Theo số liệu mới đây của Cục Thống kê, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 4/2026 tăng 0,84% so với tháng trước và tăng 5,46% so với cùng kỳ năm trước.
Giới phân tích nhận định, nguyên nhân đằng sau mức tăng của lạm phát là do ảnh hưởng lớn từ xung đột Trung Đông khiến giá dầu neo cao, kéo theo sự tăng giá có độ trễ của các ngành nghề khác.
Ngoài ra, mức lạm phát này đang vượt khá xa so với mốc mục tiêu 4,5% mà Quốc hội đặt ra cho năm nay. Nếu không có các giải pháp hạ nhiệt, lạm phát bình quân vào cuối năm có khả năng sẽ chạm ngưỡng mục tiêu 4,5% - 5%.
Trong một chương trình mới đây, ông Phan Lê Thành Long, CEO AFA Group nhận định, lạm phát cao tác động trực tiếp và làm triệt tiêu khả năng giảm lãi suất trong 6 tháng cuối năm 2026.
“Cơ chế tác động chủ yếu đến từ nguyên tắc điều hành kinh tế vĩ mô của Việt Nam là duy trì lãi suất thực dương, tức lãi suất huy động của các ngân hàng luôn phải lớn hơn mức lạm phát. Với việc lạm phát tháng 4 đã chạm mốc 5,46%, lãi suất huy động bắt buộc phải neo ở mức cao hơn con số này để thu hút tiền gửi. Điều này khiến lãi suất huy động chưa thể giảm mạnh ngay lập tức dù có nỗ lực từ phía Chính phủ hay Ngân hàng Nhà nước”, ông nói.
Bên cạnh yếu tố lạm phát, ông Long cũng chỉ ra mặt bằng lãi suất sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao vào cuối năm 2026 do sự cộng hưởng của nhiều yếu tố vĩ mô khác.
Đầu tiên, tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) của các ngân hàng hiện đang khá cao. Áp lực huy động vốn càng lớn hơn khi từ ngày 01/05/2026, lộ trình của Thông tư 22 quy định tiền gửi của Kho bạc Nhà nước không còn được tính vào tổng huy động của khối ngân hàng.
“Yếu tố này làm nhóm ngân hàng quốc doanh hụt đi khoảng hơn 500.000 tỷ đồng trong cơ cấu tính toán, khiến các ngân hàng gặp khó khăn trong việc cho vay ra và tạo thêm áp lực giữ nguyên hoặc tăng lãi suất huy động”, CEO AFA Group nhấn mạnh.
Cùng với đó là sức ép tỷ giá và nhập siêu. Ông Long dẫn chứng, chỉ trong 4 tháng đầu năm 2026, Việt Nam đã nhập siêu 7,11 tỷ USD, chủ yếu do tăng nhập khẩu từ Trung Quốc). Kết hợp với việc chỉ số sức mạnh đồng USD trên toàn cầu tiếp tục duy trì ở mức cao, tỷ giá VND/USD đã trượt giá khoảng 2,29%.
“Sức ép bảo vệ đồng nội tệ trước tỷ giá tăng cao cũng là một rào cản lớn khiến lãi suất không thể hạ nhiệt”, ông nói.
Đồng quan điểm, ban lãnh đạo VietBank cho biết, NHNN chịu nhiều áp lực từ nhiều mặt: cố gắng giữ mặt bằng lãi suất ở mức thấp để đảm bảo tăng trưởng nhưng có nhiệm vụ giữ lạm phát ở mức 4,5%, bảo đảm tỷ giá không quá biến động,... Trong trường hợp lạm phát tăng quá nhanh, Ngân hàng Nhà nước sẽ buộc phải cân nhắc tăng lãi suất điều hành hoặc hút bớt VND ra khỏi hệ thống.
Còn tại kỳ đại hội đồng cổ đông thường niên 2026, ông Lê Thanh Tùng, Thành viên HĐQT VietinBank cũng nhận định áp lực thanh khoản và cạnh tranh trong hệ thống ngân hàng đã kéo mặt bằng lãi suất tăng nhanh trong thời gian qua, từ đó trực tiếp làm gia tăng chi phí vốn của các ngân hàng.
Ông Tùng cho rằng biến động của lãi suất trong thời gian tới sẽ phụ thuộc nhiều vào yếu tố trong nước và thế giới, đặc biệt là diễn biến tại Iran.
“Trong kịch bản cơ sở, lãi suất có thể duy trì ở mức cao trong ngắn hạn với tốc độ tăng thêm có thể chậm lại và ổn định dần khi điều kiện thị trường trở nên thuận lợi hơn. Tuy nhiên, nếu cú sốc kéo dài thì áp lực lãi suất có thể vẫn sẽ tiếp tục kéo dài trong năm 2026”, ông Tùng nhấn mạnh.
