Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) ngành sản xuất Việt Nam của S&P Global giảm xuống 50,5 điểm trong tháng 4, từ mức 51,2 điểm của tháng 3.

Đây là mức thấp nhất trong 7 tháng, cho thấy điều kiện kinh doanh của ngành sản xuất vẫn cải thiện tháng thứ 10 liên tiếp, nhưng mức cải thiện chỉ còn rất nhẹ.

Diễn biến này nối dài xu hướng suy yếu đã xuất hiện trong tháng trước. Trong tháng 3, PMI đã giảm mạnh từ 54,3 điểm của tháng 2 xuống 51,2 điểm, đánh dấu mức cải thiện ít đáng kể nhất kể từ tháng 9/2025. Khi đó, S&P Global cho rằng ngành sản xuất Việt Nam bắt đầu "thấm" tác động của chiến sự Trung Đông, thông qua chi phí dầu, nhiên liệu, vận tải và cước phí tăng cao.

Sang tháng 4, tác động này không còn dừng ở việc làm chậm tăng trưởng, mà đã lan rõ hơn sang nhu cầu. Số lượng đơn đặt hàng mới giảm lần đầu tiên trong 8 tháng, trong khi đơn hàng xuất khẩu mới giảm đáng kể tháng thứ hai liên tiếp.

Từ tăng chậm sang suy giảm đơn hàng

Trong tháng 3, tổng số lượng đơn đặt hàng mới vẫn còn tăng, nhưng tốc độ tăng chỉ ở mức nhẹ và yếu nhất kể từ tháng 9 năm ngoái. Một phần tăng trưởng khi đó đến từ việc khách hàng mua trước để tránh giá tăng. Tuy nhiên, đơn hàng xuất khẩu mới đã giảm đáng kể sau khi ổn định trong tháng 2.

Đến tháng 4, tín hiệu đã xấu hơn. Tổng số lượng đơn đặt hàng mới rơi vào vùng suy giảm, cho thấy áp lực giá cả bắt đầu ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng giành đơn hàng của các nhà sản xuất Việt Nam.

Với thị trường quốc tế, chi phí vận tải tăng tiếp tục là yếu tố bất lợi, khiến đơn đặt hàng xuất khẩu giảm đáng kể tháng thứ hai liên tiếp.

Sản lượng vẫn tăng tháng thứ 12 liên tiếp, nhờ các doanh nghiệp tiếp tục thực hiện những dự án hiện có và nhu cầu cơ bản chưa suy yếu hoàn toàn. Tuy nhiên, tốc độ tăng sản lượng trong tháng 4 là thấp nhất trong 10 tháng, sau khi tháng 3 cũng đã ghi nhận mức tăng ít đáng kể nhất kể từ tháng 6/2025.

Áp lực chi phí leo thang

Điểm nổi bật nhất trong hai kỳ khảo sát liên tiếp là sức ép lạm phát. Trong tháng 3, gần một nửa số doanh nghiệp tham gia khảo sát ghi nhận chi phí đầu vào tăng, với tốc độ tăng mạnh nhất kể từ tháng 4/2022. Giá bán đầu ra cũng tăng với một trong những tốc độ mạnh nhất kể từ khi chuỗi khảo sát bắt đầu năm 2011.

Sang tháng 4, áp lực này còn nghiêm trọng hơn. Hơn một nửa số doanh nghiệp trả lời khảo sát cho biết giá đầu vào tăng trong tháng. Chi phí đầu vào tăng với tốc độ nhanh nhất trong 15 năm, chủ yếu do giá nhiên liệu, dầu và cước vận tải tăng. Để bù đắp, các nhà sản xuất tiếp tục nâng giá bán đầu ra, với tốc độ tăng mạnh nhất kể từ tháng 4/2011.

Như vậy, nếu tháng 3 là thời điểm chi phí tăng mạnh bắt đầu tác động đến nhu cầu, thì tháng 4 cho thấy tác động đó đã rõ ràng hơn: đơn hàng mới giảm, doanh nghiệp cắt giảm việc làm, mua hàng và tồn kho.

Theo dữ liệu của Reuters, từ ngày 28/2 đến đầu tháng 5, giá dầu Brent đã tăng khoảng 49%, còn dầu WTI tăng hơn 53%, phản ánh mức độ leo thang mạnh của rủi ro địa chính trị và gián đoạn nguồn cung.

Việc làm giảm tháng thứ hai liên tiếp

Trong tháng 3, số lượng việc làm ngành sản xuất giảm lần đầu tiên trong 6 tháng, khi doanh nghiệp ngần ngại tuyển thêm trong bối cảnh đơn hàng tăng chậm và chi phí leo thang.

Đến tháng 4, xu hướng này tiếp tục kéo dài. Các nhà sản xuất giảm nhân lực thông qua cả cắt giảm số lượng nhân viên và giảm giờ làm. Một số doanh nghiệp cũng ghi nhận tình trạng nhân viên nghỉ việc. Đây là tháng thứ hai liên tiếp số lượng nhân viên ngành sản xuất đi xuống.

Hoạt động mua hàng hóa đầu vào cũng giảm trong tháng 4 do số lượng đơn đặt hàng mới suy yếu. Trước đó, trong tháng 3, hoạt động mua hàng đã giảm đáng kể, chấm dứt giai đoạn tăng kéo dài 8 tháng.

Tồn kho hàng mua và tồn kho thành phẩm cùng giảm nhanh hơn trong tháng 4. Trong khi đó, thời gian giao hàng của nhà cung cấp tiếp tục bị kéo dài do chi phí vận tải, khả năng vận chuyển và tình trạng khan hiếm nguyên vật liệu. Hiệu suất giao hàng của nhà cung cấp suy giảm mạnh nhất trong 4 năm rưỡi.

Niềm tin kinh doanh tiếp tục đi xuống

Tâm lý kinh doanh của các nhà sản xuất Việt Nam cũng suy yếu trong hai tháng liên tiếp. Tháng 3, niềm tin kinh doanh giảm xuống mức thấp của 6 tháng do lo ngại chiến sự Trung Đông ảnh hưởng đến nhu cầu, giá cả và nguồn cung nguyên vật liệu quốc tế.

Đến tháng 4, niềm tin tiếp tục giảm xuống mức thấp của 7 tháng và thấp hơn mức trung bình lịch sử. Dù vậy, các doanh nghiệp vẫn kỳ vọng sản lượng sẽ tăng trong 12 tháng tới, dựa trên khả năng đơn hàng mới phục hồi và môi trường thị trường ổn định hơn.

Ông Andrew Harker, Giám đốc Kinh tế tại S&P Global Market Intelligence, nhận định giá cả và gián đoạn nguồn cung do chiến sự Trung Đông tiếp tục ảnh hưởng đến tăng trưởng ngành sản xuất Việt Nam trong tháng 4. Chi phí nhiên liệu, dầu và vận tải tăng đang tạo áp lực lên cả nhu cầu và nguồn cung.

Theo ông, dù sản lượng vẫn tăng trong kỳ khảo sát tháng 4, tốc độ tăng đã chậm lại đáng kể. Việc số lượng đơn đặt hàng mới rơi vào vùng suy giảm cho thấy sản lượng có thể giảm trong những tháng tới, trừ khi môi trường giá cả và nguồn cung sớm cải thiện.

So với tháng 3, báo cáo tháng 4 cho thấy rủi ro đối với ngành sản xuất Việt Nam đã chuyển từ "tăng trưởng chậm lại" sang "nhu cầu suy yếu". PMI vẫn trên ngưỡng 50 điểm, nhưng khoảng cách rất hẹp cho thấy đà cải thiện của ngành đang trở nên mong manh hơn trước sức ép chi phí và gián đoạn chuỗi cung ứng.