Từ tháo gỡ rào cản phát triển đến kiến tạo động lực và không gian phát triển mới

Theo đại biểu Quốc hội Trịnh Xuân An, Ủy viên Chuyên trách Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội, bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra đối với công tác xây dựng pháp luật không còn dừng ở việc hoàn thiện hệ thống pháp luật hay tháo gỡ những khó khăn trước mắt, mà phải kiến tạo được một môi trường thể chế hiện đại, ổn định, minh bạch và đủ năng lực dẫn dắt sự phát triển.

“Pháp luật không chỉ là công cụ quản lý nhà nước mà còn phải trở thành nền tảng để kiến tạo môi trường đầu tư kinh doanh ổn định, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và mở rộng không gian phát triển”, đại biểu nêu rõ. Trong bối cảnh đó, Kỳ họp không thường lệ thứ nhất của Quốc hội khóa XVI mang ý nghĩa vượt ra ngoài một kỳ họp lập pháp thông thường.

Việc Quốc hội xem xét, quyết định 33 nội dung, trong đó có 19 dự án luật, nghị quyết quy phạm pháp luật, cho ý kiến bước đầu đối với 7 dự án luật và quyết định nhiều vấn đề quan trọng của đất nước thể hiện quyết tâm rất cao trong việc nhanh chóng thể chế hóa các chủ trương của Đảng, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới, “không chậm trễ, không để lỡ thời cơ phát triển của đất nước” như Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã nhấn mạnh khi phát biểu khai mạc Kỳ họp.

Đáng chú ý, Kỳ họp không chỉ ghi dấu bởi khối lượng công việc lập pháp rất lớn mà còn ở bước chuyển quan trọng trong tư duy xây dựng pháp luật: Từ Quốc hội tháo gỡ những rào cản phát triển sang Quốc hội chủ động kiến tạo môi trường, động lực và không gian phát triển mới. “Khối lượng lớn các dự án luật được trình tại kỳ họp không phải là mục tiêu tự thân. Điều quan trọng hơn là mỗi đạo luật phải thực sự giải quyết được những vấn đề của thực tiễn, có tính thống nhất, khả thi và tạo ra giá trị phát triển”, đại biểu Trịnh Xuân An khẳng định.

Theo đó, Quốc hội không chỉ quan tâm đến việc ban hành thêm nhiều đạo luật mà còn đặc biệt coi trọng chất lượng của từng chính sách, bảo đảm mỗi đạo luật sau khi được thông qua đều có thể nhanh chóng đi vào cuộc sống và trở thành một nguồn lực phát triển mới. Yêu cầu được Quốc hội đặt ra là chính sách phải được đánh giá đầy đủ về tác động, nguồn lực và điều kiện thực hiện ngay từ khâu xây dựng; hạn chế tối đa khoảng trống pháp lý, không để xảy ra “độ trễ” giữa ban hành và tổ chức thực hiện. Có như vậy, chủ trương của Đảng mới nhanh chóng được chuyển hóa thành pháp luật và pháp luật mới thực sự trở thành động lực của phát triển.

Một điểm nổi bật nữa của Kỳ họp được đại biểu Trịnh Xuân An đề cập là các dự án luật trình Quốc hội lần này đều hướng tới những mục tiêu cải cách rất cụ thể, có thể lượng hóa và kiểm chứng. Dự án Luật Hải quan (sửa đổi) dự kiến cắt giảm 5 nhóm thủ tục; dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV của Luật Đầu tư cắt giảm 58 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường dự kiến cắt giảm khoảng 40 thủ tục hành chính, 40 điều kiện kinh doanh, tiết giảm khoảng 790 ngày làm việc cho người dân và doanh nghiệp.

Cùng với các đột phá về thủ tục hành chính, các dự án Luật tại kỳ họp cũng hướng tới phân cấp, phân quyền triệt để, rõ chức năng, nhiệm vụ, gắn với chuyển đổi số và khoa học công nghệ để từ đó tạo bước chuyển trong điều hành.

“Những con số đó cho thấy cải cách thể chế lần này không dừng ở những mục tiêu mang tính định hướng mà đã được cụ thể hóa bằng những kết quả đầu ra rất rõ ràng. Thước đo thành công của các đạo luật sẽ không chỉ là số lượng luật được thông qua, mà là mức độ thuận lợi hơn trong thực hiện thủ tục hành chính, chi phí tuân thủ được cắt giảm, môi trường đầu tư kinh doanh được cải thiện và các nguồn lực phát triển được khơi thông mạnh mẽ hơn”, đại biểu Trịnh Xuân An nhấn mạnh.

Thể chế ngày càng hoàn thiện đồng bộ, tháo gỡ hiệu quả các điểm nghẽn trên thực tế

Trao đổi với phóng viên Báo Nhân Dân, đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân (Đoàn TP Hồ Chí Minh) nêu rõ, một trong những điểm nghẽn lâu nay chúng ta quan tâm là thể chế. Vừa kết thúc Kỳ họp thứ nhất chưa đầy 3 tháng, Quốc hội đã có một kỳ họp không thường lệ để xem xét, thông qua nhiều nội dung quan trọng.

Cụ thể, Quốc hội sẽ thông qua 15 luật, 4 nghị quyết, cho ý kiến 7 dự án luật và quyết định 6 vấn đề quan trọng quốc gia. “Rõ ràng thể chế đang ngày càng hoàn thiện đồng bộ, tháo gỡ những điểm nghẽn trên thực tế”, đại biểu Trần Hoàng Ngân nói và kỳ vọng, thông qua việc hoàn thiện thể chế sẽ giúp huy động các nguồn lực cũng như phát huy các tiềm năng, lợi thế quốc gia, từ đó góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng cao trong kỷ nguyên mới của đất nước.

Chia sẻ thêm về nội dung Kỳ họp, đại biểu Trần Hoàng Ngân cho biết, Quốc hội đang tiếp tục xem xét để cắt giảm thêm các thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh không cần thiết nhằm tạo môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi cho doanh nghiệp và người dân; đồng thời, rà soát những tồn tại kéo dài việc thực hiện các dự án.

Đáng chú ý, tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội sẽ cho ý kiến về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) trên cơ sở hợp nhất Luật Đầu tư công và Luật Ngân sách nhà nước. Việc này sẽ giúp tránh tình trạng có vốn nhưng dự án không triển khai được, hay dự án đang cần vốn nhưng lại không có vốn, bảo đảm hiệu quả sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước trong bối cảnh chúng ta đang cần nguồn lực cho đầu tư phát triển.

Bên cạnh thể chế và hạ tầng, một vấn đề nữa được đại biểu Trần Hoàng Ngân đặc biệt quan tâm là làm sao thu hẹp được khoảng cách giàu nghèo, khi GDP bình quân đầu người của nước ta hiện nay đã đạt được ngưỡng thu nhập trung bình cao, nhưng ngược lại có tới 80% tỉnh, thành phố có GRDP bình quân đầu người thấp hơn mức GDP bình quân cả nước.

Để thu hẹp khoảng cách này, theo đại biểu Trần Hoàng Ngân, một trong những điểm cần phải quan tâm là có chính sách mạnh mẽ hơn cho lĩnh vực nông nghiệp, bởi suốt nhiều năm qua, mặc dù xuất siêu, đem lại nhiều ngoại tệ nhưng tốc độ tăng trưởng ngành nông nghiệp chỉ ở mức 3-4%, trong khi công nghiệp-dịch vụ là 8-9%.

“Việt Nam có thế mạnh nông nghiệp, chúng ta phải làm sao cho ngành nông nghiệp có điều kiện để tăng tốc phát triển”, đại biểu Ngân nhấn mạnh, đồng thời cho rằng ngành nông nghiệp Việt Nam đang có cơ hội lớn để bứt phá khi hạ tầng kết nối được cải thiện mạnh mẽ, tạo điều kiện để nhà đầu tư mang vốn về triển khai dự án tại khu vực nông thôn.

Vấn đề đặt ra là phải có cơ chế mạnh mẽ, táo bạo, đột phá như miễn các loại thuế, phí để thu hút đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp, từ đó giúp đạt được đa mục tiêu: vừa thu hẹp khoảng cách giàu nghèo, vừa bảo đảm an sinh xã hội, vừa ổn định kinh tế vĩ mô và vừa thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững.