Kinh tế đêm: Tiềm năng to lớn

Hà Nội không phải đô thị duy nhất trong khu vực đang tìm cách kéo dài thời gian chi tiêu của du khách sau 18 giờ. Tuy nhiên, kinh nghiệm từ các thành phố Đông Nam Á cho thấy, kinh tế đêm không đồng nghĩa với việc chỉ mở thêm phố ăn uống. Giá trị lớn hơn nằm ở việc tạo ra một hệ sinh thái gồm: Biểu diễn, mua sắm, sự kiện, giao thông, lưu trú, di sản và các hoạt động văn hóa diễn ra trong cùng một không gian.

Việc ban hành Nghị quyết số 34/2026/NQ-HĐND nhằm triển khai Luật Thủ đô 2026 đã đánh dấu bước chuyển tư duy quan trọng trong việc phát triển kinh tế ban đêm tại Hà Nội. Thay vì chỉ gói gọn ở các tuyến phố ăn đêm hay chợ đêm truyền thống, mô hình mới hướng tới xây dựng một hệ sinh thái kinh tế đêm toàn diện gắn liền với công nghiệp văn hóa và di sản.

Gần đây, Hà Nội quyết liệt tháo gỡ những điểm nghẽn, xây dựng hành lang pháp lý và khung chính sách vững chắc nhằm thúc đẩy kinh tế đêm phát triển xứng với tiềm năng. Trong đó phải kể đến Đề án phát triển kinh tế đêm trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045, được UBND thành phố phê duyệt tại Quyết định số 2419/QĐ-UBND ngày 9/5/2026 đặt mục tiêu đến năm 2030, kinh tế đêm đóng góp khoảng 5% Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) Thủ đô; đến năm 2035, kinh tế đêm trở thành một động lực quan trọng của kinh tế đô thị Hà Nội, đóng góp khoảng 7-8% GRDP..

"Thắp sáng" kinh tế đêm

Các chuyên gia cho rằng, những mục tiêu mà Đề án phát triển kinh tế đêm trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045 thể hiện quyết tâm lớn của Hà Nội trong việc biến tiềm năng kinh tế đêm thành động lực thực sự cho nền kinh tế. Điều đó hoàn toàn có cơ sở, nhất là khi song song với khung chính sách, thành phố xây dựng những hành lang pháp lý nền tảng, có tính đột phá.

Năm 2026 được xem là dấu mốc quan trọng khi Luật Thủ đô năm 2026 chính thức đi vào cuộc sống. Tại Điểm b, Khoản 2, Điều 27 của Luật đã quy định rõ: Hoạt động đầu tư kinh doanh sản phẩm, dịch vụ được tổ chức và vận hành trong thời gian ban đêm, nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng đô thị, thúc đẩy phát triển kinh tế, văn hóa và du lịch.

Đặc biệt, ngày 15/6/2026, HĐND thành phố Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số 34/2026/NQ-HĐND quy định về phát triển kinh tế ban đêm trên địa bàn thành phố, mang tính đột phá khi định hình lại diện mạo đêm của Hà Nội như: Xóa bỏ tư duy “giờ giới nghiêm”; xây dựng hệ sinh thái kinh tế đêm dựa trên di sản văn hóa, hài hòa lợi ích thông qua “Tham vấn cộng đồng”, xã hội hóa và số hóa quản lý…

Theo các chuyên gia, Nghị quyết số 34/2026/NQ-HĐND chính là khung pháp lý vững chắc để Hà Nội đưa kinh tế đêm trở thành động lực tăng trưởng mới, góp phần khẳng định vị thế Thủ đô trên bản đồ sáng tạo khu vực và quốc tế.

Đối với Hà Nội, Nghị quyết số 34/2026/NQ-HĐND quy định về phát triển kinh tế ban đêm trên địa bàn thành phố Hà Nội (thực hiện điểm b, Khoản 2, Điều 27, Luật Thủ đô 2026) đã chính thức mở ra hành lang pháp lý đồng bộ cho việc "thắp sáng" kinh tế đêm của Hà Nội.

Khác với những chương trình thí điểm nhỏ lẻ trước đây, Nghị quyết đặt kinh tế đêm vào vị trí một hệ sinh thái đa ngành, lấy công nghiệp văn hóa và công nghiệp sáng tạo làm động lực mũi nhọn.

Nghị quyết số 34/2026/NQ-HĐND có hiệu lực từ 1/7/2026. Những chính sách được quy định trong Nghị quyết thúc đẩy khai thác tối đa tiềm năng kinh tế đêm theo Điều 27 Luật Thủ đô 2026 nhưng luôn tôn trọng quyền nghỉ ngơi, giữ gìn hồn cốt văn hóa và nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân.

Theo đó, kinh tế đêm Hà Nội không chỉ dừng lại ở dịch vụ ẩm thực, mà bao quát từ biểu diễn nghệ thuật đương đại, trình diễn di sản, điện ảnh, thời trang, triển lãm, thể thao, chăm sóc sức khỏe đến các tour du lịch trải nghiệm di sản và ứng dụng nghệ thuật số.

Tiến sĩ Nguyễn Minh Phong, thành viên Hội đồng Tư vấn Kinh tế, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cho biết: "Nghị quyết 34/2026/NQ-HĐND của Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội đề cập rất nhiều vấn đề, trong đó một trong những điểm rất quan trọng là phát triển kinh tế đêm.

Hơn nữa, tư duy này không chỉ giới hạn trong một số tuyến đi bộ, một số phố cổ đã có, mà là một tầm trải rộng trong toàn bộ địa bàn Thủ đô cũng như có sự liên kết giữa khu vực và với cả nước, tạo ra một hệ sinh thái kinh tế đêm như một động lực tăng trưởng mới, cộng lực cho sự phát triển Thủ đô đạt mức hai con số trong thời kỳ mới."

Cũng theo Tiến sĩ Nguyễn Minh Phong, đây là quan điểm mang tính chiến lược, thể hiện tầm nhìn dài hạn và sự chỉ đạo bao quát. Không chỉ lựa chọn tuyến phố hay xây dựng khu vực đơn lẻ, chính sách mới hướng tới việc tạo dựng các sản phẩm đồng bộ gắn liền với cơ chế đặc thù.

"Nghị quyết đã gắn kết kinh tế đêm với kinh tế ngày, gắn kết các sản phẩm kinh tế đêm với các sản phẩm khác và không chỉ trên địa bàn Thủ đô mà với đối tượng cả nước. Đặc biệt là sự gắn kết giữa du lịch kinh tế đêm với các tiềm năng về làng nghề, tiềm năng về văn hóa xã hội cũng như các nguồn lực về văn hóa phi vật thể và vật thể của Thủ đô", Tiến sĩ Nguyễn Minh Phong nhấn mạnh.

Đánh thức Hà Nội về đêm bằng di sản và văn hóa

Nhìn vào sự phát triển của các tuyến phố đêm tại Bangkok, Singapore hay ngay trong một số khu vực ở Hà Nội, có thể thấy không ít đô thị đang dần hình thành những không gian khá giống nhau.

Ánh đèn rực rỡ, âm nhạc từ các hàng quán, những quầy lưu niệm với sản phẩm sản xuất đại trà cùng các món ăn đường phố quen thuộc xuất hiện ở nhiều nơi. Khi yếu tố thương mại được đặt lên trước, bản sắc riêng của từng đô thị rất dễ bị hòa lẫn vào một diện mạo chung.

Với Hà Nội, nếu đi theo mô hình ấy, thành phố có thể đánh mất chính yếu tố tạo nên sức hút khác biệt của mình. Du khách tìm đến Hà Nội về đêm không đơn thuần để tìm kiếm một khu vui chơi náo nhiệt hay những dịch vụ có thể bắt gặp ở bất kỳ thành phố du lịch nào.

Điều họ mong muốn có thể là một đêm nghe ca trù trong không gian kiến trúc cổ, khoảnh khắc ngắm ánh sáng phản chiếu trên mặt hồ Hoàn Kiếm, bước giữa những hàng cây và hương hoa đặc trưng của phố Phan Đình Phùng, hay trải nghiệm một hoạt động văn hóa được tái hiện từ lịch sử Thăng Long.

Đó cũng có thể chỉ là một khoảng thời gian chậm rãi để cảm nhận vẻ trầm mặc, sâu lắng của một đô thị nghìn năm văn hiến. Chính những trải nghiệm khó sao chép ấy mới tạo nên giá trị riêng cho Hà Nội trong bức tranh kinh tế đêm đang ngày càng cạnh tranh giữa các thành phố.

Bởi vậy, văn hóa không nên chỉ được xem như một yếu tố trang trí nhằm tạo thêm màu sắc cho các hoạt động kinh tế về đêm. Với Hà Nội, văn hóa cần được đặt ở vị trí trung tâm, trở thành nền tảng để thiết kế không gian, xây dựng sản phẩm và định hình cách thức du khách trải nghiệm thành phố sau khi màn đêm buông xuống.

Thực tế cũng cho thấy những sản phẩm kinh tế đêm tạo được dấu ấn tại Hà Nội thường gắn chặt với các giá trị lịch sử, văn hóa của vùng đất Thăng Long - Kinh kỳ. Các chương trình trải nghiệm đêm tại Hoàng thành Thăng Long, Di tích Nhà tù Hỏa Lò hay những hoạt động nghệ thuật truyền thống tại khu phố cổ đã cho thấy sức hút của việc đưa di sản bước vào đời sống đương đại.

Sức hấp dẫn của những sản phẩm này không chỉ nằm ở việc người xem được tham quan hay thưởng thức một chương trình biểu diễn. Quan trọng hơn, họ được bước vào một câu chuyện, được kết nối với những lớp ký ức của thành phố thông qua ánh sáng, âm thanh, nghệ thuật trình diễn và cách kể chuyện hiện đại.

Nếu được khai thác đúng hướng, kinh tế đêm vì thế không chỉ tạo thêm nguồn thu cho thành phố mà còn trở thành một phương thức mới để Hà Nội kể câu chuyện về mình. Khi mỗi không gian đêm đều mang trong đó một dấu ấn riêng, thành phố sẽ không cần chạy theo những mô hình có sẵn mà có thể tạo dựng một sản phẩm du lịch đêm mang bản sắc Hà Nội.