Tín dụng tư nhân rạn nứt, vốn đầu tư tư nhân chịu sức ép

Theo CNBC, sự tăng trưởng nhanh chóng của tín dụng tư nhân đã đóng vai trò quan trọng trong các thương vụ toàn cầu suốt hơn một thập kỷ qua. Nhưng giờ đây, những dấu hiệu căng thẳng trên thị trường trị giá 3.000 tỷ USD này đang làm dấy lên câu hỏi lớn hơn: mức độ lan rộng của tác động tiêu cực sang lĩnh vực vốn đầu tư tư nhân sẽ lớn đến đâu?

Theo các chuyên gia trong ngành, hai trụ cột của thị trường tư nhân đã trở nên gắn kết chặt chẽ trong thập kỷ qua. Các nhà cho vay trực tiếp trở thành nguồn tài chính chủ chốt cho các thương vụ mua lại sau khi các ngân hàng rút lui kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu.

"Phần lớn hệ sinh thái vốn tư nhân được tài trợ bởi tín dụng tư nhân. Hai bên có mối liên kết rất chặt chẽ khi nói đến hoạt động giao dịch", ông Kyle Walters, nhà phân tích vốn tư nhân tại PitchBook, cho biết.

Đối với các công ty vốn tư nhân, các nhà cho vay trực tiếp mang lại tốc độ giải ngân nhanh hơn cùng cấu trúc tài chính linh hoạt, được thiết kế riêng cho từng thương vụ, khiến họ trở thành đối tác được ưa chuộng trong các thương vụ mua lại bằng đòn bẩy.

Giáo sư Jeffrey Hooke, giảng viên tài chính cao cấp tại Johns Hopkins Carey Business School, cho biết khoảng 80% các thương vụ mua lại bằng đòn bẩy của vốn tư nhân hiện được tài trợ bởi tín dụng tư nhân.

Tuy nhiên, căng thẳng trong tín dụng tư nhân đang tác động trực tiếp đến cả các thương vụ mới lẫn những công ty đã nằm trong danh mục đầu tư, khi các nhà cho vay trở nên thận trọng hơn và chi phí vay vốn tăng cao.

Theo ông Walters của PitchBook, việc quay trở lại với các tiêu chuẩn bảo lãnh nghiêm ngặt hơn - bao gồm mở rộng biên độ lãi suất và siết chặt các điều khoản hợp đồng - đang khiến việc huy động vốn cho các thương vụ mua lại trở nên đắt đỏ và khó khăn hơn.

Đối với các công ty đã thuộc sở hữu của các quỹ đầu tư tư nhân, áp lực còn lớn hơn: chi phí lãi vay tăng, tái cấp vốn khó khăn và các điều khoản ràng buộc khắt khe hơn đang bào mòn dòng tiền, đặc biệt với những doanh nghiệp sử dụng đòn bẩy tài chính cao.

Điều này khiến các công ty từng phụ thuộc vào nguồn vốn giá rẻ và dồi dào trong giai đoạn lãi suất thấp của những năm 2010 và đầu thập niên 2020 trở nên dễ tổn thương hơn. Các doanh nghiệp yếu đang chật vật trong việc gia hạn nợ hoặc thoái vốn đầu tư.

Cùng lúc đó, giá trị các khoản vay suy giảm - tức việc các khoản vay do quỹ tín dụng tư nhân cấp bị định giá thấp hơn - đang phát tín hiệu căng thẳng ở cấp độ doanh nghiệp. Theo Giáo sư Hooke, điều này buộc các nhà quản lý quỹ đầu tư tư nhân phải giảm định giá tài sản và chấp nhận lợi nhuận thấp hơn.

“Điều đó cũng sẽ làm chậm quá trình huy động các quỹ đầu tư tư nhân mới. Những thương vụ sử dụng đòn bẩy cao đang đối mặt với rủi ro lớn nhất. Phần lớn nhà đầu tư không còn nhiều lựa chọn ngoài việc chấp nhận thực tế đó", ông Hooke nói.

Công ty tư vấn Greysparks cho biết hơn 81% tài sản tín dụng tư nhân được quản lý nằm tại các công ty cũng vận hành quỹ đầu tư tư nhân, cho thấy mức độ tập trung rất cao ở các tập đoàn đầu tư lớn.

Mối liên hệ mật thiết này hiện đang làm gia tăng rủi ro. Các chuyên gia cảnh báo về nguy cơ hình thành một “vòng phản hồi tiêu cực”: điều kiện tín dụng xấu đi làm suy yếu các công ty trong danh mục đầu tư; điều đó kéo giảm định giá và khả năng thoái vốn; từ đó tiếp tục làm suy giảm hoạt động huy động vốn và giao dịch mới.

“Các công ty được hỗ trợ bởi vốn tư nhân vốn đã ở trạng thái mong manh,” Walters nhận định, nhấn mạnh nhiều tài sản đã cũ và các chiến lược tạo giá trị như cắt giảm chi phí, kỹ thuật tài chính hay mở rộng hệ số định giá đã gần cạn dư địa. “Căng thẳng tín dụng giờ đây tạo thêm một áp lực rất rõ rệt.”

Điều kiện cho vay bị siết chặt đang ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh tế của các thương vụ. Khi các nhà cho vay thận trọng hơn, các quỹ mua lại buộc phải dùng ít nợ hơn để tài trợ cho thương vụ, kéo giá chào mua xuống và làm giảm mặt bằng định giá toàn thị trường.

Rủi ro tái cấp vốn cũng gia tăng. Những công ty từng vay theo các cấu trúc tín dụng linh hoạt trong giai đoạn lãi suất thấp nay phải đối mặt với chi phí gia hạn nợ cao hơn đáng kể, đặc biệt ở các lĩnh vực đang chịu áp lực thay đổi cấu trúc ngành.

Vốn tư nhân mất dần "hào quang vượt trội"

Các công ty trong danh mục đầu tư của quỹ vốn tư nhân đã chịu áp lực ngay cả trước khi căng thẳng tín dụng leo thang gần đây.

Nhiều doanh nghiệp được mua lại trong giai đoạn 2019-2022 với mức định giá cao và sử dụng đòn bẩy lớn - những giả định hiện đang bị thử thách trong môi trường lãi suất cao.

Bà Lucinda Guthrie, người đứng đầu Mergermarket, cho biết hoạt động mua lại vốn tư nhân toàn cầu trong quý I đã giảm 14% so với cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân đến từ bất ổn địa chính trị, lo ngại về thị trường tín dụng tư nhân và sự giám sát chặt chẽ hơn đối với các khoản đầu tư liên quan đến trí tuệ nhân tạo.

“Sự gián đoạn trong tín dụng tư nhân chắc chắn sẽ làm giảm các khoản đầu tư mới vào vốn tư nhân,” giáo sư tài chính Edward Altman của New York University Stern School of Business nhận định.

Theo các chuyên gia, điều đáng lo hơn là những diễn biến hiện tại đang phơi bày các điểm yếu mang tính cấu trúc của toàn bộ mô hình thị trường tư nhân.

"Lời chào mời cốt lõi của tín dụng tư nhân là lợi suất cao nhưng rủi ro thấp. Lần đầu tiên, các nhà phân bổ vốn đang phải đối mặt với khả năng rằng đầu tư tư nhân có thể không vượt trội hơn", ông Dan Rasmussen, nhà sáng lập Verdad Advisers, cho biết.

“Vốn tư nhân và tín dụng tư nhân đã đánh mất hào quang ‘luôn vượt trội’,” ông nói thêm.

Trong khi đó, các tập đoàn quản lý tài sản thay thế lớn - sở hữu cả mảng tín dụng tư nhân lẫn vốn tư nhân - hiện vẫn giữ quan điểm thận trọng nhưng chưa quá bi quan. Họ thừa nhận tồn tại áp lực, song nhấn mạnh khả năng chống chịu của thị trường.

Giám đốc điều hành của Ares Management, Michael Arougheti, được cho là đã phát biểu rằng “không có dấu hiệu của một chu kỳ vỡ nợ quy mô lớn”. Ông cho rằng căng thẳng hiện nay chủ yếu mang tính chu kỳ hơn là mang tính hệ thống, dù một số quỹ trong ngành đã phải áp dụng giới hạn rút vốn để kiểm soát làn sóng nhà đầu tư rút tiền.

Những phát biểu gần đây của CEO Jamie Dimon từ ngân hàng JPMorgan Chase cũng cho thấy quan điểm thận trọng hơn về rủi ro tín dụng tư nhân.

Ông Dimon cho rằng loại tài sản tăng trưởng nhanh này chưa phải là mối đe dọa mang tính hệ thống đối với toàn bộ hệ thống tài chính, dù giới đầu tư ngày càng lo ngại về tỷ lệ vỡ nợ, dòng vốn rút ra và những áp lực riêng trong từng ngành - bao gồm cả tác động từ trí tuệ nhân tạo.

Trong cuộc gọi gần đây với các nhà phân tích, ông cũng lưu ý rằng tiêu chuẩn thẩm định tín dụng trên thị trường đang có dấu hiệu suy yếu, và điều này không chỉ diễn ra trong tín dụng tư nhân.

“Đã có một số sự suy yếu trong việc thẩm định tín dụng, và điều đó không chỉ xảy ra ở tín dụng tư nhân,” ông Dimon nhận xét.

Theo Reuters, JPMorgan Chase hiện có khoảng 50 tỷ USD rủi ro tín dụng liên quan đến các khoản vay tín dụng tư nhân trong quý I, nằm trong danh mục cho vay rộng hơn của ngân hàng đối với các tổ chức tài chính phi ngân hàng.