USD và franc bật tăng

Đồng USD tăng giá mạnh khi nhà đầu tư toàn cầu đổ tiền vào các tài sản an toàn giữa lúc căng thẳng tại Trung Đông leo thang. Chỉ số U.S. Dollar Index (DXY), thước đo sức mạnh của đồng bạc xanh so với rổ tiền tệ chủ chốt, đã tăng lên gần mốc 98 điểm trong phiên giao dịch đầu tuần khi nhu cầu trú ẩn an toàn gia tăng.

Giới phân tích nhận định các cú sốc địa chính trị lớn thường thúc đẩy dòng vốn tìm đến USD (đồng tiền dự trữ hàng đầu thế giới) do tính thanh khoản cao và vai trò trung tâm trong hệ thống tài chính toàn cầu.

Căng thẳng liên quan đến Iran càng làm gia tăng nhu cầu nắm giữ USD như một “nơi trú ẩn” trong bối cảnh rủi ro lan rộng trên thị trường năng lượng và thương mại quốc tế.

Bên cạnh USD, đồng franc cũng tăng giá mạnh. Có thời điểm trong phiên giao dịch đầu ngày tại châu Á, đồng franc Thụy Sĩ tăng 0,4% lên 0,7661 franc đổi 1 USD. So với đồng euro, franc còn tăng mạnh hơn, thêm 0,6% và lên mức 0,9030 (cao nhất kể từ năm 2015) trước khi quay đầu giảm bớt đà tăng.

“Không ai biết tình hình này sẽ kéo dài bao lâu, giá dầu có thể tăng tới mức nào hay eo biển Hormuz sẽ bị đóng trong bao lâu. Phản ứng ban đầu là giảm nhẹ mức độ rủi ro, và thị trường sẽ phải theo dõi từng ngày”, ông Jason Wong, chiến lược gia tại BNZ ở Wellington, nhận định.

Quân đội Israel tuyên bố không quân nước này đã tiêu diệt lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei. Truyền thông nhà nước Iran sau đó xác nhận ông Khamenei qua đời ở tuổi 86, làm dấy lên cuộc chạy đua người kế vị đầy căng thẳng tại Tehran.

Các cuộc tấn công kéo dài sang ngày 1/3 và Iran đã đáp trả. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran tuyên bố đã tấn công 3 tàu chở dầu của Mỹ và Anh, trong khi các vụ nổ được ghi nhận tại Dubai và Doha.

Giá dầu trở thành tâm điểm chú ý của thị trường, tăng vọt khoảng 9% trong đầu phiên sáng 2/3 do lo ngại gián đoạn vận tải đường biển.

Sau phản ứng tăng giá ban đầu, đồng yên suy yếu 0,2% xuống 156,235 yên/USD khi các nhà giao dịch đánh giá tác động của giá năng lượng tăng vọt đối với nhập khẩu dầu và triển vọng lãi suất.

Các nhà phân tích của Morgan Stanley MUFG nhận định khả năng tăng lãi suất trong tháng 3 hoặc tháng 4 vốn đã thấp, và trong bối cảnh bất ổn gia tăng từ Trung Đông, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản nhiều khả năng sẽ duy trì lập trường thận trọng hơn, qua đó càng làm giảm triển vọng thắt chặt chính sách trong ngắn hạn.

Đồng euro giảm 0,3% xuống 1,1784 USD, trong khi bảng Anh cũng mất 0,3% xuống 1,3451 USD do lo ngại nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng tại châu Âu.

Theo các nhà phân tích của Wells Fargo, đồng euro đang ở thế bất lợi. Mùa tái bổ sung kho dự trữ khí đốt tự nhiên của châu Âu sắp bắt đầu, trong khi Liên minh châu Âu bước vào giai đoạn này với mức dự trữ thấp kỷ lục, đồng nghĩa khối này sẽ phải mua một lượng lớn năng lượng đúng vào thời điểm giá có nguy cơ tăng vọt.

Đồng AUD, vốn nhạy cảm với rủi ro, có lúc giảm tới 1,2% trước khi thu hẹp đà giảm còn 0,3% xuống 0,7096 USD. Đồng NZD giảm 0,2% xuống 0,5979 USD sau khi phục hồi từ mức giảm 0,8% trước đó.

Trong giao dịch quốc tế, đồng nhân dân tệ của Trung Quốc suy yếu 0,1% xuống 6,868 CNY/USD, sau khi Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc hạ tỷ giá tham chiếu hàng ngày nhằm kiềm chế đà tăng của đồng tiền này so với USD. Trung Quốc là nước nhập khẩu năng lượng lớn và là khách hàng mua dầu chủ chốt của Iran.

Trong khi đó, tiền tệ của các quốc gia xuất khẩu năng lượng như Canada và Na Uy tương đối ổn định trong phiên giao dịch buổi sáng tại châu Á.

Đối mặt cú sốc năng lượng mới

Trung tá Nadav Shoshani, người phát ngôn quân đội Israel, cho biết vẫn còn nhiều mục tiêu chưa được xác định, đồng thời việc triển khai lực lượng mặt đất hiện chưa nằm trong kế hoạch.

Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với tờ Daily Mail rằng chiến dịch quân sự có thể kéo dài khoảng một tháng. “Chúng tôi dự kiến sẽ mất khoảng 4 tuần. Đó luôn là một quá trình kéo dài bốn tuần”, ông Trump cho hay.

Trong khi đó, Iran được cho là có thể “phản ứng mạnh mẽ hơn” vào tuần này, theo nhận định của ông David Silbey, giáo sư lịch sử quân sự tại Đại học Cornell. Ông cho rằng các đòn đáp trả có thể bao gồm tấn công tên lửa nhằm vào căn cứ và tàu chiến của Israel và Mỹ tại Vịnh Ba Tư, thậm chí không loại trừ nguy cơ xảy ra các vụ tấn công khủng bố ở Trung Đông, châu Âu và Mỹ.

Kịch bản eo biển Eo biển Hormuz bị phong tỏa trong thời gian dài cũng làm dấy lên lo ngại nghiêm trọng. Đây là tuyến vận chuyển huyết mạch của thị trường dầu thô toàn cầu, với khoảng 13 triệu thùng/ngày đi qua trong năm 2025.

Theo ông Saul Kavonic, Giám đốc nghiên cứu năng lượng tại MST Marquee, nếu Iran đóng cửa eo biển này, thị trường có thể đối mặt cú sốc năng lượng tương tự thập niên 1970, đẩy giá dầu lên mức 3 chữ số và khiến giá khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) tái lập đỉnh cao từng ghi nhận năm 2022.

“Các tàu chở dầu đang dồn về khu vực eo biển Hormuz, nhưng hiện chưa thấy hoạt động vận chuyển đáng kể nào. Rõ ràng các chủ tàu đang rất thận trọng”, ông Matt Smith, chuyên gia phân tích dầu mỏ tại công ty tư vấn năng lượng Kpler, nhận xét.

Trên thị trường tài chính, các chỉ số tương lai của Mỹ lao dốc trong phiên giao dịch đêm, làm gia tăng tâm lý lo ngại của giới đầu tư. Diễn biến này còn chịu tác động từ những quan ngại mới về ảnh hưởng của việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) quá nhanh đối với các doanh nghiệp phần mềm. Trước đó, chỉ số S&P 500 đã giảm điểm trong phiên thứ Sáu và khép lại tháng 2 trong sắc đỏ.

Trong lĩnh vực hàng không, hàng trăm chuyến bay tại Trung Đông đã bị hủy, nhiều chuyến khác buộc phải chuyển hướng giữa hành trình do không phận trên diện rộng bị đóng cửa vì lý do an ninh. Hãng Air India thông báo tạm dừng toàn bộ các chuyến bay đến Trung Đông trong ngày 28/2, đồng thời hoãn các chuyến bay giữa Ấn Độ với châu Âu và Mỹ dự kiến khai thác vào ngày 1/3.