Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc vừa ký quyết định ban hành kế hoạch triển khai thực hiện kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về thực hiện Nghị quyết số 13-NQ/TW và Kết luận số 72-KL/TW về xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ.

Theo kế hoạch, việc phát triển kết cấu hạ tầng phải bảo đảm đồng bộ, liên thông trong quy hoạch và đầu tư; lấy chất lượng phục vụ và hiệu quả thực tế làm mục tiêu; kết hợp hạ tầng vật chất, hạ tầng số và hạ tầng tự nhiên.

Nhà nước tiếp tục phát huy vai trò định hướng, dẫn dắt trong huy động nguồn lực cho phát triển hạ tầng. Việc phát triển kết cấu hạ tầng phải gắn với hiệu quả sử dụng đất, đồng thời quỹ đất và không gian phát triển phải được dự trữ, bảo vệ với tầm nhìn ít nhất 50 năm.

Kế hoạch yêu cầu việc triển khai phải gắn với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch vùng, quy hoạch ngành quốc gia và quy hoạch tỉnh. Đồng thời, việc phát triển hạ tầng phải được tích hợp với các chương trình, kế hoạch đầu tư công và các chiến lược về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, tăng trưởng xanh, ứng phó biến đổi khí hậu, quốc phòng và an ninh.

Đáng chú ý, các bộ, cơ quan và địa phương được yêu cầu rà soát kỹ các điều kiện thực hiện trước khi quyết định đầu tư. Kế hoạch nêu rõ, không để xảy ra tình trạng dự án được quyết định khi chưa bảo đảm đầy đủ điều kiện về quy hoạch, đất đai, mặt bằng, nguồn vốn, vật liệu, công nghệ, nhân lực và hạ tầng kết nối.

Việc quản lý dự án và tài sản kết cấu hạ tầng cũng được thực hiện theo toàn bộ vòng đời.

Bên cạnh đó, kế hoạch yêu cầu tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu; thiết lập cơ chế phối hợp và một đầu mối chịu trách nhiệm đối với các dự án liên ngành, liên vùng. Phân cấp, phân quyền phải gắn với phân bổ nguồn lực, năng lực thực thi, kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.

Chính phủ cũng yêu cầu không làm phát sinh cơ chế, bộ máy trung gian không cần thiết; ưu tiên sử dụng, tích hợp các chương trình, kế hoạch và nguồn lực hiện có. Đối với nhiệm vụ bổ sung, phải xác định rõ nguồn lực thực hiện và hiệu quả đầu ra.

6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm

Kế hoạch xác định 6 nhiệm vụ cụ thể, gồm: Đổi mới công tác quy hoạch phát triển kết cấu hạ tầng, bảo đảm đồng bộ, liên thông và có tầm nhìn dài hạn; đổi mới quản lý đầu tư và quản trị tài sản kết cấu hạ tầng; tập trung nguồn lực cho các hạ tầng chiến lược; đổi mới cơ chế huy động và phân bổ nguồn lực; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với nguồn lực, năng lực thực thi và trách nhiệm giải trình; cùng các nhiệm vụ phát triển kết cấu hạ tầng đến năm 2045.

Trong nhóm hạ tầng chiến lược, kế hoạch đặt nhiệm vụ đầu tư hoàn thiện các hành lang giao thông, logistics trên trục Bắc - Nam và Đông - Tây. Các tuyến đường bộ cao tốc, đường sắt quốc gia, đường sắt đô thị, đường thủy, cảng biển, cảng hàng không, trung tâm logistics, khu công nghiệp, đô thị, khu kinh tế, hành lang kinh tế và cửa khẩu quốc tế được xác định là các hạng mục cần ưu tiên kết nối.

Việc đầu tư hạ tầng được gắn với chuyển giao công nghệ và phát triển công nghiệp trong nước.

Ở lĩnh vực năng lượng, kế hoạch yêu cầu phát triển đồng bộ nguồn điện, lưới điện truyền tải, hệ thống lưu trữ năng lượng và các hạ tầng năng lượng chiến lược; bảo đảm kết nối hạ tầng năng lượng trong tiểu vùng và ASEAN, đồng thời nâng cao khả năng tích hợp các nguồn năng lượng mới và năng lượng sạch.

Hạ tầng số cũng được xác định là một cấu phần quan trọng, với yêu cầu đầu tư phát triển, mở rộng và nâng cấp mạng truyền dẫn, trung tâm dữ liệu, hạ tầng điện toán hiệu năng cao và hạ tầng phục vụ trí tuệ nhân tạo, đồng thời bảo đảm chủ quyền dữ liệu và năng lực tính toán quốc gia.

Phát triển hạ tầng theo hướng đa tầng

Đến năm 2045, hình thành trục hạ tầng Bắc - Nam và các hành lang Đông - Tây thế hệ mới. Trục Bắc - Nam được định hướng tích hợp đường bộ, đường sắt, năng lượng, cáp quang và logistics, gắn với các đô thị và trung tâm công nghiệp - dịch vụ. Các hành lang Đông - Tây sẽ kết nối khu vực nội địa với cảng biển, cửa khẩu và mạng logistics khu vực.

Đồng thời, kế hoạch định hướng xây dựng mạng lưới năng lượng và hệ thống dữ liệu quốc gia, tích hợp quy hoạch hạ tầng năng lượng với truyền tải điện, tuyến cáp quang biển, trung tâm dữ liệu, điện toán hiệu năng cao và hạ tầng AI sử dụng năng lượng sạch.

Đối với ứng phó biến đổi khí hậu và quản lý nguồn nước, kế hoạch yêu cầu xây dựng hệ thống giám sát tài nguyên nước theo thời gian thực; tăng cường liên kết vận hành hồ chứa, thủy lợi, thủy điện, cấp nước, chống ngập và kiểm soát xâm nhập mặn. Đồng bằng sông Cửu Long, các đô thị ven biển, trung tâm công nghiệp, cụm cảng lớn và những khu vực có rủi ro cao được xác định là những nơi cần ưu tiên.

Hạ tầng việc làm, giáo dục, y tế, an sinh xã hội, dịch vụ công và thị trường cũng được định hướng phát triển đồng bộ với hạ tầng số. Trong đó, đường sắt đô thị và đường sắt vùng tại các đô thị lớn được ưu tiên, nhằm kết nối với các trung tâm việc làm, khu dân cư và hệ thống thiết chế an sinh xã hội.

Một nội dung khác là phát triển hạ tầng theo hướng đa tầng, gồm hạ tầng ngầm, hạ tầng biển và hạ tầng tầm thấp; số hóa hạ tầng ngầm tại các đô thị lớn, đồng thời từng bước phát triển năng lực vệ tinh, trạm mặt đất, quan sát Trái đất, định vị và thông tin liên lạc.

Kế hoạch cũng đặt mục tiêu hiện đại hóa hệ điều hành hạ tầng quốc gia, xây dựng mô hình số thống nhất và tiến tới hình thành "bản sao số" đối với các hệ thống giao thông, năng lượng, viễn thông, thủy lợi, đô thị, công nghiệp, dân cư, đất đai và môi trường. Các dự án lớn từng bước được mô phỏng trước đầu tư và giám sát theo thời gian thực khi vận hành.

Ngoài ra, kế hoạch cũng yêu cầu xây dựng tiêu chí lựa chọn và danh mục các công trình hạ tầng có ý nghĩa biểu trưng, tạo dấu ấn phát triển mới. Năng lực của doanh nghiệp và đội ngũ Việt Nam trong thiết kế, công nghệ, thi công, vận hành và quản trị được xác định là một tiêu chí quan trọng khi chuẩn bị và tổ chức thực hiện các công trình này.