Theo báo cáo tài chính của 27 ngân hàng niêm yết trên sàn chứng khoán, trong năm 2025, tổng số dư nợ xấu nhóm 3 - 5 của các ngân hàng đạt gần 262.491 tỷ đồng, tăng 14,1% so với cùng kỳ.

Trong đó, nợ có khả năng mất vốn tăng 25,9% so với cùng kỳ, lên mức 166.706,6 tỷ đồng. Tại nhiều ngân hàng, cấu trúc nợ xấu vẫn tập trung ở nhóm nợ có khả năng mất vốn, với tỷ trọng trên 70 - 90% tại một số ngân hàng. Điều này cho thấy chất lượng tài sản của các ngân hàng vẫn đang phải đối mặt với thách thức.

Bước sang năm 2026, rủi ro nợ xấu lại càng áp lực hơn khi mặt bằng lãi suất liên tục đi lên trong những tháng đầu năm và dư địa giảm lãi suất đang dần bị thu hẹp.

Lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng, thường là mức lãi suất tham chiếu cho các khoản vay trong giai đoạn thả nổi, đã tăng mạnh từ 100 đến 200 điểm cơ bản chỉ trong hơn một quý vừa qua. Lãi suất huy động thậm chí đã vượt 10%/năm tại một số ngân hàng trong khi lãi suất cho vay cũng lên tới hơn 8%/năm ở nhóm ngân hàng TMCP tư nhân.

Theo các chuyên gia VDSC, tốc độ tăng này không phải là chưa có tiền lệ và hệ quả của nó cũng đã được kiểm chứng.

“Nhìn lại hai chu kỳ nợ xấu trước đây (giai đoạn 2010 - 2012) khi lãi suất tăng vọt dẫn đến làn sóng nợ xấu buộc phải thành lập VAMC và giai đoạn 2022 - 2023 khi xu hướng thắt chặt chính sách tiền tệ toàn cầu và khủng hoảng TPDN đẩy nợ xấu toàn ngành lên cao, có thể thấy rằng mức tăng lãi suất hiện tại hoàn toàn có khả năng ảnh hưởng tới khả năng trả nợ trong của khách hàng và kích hoạt một chu kỳ nợ xấu mới”, chuyên gia phân tích của VDSC nhận định.

Bên cạnh đó, thị trường bất động sản, “đầu kéo” tăng trưởng tín dụng của nhiều ngân hàng, lại đặc biệt nhạy cảm với lãi suất. Khi lãi suất tăng, tỷ lệ chậm trả các khoản vay cũng tăng theo, đặc biệt vay đầu cơ địa ốc khiến việc kiểm soát tỷ lệ nợ xấu trở nên khó khăn hơn.

Đồng quan điểm, các chuyên gia BSC cũng nhận định ngân hàng đang đứng trước rủi ro nợ xấu gia tăng nếu xu hướng lãi suất tăng tiếp tục kéo dài.

“Với việc điều chỉnh tăng lãi suất thả nổi, phổ biến 14 - 15% cũng như lãi suất cố định phổ biến ở mức 9 - 10% cho các khoản vay nhà ở giải ngân mới thời gian qua, khả năng trả nợ của khách hàng sẽ chịu nhiều áp lực trong bối cảnh sức cầu tiêu dùng bán lẻ đang phục hồi chưa đồng đều, từ đó tăng thêm khả năng cho rủi ro nợ xấu quay trở lại nhanh hơn dự kiến.

Trong bối cảnh này, các chuyên gia của BSC nhận định hoạt động cơ cấu thời hạn trả nợ cho một số nhóm khách hàng đặc thù của các ngân hàng có thể sẽ tiếp diễn trong thời gian tới.

“Nhìn lại quá khứ, trong những giai đoạn khủng hoảng khiến cho mặt bằng lãi suất tăng cao, Ngân hàng Nhà nước đã nhiều lần đưa ra các chính sách cơ cấu và giữ nguyên nhóm nợ, ví dụ như các Thông tư 03/2021, 02/2023, 53/2024”, BSC dẫn chứng.

Về phía các ngân hàng, theo BSC, trong môi trường bất định, các ngân hàng có bộ đệm thanh khoản thoải mái so với lịch sử sẽ có nhiều dư địa hơn để kiểm soát chất lượng tài sản và đảm bảo lợi nhuận. Ngoài ra, các ngân hàng lớn có hệ sinh thái khách hàng đặc thù là các tập đoàn lớn và được hưởng lợi về mặt chính sách thúc đẩy kinh tế nội địa, qua đó có đủ khả năng để đảm bảo chất lượng tài sản và tăng trưởng quy mô.