Lãi vay giảm chậm

Cuộc đua tăng lãi suất huy động kéo dài từ cuối năm ngoái đến nay đã dần hạ nhiệt. Sau cuộc họp ngày 9/4 với Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Phạm Đức Ấn, đến nay, đã có hơn 30 nhà băng đồng loạt giảm lãi suất huy động với mức phổ biến từ 0,1-0,5%/năm, tập trung chủ yếu ở các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên. Trong đợt giảm lãi suất này, có một số ngân hàng đã 2 lần cắt giảm như Agribank, SeABank.

Động thái này được kỳ vọng sẽ kéo giảm chi phí vốn, từ đó tạo dư địa hạ lãi suất cho vay, hỗ trợ doanh nghiệp và người dân tiếp cận vốn rẻ hơn.

Song thực tế thị trường lại cho thấy một bức tranh chưa đồng bộ. Trong khi lãi suất huy động giảm trên diện rộng thì lãi suất cho vay lại có xu hướng điều chỉnh chậm và thận trọng hơn. Hiện mới chỉ có một số ngân hàng tiên phong giảm lãi suất cho vay với mức giảm không đáng kể, còn phần lớn vẫn duy trì mặt bằng cũ.

Nam A Bank là một trong những nhà băng có động thái mạnh tay khi giảm tới 3%/năm với khách hàng cá nhân và giảm thêm từ 1-1,5%/năm cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Agribank cũng giảm khoảng 0,5%/năm, áp dụng cho các khoản vay đến kỳ điều chỉnh.

Một số ngân hàng khác như KienlongBank, Sacombank triển khai các chương trình tín dụng ưu đãi, tập trung vào lĩnh vực sản xuất, chế biến và xuất khẩu, với mức giảm khoảng 1%/năm. Nhưng số lượng ngân hàng tham gia xu hướng này vẫn còn hạn chế, chưa tạo thành làn sóng rộng khắp.

Đáng chú ý, những ngân hàng vẫn duy trì lãi suất huy động trên 8,5%/năm gần như chưa có dư địa để giảm mạnh lãi suất cho vay, do chi phí vốn đầu vào vẫn ở mức cao.

Lãi suất cho vay tiền đồng bình quân trong tháng 3 của nhóm ngân hàng thương mại nhà nước và cổ phần với các khoản cho vay mới và cũ còn dư nợ dao động từ 7,4-9,7%/năm. Đối với khách hàng vay mua bất động sản, lãi vay lên tới 12-14%/năm.

Theo giới chuyên gia, việc lãi vay giảm chậm hơn lãi suất huy động là hiện tượng có tính quy luật. Nguyên nhân nằm ở đặc thù hoạt động ngân hàng, chi phí vốn không chỉ phụ thuộc vào lãi suất huy động hiện tại mà còn chịu ảnh hưởng của các khoản tiền gửi đã huy động trước đó với mức lãi suất cao. Do đó, lãi suất cho vay cần độ trễ nhất định để hạ nhiệt.

Bên cạnh đó, ngân hàng còn phải đối mặt với nhiều áp lực chi phí khác như chi phí vận hành, trích lập dự phòng rủi ro và yêu cầu đảm bảo lợi nhuận. Trong bối cảnh lợi nhuận ngành ngân hàng có dấu hiệu thu hẹp, việc giảm lãi suất cho vay sâu và nhanh là bài toán không đơn giản.

Ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Phân tích Khối Khách hàng cá nhân của Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam, cho rằng lãi vay hiện chưa thể giảm ngay vì chi phí vốn các ngân hàng vừa qua huy động cao. Dù nhiều nhà băng bắt đầu giảm nhẹ lãi suất huy động gần đây thì cũng sẽ mất thời gian để cân đối lại chi phí vốn đi xuống.

Lãi vay tiếp tục neo cao khiến doanh nghiệp phải gánh nhiều áp lực cùng lúc và nhu cầu giảm lãi suất càng trở nên cấp thiết hơn.

Ông Phạm Văn Việt, Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH Việt Thắng Jean, kiêm Phó Chủ tịch Hội Dệt May - Thêu Đan TP.HCM chia sẻ, mặt bằng lãi suất có dấu hiệu hạ nhiệt nhưng mức giảm chưa đáng kể, trong khi doanh nghiệp dệt may đang gặp nhiều khó khăn, đặc biệt về tài chính. Nếu lãi suất cho vay vốn lưu động có thể duy trì quanh mức 5%/năm thì doanh nghiệp còn có thể chịu đựng được. Nhưng thực tế hiện nay lãi suất vẫn ở mức trên 10%/năm, gây trở ngại đáng kể cho kế hoạch mở rộng sản xuất.

Ông Việt cho rằng, điều quan trọng không chỉ là giảm lãi suất mà còn là duy trì sự ổn định của mặt bằng lãi suất để tạo niềm tin cho doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư.

Không chỉ ngành dệt may, nhiều doanh nghiệp sản xuất - kinh doanh cũng đang đối mặt với bài toán chi phí tăng nhưng không thể tăng giá bán khi sức mua suy yếu.

Từ thực tế này, cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng mặt bằng lãi suất cho vay sẽ sớm được điều chỉnh giảm nhằm giảm bớt áp lực tài chính trong bối cảnh đầu vào vẫn neo cao.

Lãi suất cho vay sắp giảm sâu?

Theo nhiều chuyên gia, trong bối cảnh lãi suất huy động đã hạ nhiệt, dư địa giảm chi phí vốn đang dần hình thành, tạo nền tảng để lãi suất cho vay có thể điều chỉnh sâu hơn trong thời gian tới

Báo cáo mới đây của Công ty CP Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV) cho thấy mặt bằng lãi suất trong 3 tháng đầu năm tiếp tục xu hướng tăng từ cuối năm trước, do thanh khoản hệ thống ngân hàng còn căng thẳng cục bộ. Trong quý II, lãi suất cho vay nhiều khả năng đi ngang do chi phí vốn đầu vào vẫn cao, biên lãi ròng (NIM) của ngân hàng đang thấp hơn các năm trước và rủi ro nợ xấu gia tăng.

Từ nửa cuối năm nay, lãi suất cho vay được dự báo sẽ giảm rõ hơn, đồng pha với lãi suất huy động. Nhưng xu hướng giảm có thể mang tính chọn lọc, ưu tiên các lĩnh vực động lực như xuất khẩu và sản xuất công nghiệp.

Ở cấp độ quản lý, NHNN khẳng định sẽ tiếp tục yêu cầu các tổ chức tín dụng giảm lãi suất cho vay, hỗ trợ nền kinh tế.

Ông Phạm Chí Quang, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ - NHNN, cho biết sự lan tỏa của việc giảm lãi suất huy động sẽ dần tạo điều kiện để các ngân hàng hạ lãi suất cho vay trong thời gian tới. Dù thách thức lớn nhưng hệ thống vẫn còn dư địa để điều chỉnh.

Ở góc độ chuyên gia, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, giảng viên cao cấp Trường ĐH Kinh tế TP.HCM cho rằng việc NHNN gần đây chỉ đạo các ngân hàng thương mại giảm lãi suất là tín hiệu tích cực nhằm hỗ trợ doanh nghiệp. Mặt bằng lãi suất thời gian qua duy trì ở mức cao đã ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động sản xuất - kinh doanh, qua đó tác động đến tốc độ tăng trưởng kinh tế.

Theo giới phân tích, trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng năm nay được đặt ở mức cao, áp lực điều hành chính sách là rất lớn. Việc giảm lãi suất là một trong những giải pháp cần tính đến để hỗ trợ nền kinh tế nhưng cần được thực hiện thận trọng khi áp lực lạm phát vẫn hiện hữu, nhất là từ biến động giá dầu và các yếu tố địa chính trị.

Trong bối cảnh hiện nay, việc hỗ trợ doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào lãi suất mà cần sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tiền tệ và tài khóa, đồng thời có giải pháp giảm áp lực từ chi phí đầu vào.