VCCI logo

LIÊN ĐOÀN THƯƠNG MẠI VÀ CÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

Vietnam Chamber of Commerce and Industry

Thứ 6, 20/11/2026 | English | Vietnamese

Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh: Minh bạch thị trường, giảm rủi ro cho người sản xuất

Thứ 6, 20/11/2026

Tiếp tục phiên thảo luận tại hội trường ngày 20/11, trong khuôn khổ Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, các đại biểu Quốc hội thảo luận về dự án Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh.

Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh: Minh bạch thị trường, giảm rủi ro cho người sản xuất - Ảnh 1.
 

Đại biểu Tráng A Dương (tỉnh Lào Cai) nêu ý kiến tại hội trường - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc

Nhiều đại biểu nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện hành lang pháp lý minh bạch, khả thi, tạo điều kiện để doanh nghiệp và người sản xuất chủ động phòng ngừa rủi ro biến động giá, ổn định hoạt động sản xuất, kinh doanh. 

Tạo công cụ phòng ngừa rủi ro biến động giá

Góp ý kiến tại phiên thảo luận, đại biểu Tráng A Dương (tỉnh Lào Cai) cơ bản nhất trí với sự cần thiết ban hành Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh, cho rằng đây là cơ sở pháp lý quan trọng để phát triển thị trường hàng hóa hiện đại, minh bạch, đồng thời tạo công cụ phòng ngừa rủi ro biến động giá cho doanh nghiệp và người sản xuất.

Từ thực tiễn sản xuất, kinh doanh và tác động của biến động giá cả đến đời sống người dân, nhất là tại các tỉnh Tây Nguyên có diện tích, sản lượng cà phê lớn, đại biểu đề nghị quan tâm 3 vấn đề.

Thứ nhất, cần đặc biệt quan tâm đến khả năng tiếp cận thị trường hàng hóa phái sinh của người dân, các hộ sản xuất trực tiếp. Đối với người trồng cà phê ở Tây Nguyên, nỗi lo không chỉ là năng suất, sản lượng mà còn là giá cả sau mỗi vụ thu hoạch. Giá cả biến động khó lường ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập, đời sống của hàng vạn hộ dân, trong đó có đồng bào dân tộc thiểu số.

Thực tế, người dân đã bắt đầu bước vào vụ thu hoạch cà phê nhưng giá thu mua giảm mạnh theo diễn biến thị trường quốc tế. Chỉ trong vài tháng, giá cà phê giảm từ 100.000 đồng xuống chưa đầy 80.000 đồng/kg, cho thấy người sản xuất đang phải đối mặt với rủi ro lớn về giá.

Đáng chú ý, một bộ phận không nhỏ nông dân đã tham gia thị trường hàng hóa phái sinh thông qua các sàn giao dịch hàng hóa trong nước có liên thông với các sàn giao dịch quốc tế.

Theo báo cáo của Bộ Công Thương, hiện có khoảng 50.000 tài khoản giao dịch trên Sở Giao dịch hàng hóa trong nước, trong đó có nhiều nông dân tham gia với mục đích phòng vệ giá. Tuy nhiên, việc tiếp cận thị trường còn hạn chế do yêu cầu về vốn, công nghệ, ngôn ngữ và điều kiện giao dịch.

Vì vậy, dự thảo Luật cần có chính sách hỗ trợ nông dân, đơn giản hóa quy trình tham gia, tăng cường tuyên truyền, đào tạo và hướng dẫn kỹ thuật giao dịch. Hiệu quả thị trường cần được đánh giá cả ở khả năng phòng vệ giá, ổn định thu nhập và hoạt động sản xuất thực tế, không chỉ qua lãi, lỗ trên tài khoản.

Thứ hai, cần quy định rõ chức năng tổ chức thị trường giao dịch giao ngay tập trung của Sở Giao dịch hàng hóa. Đối với khoản 9 Điều 12, đại biểu đề nghị xác định đây là chức năng của Sở Giao dịch hàng hóa được thành lập, hoạt động theo quy định pháp luật; đồng thời phân biệt với mua bán hàng hóa thông thường và các hình thức liên kết giao dịch khác, tránh tình trạng tổ chức không phải Sở Giao dịch hàng hóa tổ chức thị trường giao ngay tập trung dưới hình thức biến tướng.

Thứ ba, cần làm rõ trách nhiệm và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước. Đồng thời, cần thiết lập cơ chế phối hợp thường xuyên giữa các bộ, ngành trong trao đổi thông tin, thanh tra, kiểm tra và giám sát thị trường.

Đại biểu nhấn mạnh, giá trị của Luật không chỉ là phát triển thị trường tài chính hiện đại mà quan trọng hơn là tạo công cụ thiết thực giúp doanh nghiệp, người dân phòng ngừa rủi ro, ổn định sản xuất, tăng thu nhập.

Làm rõ quy định về thị trường giao ngay tập trung

Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh: Minh bạch thị trường, giảm rủi ro cho người sản xuất - Ảnh 2.
 

Đại biểu Trịnh Xuân An (Đồng Nai) nêu ý kiến tại hội trường - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc

Cùng quan tâm đến việc tổ chức thị trường phù hợp với thực tiễn, đại biểu Trịnh Xuân An (Đồng Nai) đánh giá đây là đạo luật mới, khó, có ý nghĩa tạo khuôn khổ cho xu hướng giao dịch hàng hóa hiện đại, đáp ứng yêu cầu hội nhập và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp Việt Nam.

Theo đại biểu, mục tiêu cao nhất của việc ban hành luật là tạo lập trật tự kinh tế trong sản xuất, kinh doanh, giúp người sản xuất và doanh nghiệp phòng ngừa biến động giá, nâng cao giá trị sản phẩm. Việt Nam có thế mạnh lớn về nông sản, cần chuyển lợi thế sản xuất thành lợi thế về chất lượng, thương hiệu, tổ chức thị trường và khả năng tham gia định giá.

Đại biểu phân tích, thị trường giao ngay có tổ chức giúp chuẩn hóa hàng hóa, minh bạch thông tin và tạo dữ liệu giá; trong khi thị trường phái sinh giúp quản trị rủi ro phát sinh từ hoạt động sản xuất, kinh doanh. Hai thị trường có khả năng hỗ trợ, bổ sung cho nhau.

Do đó, đại biểu đề nghị làm rõ phạm vi điều chỉnh tại Điều 1, bổ sung nội dung về thị trường giao ngay tập trung; đồng thời nghiên cứu tách Điều 32 thành các phần quy định riêng về thị trường giao ngay tập trung và thị trường phái sinh, bảo đảm rõ ràng, dễ áp dụng. Đối với thị trường giao ngay tập trung, cần làm rõ ba nhóm nội dung: điều kiện hàng hóa và thông tin giao dịch; xác lập và thực hiện giao dịch; trách nhiệm khi vi phạm.

Đáng chú ý, đại biểu đề nghị tổ chức thị trường giao ngay phải tính đến điều kiện thực tế của từng loại hàng hóa, địa bàn và chi phí logistics, tránh tạo thêm gánh nặng cho người sản xuất. Cần rà soát Điều 29, Điều 30 theo hướng tận dụng hệ thống kho hiện có, kết nối nguồn nguyên liệu, cơ sở chế biến và trung tâm logistics; phương thức giao nhận phù hợp với từng loại hàng hóa.

Theo đại biểu, nếu chi phí vận chuyển, lưu kho và kiểm định quá cao, người sản xuất sẽ khó tiếp cận thị trường. Vì vậy, tổ chức giao dịch tập trung cần phù hợp với đặc điểm thị trường, địa hình và địa bàn, nhất là đối với mặt hàng có thế mạnh như cà phê, nhằm giảm chi phí logistics, chi phí trung gian và tạo điều kiện đưa hàng hóa đến thị trường thông qua Sở Giao dịch.

TheoThùy Linh (Báo Chính phủ)

Có thể bạn quan tâm