Điểm chung là giai đoạn tích cực nhất thường xuất hiện trước khi quyết định chính thức có hiệu lực.

Khi kỳ vọng nâng hạng được hình thành, nhà đầu tư có xu hướng mua trước và một phần thông tin đã được phản ánh vào giá cổ phiếu. Đến thời điểm thị trường chính thức chuyển nhóm, đà tăng không nhất thiết tiếp tục mạnh như kỳ vọng ban đầu.

Theo quan sát của SGI Capital, sau thời điểm nâng hạng, nhiều thị trường bước vào giai đoạn phân hóa, củng cố và tích lũy kéo dài khoảng 3-6 tháng.

Một phần nguyên nhân đến từ cách các quỹ thụ động triển khai dòng vốn. Thay vì mua toàn bộ lượng cổ phiếu cần thiết trong một thời điểm, hoạt động giải ngân thường được chia thành nhiều giai đoạn nhằm hạn chế tác động lên giá và giảm áp lực thanh khoản.

Theo ông Phúc, ý nghĩa lớn nhất của nâng hạng là sự công nhận đối với quá trình phát triển của thị trường trong dài hạn, thay vì một chất xúc tác có thể ngay lập tức kéo hàng tỷ USD vào chứng khoán Việt Nam.

Dòng vốn thụ động từ các quỹ mô phỏng chỉ số chắc chắn là một phần đáng chú ý của câu chuyện nâng hạng. Tuy nhiên, để tạo ra sự thay đổi lớn hơn, thị trường vẫn cần thu hút được dòng vốn chủ động - nhóm vốn có quy mô tiềm năng lớn hơn nhưng cũng đòi hỏi nhiều điều kiện hơn.

Từ việc nghiên cứu những giai đoạn dòng tiền quốc tế từng chảy mạnh vào các thị trường cận biên và mới nổi, SGI Capital nhận thấy hai yếu tố thường xuất hiện đồng thời.

Thứ nhất là kinh tế toàn cầu cần bước vào giai đoạn tăng trưởng tích cực trên diện rộng, trong đó các nền kinh tế mới nổi có tốc độ tăng trưởng vượt trội và trở thành nhóm dẫn dắt.

Khi khoảng cách tăng trưởng giữa các thị trường mới nổi và các nền kinh tế phát triển được mở rộng, nhà đầu tư quốc tế có thêm động lực tìm kiếm cơ hội tại những khu vực có tiềm năng sinh lời cao hơn.

Điều kiện thứ hai là đồng USD suy yếu tương đối.

Khi sức hấp dẫn của các tài sản bằng USD giảm, dòng tiền quốc tế thường có xu hướng phân bổ rộng hơn sang những thị trường có mức độ rủi ro cao hơn, bao gồm nhóm mới nổi và cận biên.

Theo SGI Capital, sự kết hợp của hai điều kiện này từng xuất hiện trong một số chu kỳ lớn như đầu thập niên 1990, đầu những năm 2000 và phần nào trong giai đoạn 2017-2018.

Tuy nhiên, môi trường hiện tại chưa hoàn toàn hội tụ những yếu tố tương tự.

Điều này đồng nghĩa việc Việt Nam gia nhập một nhóm chỉ số mới trước mắt có thể tạo nhu cầu mua từ các quỹ thụ động, nhưng dòng vốn chủ động quy mô lớn vẫn cần thêm sự hỗ trợ từ chu kỳ kinh tế và tiền tệ toàn cầu.

Dù vậy, SGI Capital không cho rằng triển vọng dòng vốn ngoại tại Việt Nam hoàn toàn kém tích cực.

Theo số liệu được ông Phúc đề cập, sau nhiều năm bán ròng, tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường Việt Nam đã giảm từ khoảng 24% xuống còn 12%.

Khi tỷ trọng nắm giữ đã giảm đáng kể, dư địa để khối ngoại tiếp tục bán mạnh như những năm trước cũng có thể thu hẹp.

SGI Capital kỳ vọng áp lực bán ròng trong thời gian tới có khả năng giảm đáng kể. Nếu xu hướng này diễn ra cùng với lực mua mới từ các quỹ thụ động và một phần vốn chủ động, cán cân giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài có thể trở nên bớt tiêu cực hơn.

Theo cách nhìn này, tác động đầu tiên của nâng hạng chưa chắc là một đợt mua ròng quy mô lớn, mà có thể bắt đầu từ việc áp lực rút vốn suy giảm.

Đây cũng là điểm quan trọng đối với thị trường sau một thời gian dài phải hấp thụ lượng bán đáng kể từ nhà đầu tư nước ngoài.