Tăng tốc thông quan, nâng cao hiệu quả hoạt động xuất nhập khẩu

Tỉnh Quảng Ninh hiện sở hữu hệ thống cửa khẩu đa dạng, gồm cửa khẩu quốc tế Móng Cái, cửa khẩu Hoành Mô, cửa khẩu Bắc Phong Sinh, cùng nhiều lối mở, điểm thông quan hàng hóa. Đây là những đầu mối quan trọng trong hệ thống kết nối giao thương giữa Việt Nam và Trung Quốc. Những tháng đầu năm 2026, hoạt động xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu trên địa bàn tỉnh tiếp tục ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực.

Hàng hóa thông quan tại cửa khẩu Bắc Phong Sinh, tỉnh Quảng Ninh. Ảnh: CTV

Theo tin từ Hải quan cửa khẩu Quốc tế Móng Cái (Chi cục Hải quan Khu vực VIII), từ đầu năm đến nay, kim ngạch xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu, lối mở khu vực Móng Cái đạt hơn 3,3 tỷ USD.

Cụ thể, đơn vị đã làm thủ tục đối với 54.173 tờ khai xuất nhập khẩu hàng hoá của 963 doanh nghiệp, với tổng kim ngạch hàng hóa xuất nhập khẩu là 3.308,99 triệu USD. Trong đó, xuất khẩu đạt 1.291,37 triệu USD, nhập khẩu đạt 2.017,62 triệu USD. Riêng tờ khai và kim ngạch hàng hóa mở tờ khai tại Hải quan cửa khẩu quốc tế Móng Cái là 23.175 tờ khai, kim ngạch: 1.224,17 triệu USD. Hoạt động xuất nhập khẩu được duy trì ổn định, số lượng doanh nghiệp tham gia tăng, phản ánh xu hướng mở rộng hoạt động thương mại qua địa bàn.

Đặc biệt, từ ngày 7/3/2026, Hải quan cửa khẩu Quốc tế Móng Cái đã triển khai thí điểm thông quan hàng hóa vào các ngày thứ Bảy, Chủ nhật tại khu vực cầu Bắc Luân II (Cửa khẩu Quốc tế Móng Cái). Việc tổ chức thực hiện được chuẩn bị đầy đủ về nhân lực, trang thiết bị và phương án phối hợp giữa các lực lượng chức năng, bảo đảm hoạt động thông quan diễn ra thông suốt.

Qua triển khai, hoạt động thông quan cuối tuần đạt hiệu quả tích cực. Trung bình mỗi ngày cuối tuần thực hiện thủ tục cho trên 100 phương tiện, với khối lượng hàng hóa trên 1.500 tấn.

Việc triển khai thông quan hàng hóa vào cuối tuần đã góp phần kéo dài thêm khoảng 30% thời gian thông quan trong tuần, giúp doanh nghiệp chủ động kế hoạch sản xuất, giảm chi phí lưu kho, lưu bãi và nâng cao hiệu quả xuất nhập khẩu.

Đáng chú ý, việc đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và ứng dụng công nghệ thông tin đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Các mô hình “cửa khẩu số”, “hải quan thông minh” giúp doanh nghiệp chủ động khai báo từ xa, giảm thời gian chờ đợi và hạn chế ùn tắc.

Hệ thống quản lý cửa khẩu được số hóa hoàn toàn, ứng dụng công nghệ nhận diện khuôn mặt, quét vân tay, mã QR, hộ chiếu điện tử... đồng bộ với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và xuất nhập cảnh. Việc kiểm soát người, hàng hóa và phương tiện qua lại được tự động hóa, rút ngắn thời gian làm thủ tục, giảm chi phí, hạn chế tiếp xúc trực tiếp, góp phần phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và đảm bảo an ninh biên giới.

Doanh nghiệp hưởng lợi, chủ động mở rộng thị trường

Cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao những cải cách mà tỉnh Quảng Ninh đang triển khai để hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực xuất nhập khẩu. Ông Trần Văn Danh, Giám đốc Công ty CP Thương mại logistics N.C.T, tỉnh Quảng Ninh chia sẻ: “So với trước đây, thời gian thông quan đã rút ngắn rõ rệt. Quy trình xử lý hồ sơ nhanh gọn, minh bạch hơn nhờ ứng dụng công nghệ số. Điều này giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí và chủ động hơn trong kế hoạch sản xuất, kinh doanh”.

Hàng hóa thông quan tại cửa khẩu Móng Cái 1, tỉnh Quảng Ninh. Ảnh: CTV

Những thuận lợi này đang tạo động lực để doanh nghiệp mở rộng quy mô hoạt động, đa dạng hóa đối tác và thị trường. Số lượng doanh nghiệp tham gia làm thủ tục xuất nhập khẩu tại khu vực cửa khẩu tăng mạnh cho thấy sức hút ngày càng lớn của địa phương.

Tại cửa khẩu Hoành Mô, hoạt động xuất nhập khẩu cũng có sự tăng trưởng rõ nét. Lực lượng hải quan không chỉ đẩy mạnh cải cách thủ tục mà còn chủ động tiếp cận, hỗ trợ và thu hút doanh nghiệp.

Ông Đậu Hùng Dương, đại diện Hải quan cửa khẩu Hoành Mô cho biết: “Chúng tôi tập trung hiện đại hóa công tác quản lý, cắt giảm các khâu trung gian, đặc biệt là trong kiểm tra chuyên ngành. Đồng thời, đơn vị tăng cường đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp từ khâu tư vấn đến thực hiện thủ tục, qua đó nâng cao hiệu quả thông quan”.

Ngoài ra, việc niêm yết thủ tục hành chính qua mã QR, cập nhật chính sách trên nền tảng số cũng giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận thông tin, nâng cao tính minh bạch.

Bên cạnh cải cách thủ tục, tỉnh Quảng Ninh xác định phát triển hạ tầng và logistics là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực xuất nhập khẩu. Hệ thống cảng biển như Cái Lân, Hải Hà đang được khai thác hiệu quả, tạo điều kiện cho vận chuyển hàng hóa khối lượng lớn.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương về các giải pháp nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực xuất nhập khẩu, ông Bùi Văn Khắng, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh cho biết: Địa phương xác định cải cách thủ tục hành chính và thúc đẩy chuyển đổi số là những giải pháp mang tính đột phá nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh. Trọng tâm là xây dựng môi trường thông quan minh bạch, nhanh chóng, qua đó tạo điều kiện thuận lợi nhất cho doanh nghiệp phát triển hoạt động xuất nhập khẩu.

Bên cạnh đó, tỉnh cũng nhìn nhận rõ những thách thức từ biến động của thị trường quốc tế, yêu cầu ngày càng cao về tiêu chuẩn chất lượng cũng như các quy định kiểm dịch khắt khe. Trên cơ sở này, Quảng Ninh đang triển khai các giải pháp mang tính chiến lược, trong đó tập trung đầu tư, nâng cấp hệ thống hạ tầng giao thông kết nối giữa cửa khẩu, cảng biển với các khu công nghiệp, khu kinh tế. Đồng thời, tỉnh định hướng phát triển khu kinh tế cửa khẩu theo hướng hiện đại, trở thành trung tâm logistics và thương mại quốc tế trong thời gian tới.

Với sự kết nối giữa cửa khẩu và cảng biển tại Quảng Ninh đang hình thành chuỗi logistics liên hoàn, góp phần giảm chi phí vận chuyển và nâng cao năng lực cạnh tranh. Trong 2 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu của tỉnh ước đạt 680 triệu USD, trong khi nhập khẩu đạt khoảng 725 triệu USD, đều tăng so với cùng kỳ năm trước.