Quy hoạch lại hệ thống sân bay trong giai đoạn mới

Theo Quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, mạng lưới hạ tầng hàng không Việt Nam sẽ có những thay đổi về số lượng và vị trí các cảng hàng không, nhằm tối ưu hóa khả năng kết nối và hỗ trợ phát triển kinh tế vùng.

Trong giai đoạn từ nay đến năm 2030, Việt Nam tập trung duy trì, nâng cao hiệu quả khai thác các cảng hàng không hiện hữu, đồng thời nghiên cứu hình thành mạng lưới gồm 36 cảng hàng không trên cả nước.

Danh mục 19 cảng hàng không quốc tế gồm Cao Bằng, Vân Đồn, Cát Bi, Nội Bài, Gia Bình, Ninh Bình, Thọ Xuân, Vinh, Phú Bài, Đà Nẵng, Chu Lai, Vân Phong, Cam Ranh, Liên Khương, Long Thành, Tân Sơn Nhất, Cần Thơ, Phú Quốc và Côn Đảo.

Hệ thống 17 cảng hàng không nội địa gồm Lai Châu, Điện Biên, Sa Pa, Nà Sản, Bạch Long Vĩ, Đồng Hới, Quảng Trị, Phù Cát, Tuy Hòa, Pleiku, Buôn Ma Thuột, Măng Đen, Phan Thiết, Rạch Giá, Cà Mau, Thành Sơn và Thổ Chu.

Đến năm 2050, quy hoạch dự kiến nâng tổng số cảng hàng không toàn quốc lên 37 đơn vị. Điểm được quan tâm trong giai đoạn này là việc hình thành Cảng hàng không thứ hai Vùng Thủ đô để giảm tải cho Nội Bài và tăng năng lực kết nối của khu vực phía Bắc.

Cửa ngõ hàng không phía nam Đồng bằng Bắc Bộ

Trong danh mục quy hoạch, sân bay quốc tế Ninh Bình đang thu hút sự quan tâm do quy mô đầu tư lớn và vị trí chiến lược tại cửa ngõ phía nam vùng Đồng bằng Bắc Bộ.

Theo Bộ Xây dựng, việc bổ sung một sân bay mới vào quy hoạch quốc gia là bài toán phức tạp, bởi phải tính toán đồng thời nhiều yếu tố như nhu cầu khai thác, vùng ảnh hưởng, khoảng cách với các sân bay lân cận, hiệu quả đầu tư và tác động đến mạng lưới hàng không hiện hữu.

Theo đề xuất trước đó, sân bay quốc tế Ninh Bình dự kiến được xây dựng tại các xã Bình Lục, Bình Mỹ và phường Liêm Tuyền. Dự án được định hướng phát triển theo tiêu chuẩn cảng hàng không quốc tế cấp 4E của ICAO, đồng thời đáp ứng tiêu chuẩn sân bay quân sự cấp I.

Với cấp tiêu chuẩn này, sân bay có thể khai thác các dòng máy bay thân rộng hiện đại như Boeing 787 hoặc Airbus A350. Công suất khai thác dự kiến đạt khoảng 5 triệu hành khách mỗi năm vào năm 2030 và tăng lên khoảng 10 triệu hành khách mỗi năm vào năm 2050.

Ninh Bình có lợi thế về vị trí kết nối giữa vùng Đồng bằng sông Hồng, Bắc Trung Bộ và các hành lang kinh tế ven biển. Địa phương cũng có thế mạnh về du lịch di sản, công nghiệp, dịch vụ, logistics và kinh tế biển. Do đó, một cảng hàng không quốc tế nếu được hình thành sẽ có vai trò bổ trợ cho các trục phát triển này.

Với du lịch, sân bay có thể tạo thêm điều kiện để Ninh Bình mở rộng thị trường khách, nhất là khách quốc tế đến các không gian du lịch di sản, sinh thái, văn hóa và nghỉ dưỡng. Với công nghiệp và logistics, hạ tầng hàng không góp phần tăng khả năng kết nối chuỗi cung ứng, hỗ trợ thu hút các dự án có yêu cầu cao về vận tải, thời gian và dịch vụ.

Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả, sân bay quốc tế Ninh Bình cần được đặt trong tổng thể mạng lưới giao thông liên vùng, bao gồm cao tốc, đường sắt, cảng biển, logistics và các tuyến kết nối đô thị. Việc đồng bộ hạ tầng kết nối sẽ quyết định khả năng khai thác thực tế của sân bay cũng như hiệu quả lan tỏa đối với phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Gia Bình tạo thêm cực hàng không mới ở miền Bắc

Cùng với sân bay quốc tế Ninh Bình, Cảng hàng không quốc tế Gia Bình tại Bắc Ninh cũng là dự án được chú ý trong quy hoạch hàng không khu vực phía Bắc.

Hiện Bắc Ninh đang triển khai công tác mặt bằng và xây dựng nhiều hạng mục chính của dự án. Với quy hoạch đạt cấp 4F theo tiêu chuẩn của Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế, Gia Bình được định hướng trở thành một trong những sân bay có quy mô lớn tại miền Bắc sau khi hoàn thiện.

Dự án được phân chia thành hai giai đoạn đầu tư. Giai đoạn 1, từ năm 2025 - 2030, gồm hai phân kỳ. Phân kỳ 1.1, từ năm 2025 - 2027, tập trung hoàn thành các công trình thiết yếu phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027. Phân kỳ 1.2, từ năm 2026 - 2030, hoàn thiện các hạng mục còn lại để đạt công suất 30 triệu hành khách và 1,6 triệu tấn hàng hóa mỗi năm.

Giai đoạn 2, từ năm 2031 - 2050, tiếp tục đầu tư nâng cấp, hoàn thiện toàn bộ hệ thống hạ tầng theo quy hoạch, nâng công suất khai thác lên 50 triệu hành khách và 2,5 triệu tấn hàng hóa mỗi năm.

Sự xuất hiện của các đầu mối hàng không mới như Ninh Bình và Gia Bình cho thấy mạng lưới sân bay phía Bắc đang được định hình theo hướng phân bổ lại năng lực kết nối, giảm áp lực cho các cảng hàng không hiện hữu và tạo thêm động lực phát triển vùng. Trong đó, mỗi sân bay cần được quy hoạch gắn với lợi thế riêng của từng địa phương, tránh chồng lấn chức năng và bảo đảm hiệu quả đầu tư trong dài hạn.