Năm nay là dấu mốc đặc biệt khi đất nước kỷ niệm 40 năm công cuộc Đổi mới. Nhìn lại chặng đường phát triển, có thể thấy một quy luật khá rõ: mỗi lần chúng ta mạnh dạn cải cách theo hướng tháo gỡ rào cản, đơn giản hóa thủ tục hành chính và giải phóng các nguồn lực phát triển thì khu vực kinh tế tư nhân đều có bước phát triển mạnh mẽ.

Thực tiễn đã chứng minh điều đó qua nhiều giai đoạn. Luật Doanh nghiệp năm 1999 tạo bước ngoặt về tư duy quản lý đối với doanh nghiệp; Luật Đầu tư năm 2005 cùng chủ trương phân cấp mạnh cho địa phương đã thúc đẩy làn sóng đầu tư mới; giai đoạn 2016-2017, việc quyết liệt bãi bỏ nhiều điều kiện kinh doanh ở cấp thông tư tiếp tục tạo động lực cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Chính vì vậy, khi Nghị quyết số 68 được ban hành, cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng đây sẽ là một đợt cải cách mạnh mẽ, tạo động lực mới cho khu vực kinh tế tư nhân. Từ góc độ theo dõi và đánh giá, có thể khẳng định quyết tâm cải cách của Chính phủ lần này là rất rõ ràng, với tinh thần cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh được triển khai quyết liệt và nhanh chóng.

Những kết quả bước đầu cho thấy quyết tâm đó bằng các con số cụ thể. Khi sửa đổi Luật Đầu tư, số ngành, nghề kinh doanh có điều kiện đã giảm từ 227 xuống còn 198. Hiện nay, Chính phủ tiếp tục đặt mục tiêu cắt giảm thêm 56 ngành, nghề, đưa tổng số xuống còn 142. Chỉ trong thời gian ngắn, Chính phủ đã ban hành 11 nghị quyết liên quan đến cắt giảm điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính.

Đáng chú ý, những biểu hiện mang tính đối phó trong quá trình thực hiện, như việc gộp hai ngành, nghề kinh doanh có điều kiện thành một để giảm số lượng một cách cơ học, đều đã được lãnh đạo Chính phủ kiên quyết chấn chỉnh. Điều đó cho thấy yêu cầu cải cách không chỉ dừng ở hình thức mà phải thực chất, hiệu quả.

Tuy nhiên, khoảng cách giữa chủ trương và thực tiễn triển khai vẫn còn là thách thức lớn. Theo tổng hợp của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), doanh nghiệp vẫn phản ánh khoảng 900 khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện.

Các rào cản hiện nay không chỉ là việc cắt giảm chưa triệt để mà còn xuất hiện dưới nhiều hình thức mới. Có những khoảng trống pháp lý khi quy định cũ đã được bãi bỏ nhưng quy định mới chưa kịp ban hành, khiến cả doanh nghiệp và cơ quan thực thi đều lúng túng trong quá trình áp dụng. Cùng với đó là tình trạng thiếu thống nhất trong cách hiểu và thực hiện pháp luật giữa các địa phương, hoặc sự chồng chéo, mâu thuẫn giữa các văn bản quy phạm pháp luật.

Một vấn đề khác cũng cần được quan tâm là việc một số điều kiện kinh doanh được chuyển hóa thành các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật với yêu cầu quá phức tạp, gây thêm khó khăn cho doanh nghiệp trong quá trình sản xuất, kinh doanh.

Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo rõ chỉ tổ chức đối thoại với doanh nghiệp khi các bộ, ngành đã chuẩn bị đầy đủ phương án giải trình, trả lời cụ thể các kiến nghị. Chỉ đạo này thể hiện yêu cầu nâng cao chất lượng đối thoại, lấy hiệu quả giải quyết vấn đề làm thước đo thay vì chỉ dừng ở hình thức.

Khi quyết tâm cải cách từ Trung ương đã thể hiện rõ bằng những hành động mạnh mẽ, nhanh chóng và thực chất, điều quan trọng hiện nay là quá trình tổ chức thực hiện ở các cấp phải theo kịp tinh thần đó. Chỉ khi cải cách được triển khai đồng bộ, thống nhất từ Trung ương đến địa phương, các chủ trương mới thực sự đi vào cuộc sống, tạo môi trường kinh doanh thông thoáng hơn và giúp doanh nghiệp giải phóng nguồn lực để phát triển.

Ngành xuất khẩu là một trong ba động lực tăng trưởng truyền thống của nền kinh tế, trong đó ngành thủy sản luôn nỗ lực duy trì vai trò của mình. Những kết quả mà ngành đạt được trong thời gian qua là sự nỗ lực của cả cộng đồng doanh nghiệp, người nuôi trồng, khai thác và các bên liên quan.

Trong bối cảnh hiện nay, cộng đồng doanh nghiệp đã cảm nhận rõ những tác động tích cực từ các chỉ đạo của Trung ương và Chính phủ trong việc tháo gỡ khó khăn, cải cách thể chế. Đây là những cơ hội quan trọng để tạo môi trường thuận lợi hơn cho doanh nghiệp phát triển.

Tuy nhiên, tôi cũng cho rằng quá trình xây dựng, sửa đổi các văn bản pháp luật vẫn phải thực hiện theo quy trình quy định. Trong thời gian qua, đặc biệt là trong 2 tháng gần đây, Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành thực hiện rà soát, tự cắt giảm các thủ tục, quy định không còn phù hợp. Đây là chủ trương rất tích cực, song theo tôi, quá trình này cần có sự tham gia nhiều hơn của cộng đồng doanh nghiệp để bảo đảm việc cắt giảm thực sự đi vào thực chất.

Chúng tôi rất hào hứng khi thấy có nhiều nghị quyết, chỉ đạo về cắt giảm thủ tục, nhưng khi xem xét các văn bản cụ thể thì vẫn còn cảm giác một số nội dung chưa thực sự giải quyết được những vấn đề doanh nghiệp đang gặp phải.

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam đã rà soát các quy định liên quan đến ngành và nhận thấy còn nhiều vấn đề cần được tháo gỡ. Trong đó, có những nội dung doanh nghiệp đã nhiều lần phản ánh nhưng chưa được đưa vào quá trình rà soát, cắt giảm.

Thay vì tiếp tục gửi các văn bản theo cách gọi là “kiến nghị tháo gỡ vướng mắc”, Hiệp hội đang chủ động rà soát để đề xuất những điểm cần cải cách, coi đây là những cơ hội để hoàn thiện thể chế, phù hợp với tinh thần Chính phủ đang thúc đẩy.

Về vai trò của ngành thủy sản, sau nhiều năm phát triển, thủy sản Việt Nam hiện nằm trong nhóm 3 quốc gia xuất khẩu thủy sản lớn nhất thế giới. Lợi thế lớn nhất của Việt Nam không chỉ nằm ở khai thác, nuôi trồng mà còn ở năng lực chế biến sâu, tạo ra các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, đáp ứng nhu cầu của những thị trường phát triển. Đây là kết quả của hơn 20 năm nỗ lực của doanh nghiệp, người dân và các cơ quan quản lý.

Năm 2026 ngành thủy sản đặt mục tiêu đạt kim ngạch xuất khẩu trên 12 tỷ USD, tăng trưởng khoảng 10-11%. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, ngành đang phải đối mặt với một số điểm nghẽn lớn.

Thứ nhất là chi phí logistics tăng cao. Trong thời điểm đơn hàng xuất khẩu tăng mạnh, chi phí vận chuyển quốc tế cũng tăng đáng kể. Giá cước vận tải biển hiện đã tăng khoảng 20-30%. Một container xuất khẩu sang bờ Tây nước Mỹ trước dịch Covid-19 chỉ khoảng 2.000 USD, sau dịch từng tăng gấp nhiều lần và hiện vẫn ở mức rất cao, có thời điểm gần 10.000 USD/container. Ngành thủy sản mỗi năm xuất khẩu khoảng 1 triệu container. Nếu chi phí vận tải tăng thêm, phần giá trị gia tăng mà doanh nghiệp tạo ra sẽ bị bào mòn rất lớn.

Ngành thủy sản mỗi năm xuất khẩu khoảng 1 triệu container. Nếu chi phí vận tải tăng thêm, phần giá trị gia tăng mà doanh nghiệp tạo ra sẽ bị bào mòn rất lớn.

Ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam - VASEP

Thứ hai là khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn tín dụng để mở rộng sản xuất, đáp ứng đơn hàng xuất khẩu. Theo ông Nam, khi thị trường có thêm đơn hàng, doanh nghiệp cần thêm vốn để thu mua nguyên liệu từ nông dân, ngư dân. Nếu trước đây doanh nghiệp xuất khẩu 100 container/tháng thì khi đơn hàng tăng lên 150-200 container/tháng, nhu cầu vốn lưu động cũng tăng tương ứng.

Tuy nhiên, hiện nay việc tiếp cận phần tín dụng tăng thêm vẫn còn khó khăn, kể cả đối với những doanh nghiệp có uy tín, có kim ngạch xuất khẩu lớn. Ở góc độ doanh nghiệp, đây là một vấn đề rất thực tế. Có đơn hàng, có thị trường nhưng nếu không có đủ vốn để thu mua nguyên liệu thì rất khó tận dụng được cơ hội.

Thứ ba là những vướng mắc trong thủ tục, quy định liên quan đến xuất khẩu thủy sản. Để xuất khẩu một lô hàng thủy sản, doanh nghiệp phải hoàn thiện nhiều loại giấy tờ, với nhiều xác nhận, thủ tục liên quan. Trong khi các thị trường nhập khẩu như châu Âu, Hoa Kỳ có những yêu cầu cụ thể về chống khai thác bất hợp pháp, bảo vệ nguồn lợi biển, thì quá trình thực hiện tại Việt Nam còn liên quan đến nhiều quy định từ luật, nghị định đến thông tư, dẫn đến phát sinh nhiều thủ tục.

Thí dụ, về quy định phân vùng khai thác thủy sản, theo Luật Thủy sản năm 2017, vùng biển được phân thành vùng bờ, vùng lộng và vùng khơi, với quy định tương ứng về loại tàu được phép khai thác. Tuy nhiên, trong thực tế, đặc điểm khai thác của từng loại hải sản lại không hoàn toàn phụ thuộc vào kích thước tàu.

Có những tàu có đủ điều kiện hoạt động xa bờ nhưng loại hải sản khai thác lại phù hợp với vùng biển khác. Khi doanh nghiệp thu mua nguyên liệu từ ngư dân, dù đã kiểm tra, bảo đảm các điều kiện cần thiết, nhưng đến bước hoàn thiện hồ sơ xác nhận để xuất khẩu lại gặp vướng mắc.

Doanh nghiệp có thể đã mua hàng trăm tấn nguyên liệu, đưa vào kho, nhưng khi làm thủ tục để xuất khẩu lại không hoàn thiện được hồ sơ. Đây là những vấn đề rất cụ thể cần được tháo gỡ để không làm mất cơ hội tăng trưởng của ngành.

Cần thành lập Tổ công tác đặc biệt giải quyết vướng mắc thực hiện điều kiện kinh doanh.

Trước hết, cần phải khẳng định thể chế vô cùng quan trọng trong việc thúc đẩy các hoạt động kinh tế-xã hội, đặc biệt là với doanh nghiệp. Thể chế tốt sẽ thúc đẩy sự phát triển của các doanh nghiệp. Nhìn lại chặng đường 20 năm, cần phải ghi nhận những kết quả đáng kể ở 3 khía cạnh:

Tư duy cải cách thể chế đã được thể hiện rất rõ và mạnh mẽ trong thời gian vừa qua, đặc biệt ở thời điểm hiện tại. Trước đây tư duy định hướng cải cách đôi khi chỉ dừng lại ở các cuộc thảo luận, nhưng nay đã được ghi nhận rõ nét trong các định hướng chủ trương, nghị quyết cụ thể của Quốc hội và Chính phủ.

Về cơ chế thực hiện, Quốc hội đã có những sáng kiến về cải cách thể chế, điển hình là Nghị quyết số 206/2025/QH15 của Quốc hội về “Cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật” cho phép có những cơ chế đặc thù trong việc sửa đổi, bổ sung các luật khi có phát sinh mâu thuẫn, vướng mắc bằng hình thức nghị quyết.

Và đến nay, kết quả đạt được đáng ghi nhận. Rất nhiều luật pháp được cải cách mạnh mẽ; nhiều hành vi, điều kiện kinh doanh và giấy phép kinh doanh được cắt giảm.

Bên cạnh đó, vẫn tồn tại các vấn đề và thách thức cốt lõi hiện nay. Cần khẳng định rằng cải cách thể chế là một quá trình liên tục, bám sát sự vận động của kinh tế-xã hội chứ không phải "làm một lần là xong". Khó khăn hiện tại nằm ở 2 điểm:

Thách thức thứ nhất đến từ việc thiết kế chính sách đến hành động thực tế. Việc đưa các định hướng tư duy biến thành điều luật cụ thể vẫn là một thách thức rất lớn. Ví dụ: Tư duy định hướng yêu cầu "thể chế phải kiến tạo thúc đẩy", nhưng khi xây dựng một quy định cụ thể thì rất khó để định nghĩa thế nào là thúc đẩy mà không vô tình tạo ra các giấy phép con hoặc điều kiện kinh doanh mới.

Thách thức thứ hai hai là vấn đề thực thi trên thực tế. Cùng một văn bản luật, nhưng có sở, ngành, địa phương thực hiện được, trong khi nơi khác lại gặp khó khăn vướng mắc. Điều này chứng minh điểm nghẽn nằm ở khâu thực thi chứ không chỉ ở văn bản.

Để giải quyết các thách thức trên, cần tập trung các giải pháp căn bản.

Thay đổi tư duy bằng kỹ thuật lập pháp, tức là hợp nhất các văn bản quy phạm pháp luật. Hiện nay mỗi luật thường chỉ điều chỉnh một vấn đề của một bộ ngành, đứng ở góc độ bộ ngành thì hợp lý. Nhưng một dự án thực tế của doanh nghiệp phải trải qua nhiều bước, liên quan nhiều bộ ngành. Khi ghép chung lại sẽ gây ra tình trạng thừa, trùng lặp hoặc thủ tục rườm rà không cần thiết. Sắp tới nên gộp một số luật lại với nhau để tính hệ thống cao hơn. Về văn bản hướng dẫn, hiện tại mỗi nghị định hướng dẫn một luật nên dễ trùng lặp. Thay vào đó, đối với cùng một vấn đề (ví dụ: dự án đầu tư), Chính phủ nên ban hành một nghị định duy nhất hướng dẫn nhiều luật.

Giải pháp thứ hai, cần nhấn mạnh cơ chế giải quyết khó khăn, vướng mắc trong thực thi. Khi vướng mắc xảy ra, doanh nghiệp không biết phải "kêu" ai, cơ chế lắng nghe và giải quyết chưa hiệu quả. Vì vậy, cần thành lập một Tổ công tác đặc biệt có địa chỉ cụ thể, gồm các chuyên gia ở địa phương hoặc trung ương. Tổ này không chỉ có nhiệm vụ ghi nhận mà phải có thẩm quyền lắng nghe và xử lý trực tiếp các vướng mắc về thủ tục cho doanh nghiệp và người dân. Qua đó, người dân biết rõ ai đang xử lý và xử lý như thế nào, giúp cán bộ thực thi cũng yên tâm hơn.

Bài học từ 20 năm qua chỉ ra, khi cắt giảm điều kiện kinh doanh, bắt buộc phải có cơ chế kiểm soát chặt chẽ để tránh tình trạng các điều kiện kinh doanh mới ra đời dưới hình thức khác, khiến những thứ đã cắt giảm lại "quay trở lại".

Để cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, tạo động lực mạnh mẽ cho doanh nghiệp phát triển và góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số, theo tôi cần tập trung vào hai nhóm giải pháp trọng tâm.

Trước hết là tiếp tục nâng cao chất lượng thể chế, đổi mới tư duy xây dựng pháp luật. Trong bối cảnh khối lượng văn bản cần ban hành rất lớn, trong khi thời gian chuẩn bị nhiều trường hợp khá gấp, việc bảo đảm chất lượng toàn diện là một thách thức không nhỏ.

Thực tế cho thấy, quy trình xây dựng pháp luật hiện nay đã có những chuyển biến mạnh mẽ. Tuy nhiên, đơn vị trực tiếp soạn thảo thường là các cục, vụ thuộc cơ quan quản lý nhà nước. Điều này đặt ra yêu cầu phải có cơ chế bảo đảm tính khách quan trong quá trình xây dựng chính sách, bởi các cơ quan quản lý, xét về chức năng và nhiệm vụ, thường có xu hướng duy trì phạm vi quản lý của mình, trong khi những đề xuất cắt giảm quyền hạn hoặc tăng trách nhiệm của cơ quan quản lý lại không dễ được chủ động đặt ra.

Vì vậy, theo tôi, cần có những giải pháp mang tính căn cơ ngay từ khâu xây dựng chính sách. Trước hết, cần nâng cao tính độc lập trong quá trình đề xuất chính sách, bảo đảm các quyết sách được xây dựng trên cơ sở lợi ích chung của nền kinh tế và quốc gia, thay vì chỉ từ góc độ quản lý của từng ngành, từng lĩnh vực.

Bên cạnh đó, cần có quyết tâm cải cách mạnh mẽ đối với các lĩnh vực quản lý chuyên ngành. Chẳng hạn, trong hoạt động thông quan, hiện nay nhiều bộ, ngành cùng thực hiện kiểm tra chuyên ngành, dẫn đến tình trạng phân tán, chồng chéo và làm gia tăng chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Việc tiếp tục rà soát, đơn giản hóa và tập trung đầu mối kiểm tra chuyên ngành sẽ góp phần giảm đáng kể gánh nặng về thủ tục hành chính.

Nhóm giải pháp thứ hai là đổi mới cơ chế thực thi và thiết lập kênh tiếp nhận, xử lý phản ánh của doanh nghiệp thực chất, hiệu quả hơn.

Qua thực tiễn, có thể thấy khâu thực thi đang là một trong những điểm nghẽn lớn. Không ít doanh nghiệp khi gặp khó khăn vẫn chưa biết phản ánh với cơ quan nào hoặc việc tiếp nhận, xử lý kiến nghị còn kéo dài, thiếu hiệu quả.

Có trường hợp doanh nghiệp gửi kiến nghị lên lãnh đạo địa phương nhưng sau đó văn bản lại được chuyển về sở, ngành và cuối cùng giao chính cho đơn vị hoặc cán bộ đang trực tiếp giải quyết vụ việc xem xét. Quy trình như vậy rất khó tạo được sự khách quan, đồng thời làm mất thêm thời gian, chi phí và cơ hội phát triển của doanh nghiệp.

Theo tôi, cần xây dựng một cơ chế tiếp nhận và xử lý thông tin độc lập, minh bạch, xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, từng cấp trong việc tiếp nhận, xử lý và phản hồi các kiến nghị của doanh nghiệp trên cơ sở khách quan, kịp thời.

Cùng với đó, có thể nghiên cứu nhân rộng những mô hình hỗ trợ doanh nghiệp đã phát huy hiệu quả trong thực tiễn. Mô hình "Bác sĩ doanh nghiệp" từng được triển khai tại Bắc Ninh là một ví dụ đáng tham khảo. Thông qua cơ chế này, các chuyên gia trực tiếp lắng nghe, phân tích những khó khăn mà doanh nghiệp đang gặp phải và đề xuất giải pháp phù hợp, góp phần tháo gỡ vướng mắc ngay từ cơ sở.

Một vấn đề quan trọng khác là cần hoàn thiện cơ chế khuyến khích đối với đội ngũ thực thi công vụ. Hệ thống quản lý cần được thiết kế theo hướng khi doanh nghiệp, ngành hàng phát triển thì những người trực tiếp thực thi chính sách cũng được ghi nhận, đánh giá xứng đáng. Ngược lại, nếu vẫn tồn tại cơ chế khiến việc gây khó khăn cho doanh nghiệp không bị xử lý hoặc thậm chí tạo ra lợi ích cho người thực thi thì rất khó xây dựng được một môi trường đầu tư, kinh doanh thông thoáng và minh bạch.

Tôi cho rằng, để đạt mục tiêu tăng trưởng ở mức hai con số, cùng với quyết tâm cải cách thể chế, cần đặc biệt chú trọng nâng cao chất lượng tổ chức thực thi. Chỉ khi xây dựng được một môi trường pháp lý ổn định, minh bạch, đồng thời hình thành bộ máy thực thi thực sự đồng hành, lắng nghe và kịp thời tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp thì các nguồn lực phát triển mới được khơi thông và chuyển hóa thành động lực tăng trưởng bền vững.

Trước hết, tôi tán thành ý kiến của anh Đậu Anh Tuấn về việc nâng cao chất lượng xây dựng pháp luật. Tôi cũng tán thành ý kiến của anh Hiếu về việc cần nâng cao chất lượng giám sát tối cao của Quốc hội, giám sát chuyên đề của Quốc hội và phải bảo đảm hoạt động giám sát thực chất.

Đối với chúng tôi, tôi xin đề xuất ba giải pháp.

Giải pháp thứ nhất là tiếp tục cắt giảm điều kiện kinh doanh theo đúng chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ thời gian vừa qua.

Tuy nhiên, việc cắt giảm điều kiện kinh doanh phải đi đôi với việc xây dựng quy trình thực hiện. Lần đầu tiên Quốc hội đã quy định quy trình thực hiện dự án nhà ở ngay trong Luật Nhà ở. Mặc dù chưa thật sự hoàn chỉnh, nhưng đây là bước tiến rất quan trọng khi luật đã quy định ngay ba giai đoạn của một dự án.

Giải pháp thứ hai là tiếp tục phân cấp mạnh mẽ hơn nữa, đặc biệt là phân cấp thẩm quyền từ các bộ, ngành về địa phương và nhất là cấp xã.

Tuy nhiên, tôi cũng xin báo cáo với các đồng chí lãnh đạo là hiện nay cấp xã đang quá tải và còn thiếu đội ngũ cán bộ có chuyên môn. Đây là vấn đề mà Tổng Bí thư Tô Lâm cũng đã chỉ đạo cần sớm giải quyết. Chúng ta phải tiếp tục phân cấp, đồng thời xây dựng mô hình đơn vị hành chính đặc thù đối với các đô thị đặc biệt để trong thời gian tới có thể giải quyết hầu hết công việc ngay tại cơ sở, chủ yếu ở cấp xã.

Giải pháp thứ ba là nâng cao năng lực thực thi pháp luật.

Bởi vì trong quá trình thực thi, điều chúng tôi gặp khó khăn nhất là giai đoạn chưa được cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận hồ sơ hoặc chấp nhận hồ sơ. Ở giai đoạn này không xác định được trách nhiệm của cơ quan nào. Hồ sơ của doanh nghiệp bị trả đi trả lại nhiều lần nhưng không ai chịu trách nhiệm. Nhiều trường hợp chúng tôi mất rất nhiều thời gian mới hoàn thiện được hồ sơ, thậm chí có những việc chỉ được giải quyết khi gặp trực tiếp ở một nơi khác.

Đây là vấn đề cần được tính toán để khắc phục. Theo tôi, cần đồng thời thực hiện cả ba giải pháp nêu trên.

Ngoài ra, tôi xin kiến nghị thêm một nội dung, đó là cần bảo đảm đời sống của đội ngũ cán bộ, công chức. Cán bộ, công chức phải có nhà ở, có thu nhập đủ để sống bằng lương. Hiện nay, mức thu nhập của nhiều cán bộ vẫn chưa bảo đảm cuộc sống, đây là vấn đề chúng ta cũng cần quan tâm.

Kính thưa anh Lê Quốc Minh, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân; kính thưa anh Nguyễn Ngọc Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương; kính thưa các đồng chí lãnh đạo, các vị đại biểu, các diễn giả và toàn thể quý vị.

Trước hết, tôi xin cảm ơn Báo Nhân Dân đã phối hợp tổ chức hội thảo hôm nay.

Có lẽ bất động sản là lĩnh vực cảm nhận rõ nhất tác động của chủ trương xác định đột phá về thể chế pháp luật là đột phá hàng đầu trong ba đột phá chiến lược. Chúng tôi cũng rất cảm ơn VCCI vì trong thời gian qua đã có nhiều đóng góp đối với việc hoàn thiện thể chế phát triển kinh tế tư nhân.

Đặc biệt, sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân và cùng với các nghị quyết trụ cột khác, cộng đồng doanh nghiệp bất động sản rất phấn khởi và tin tưởng. Chúng tôi nhận thấy cải cách thể chế là giải pháp có chi phí thấp nhất nhưng hiệu quả bao trùm nhất.

Đối với lĩnh vực bất động sản, chúng tôi đặc biệt ấn tượng với chủ trương sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất. Sau đó là Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, cùng với Nghị quyết 68 và hàng loạt nghị quyết của Quốc hội đã được ban hành để tháo gỡ những vướng mắc phát sinh trong quá trình thực thi.

Có thể kể đến các nghị quyết liên quan đến đất đai, nhà ở xã hội, đặc biệt là Nghị quyết số 170 (Nghị quyết số 170/2024/QH15 của Quốc hội: Cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với các dự án, đất đai trong kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án tại Thành phố Hồ Chí Minh, thành phố Đà Nẵng và tỉnh Khánh Hòa) về xử lý các tồn tại, vướng mắc. Theo chúng tôi, đây là nghị quyết rất cụ thể, có tính khả thi cao, đến mức Chính phủ chỉ cần ban hành nghị định hướng dẫn với một số nội dung, chứ không phải quy định chi tiết lại toàn bộ.

Điều đó cho thấy cải cách thể chế phải bắt đầu từ luật. Còn nghị định và các văn bản dưới luật chủ yếu là để tổ chức thực hiện.

Sáng nay, tôi đọc Báo Nhân Dân thấy đăng trang nhất bài về kết luận của Tổng Bí thư Tô Lâm liên quan đến hoàn thiện thể chế và tổ chức thực thi pháp luật. Tôi cho rằng chủ đề này rất phù hợp với nội dung hội thảo hôm nay.

Đồng thời, Báo Đại biểu Nhân dân cũng có bài viết cho rằng giữa chính sách và thực thi phát triển kinh tế tư nhân vẫn còn khoảng cách. Điều đó cho thấy chúng ta vẫn còn rất nhiều việc phải làm trong cải cách thủ tục kinh doanh.

Riêng đối với lĩnh vực bất động sản, điểm nghẽn đầu tiên là thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư.

Theo quy định hiện hành, hầu hết các dự án đều phải thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời với chấp thuận nhà đầu tư. Tuy nhiên, sau đó doanh nghiệp tiếp tục phải thực hiện lại nhiều nội dung tương tự ở các sở, ngành chuyên môn. Điều này dẫn đến tình trạng trùng lặp thủ tục.

Hiện nay, đối với dự án nhà ở xã hội đã có thay đổi theo hướng thực hiện theo Luật Nhà ở thay vì Luật Đầu tư. Một số dự án đặc thù cũng được áp dụng theo luật chuyên ngành. Do đó, chúng tôi kiến nghị tiếp tục nghiên cứu để xem xét có thực sự cần duy trì thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư hay không, hay nên giao nội dung này cho các luật chuyên ngành.

Điểm nghẽn thứ hai là thủ tục trong lĩnh vực xây dựng. Thí dụ trước đây, các dự án có công trình cấp I, như công trình từ 25 tầng trở lên, đều phải đưa ra Bộ Xây dựng để thẩm định. Gần đây, Bộ Xây dựng đã ban hành Thông tư số 34/2026/TT-BXD của Bộ Xây dựng: Quy định chi tiết về cấp công trình xây dựng phục vụ quản lý hoạt động xây dựng, đây là bước cải cách rất tích cực.

Chúng tôi cũng ghi nhận Bộ Công an đã bãi bỏ một số thủ tục về kiểm tra nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy. Tuy nhiên, trong lĩnh vực xây dựng vẫn còn thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu công trình của chủ đầu tư. Theo chúng tôi, nội dung này cũng cần tiếp tục rà soát để cắt giảm.

Thực tế, hơn 20 năm trước đã từng áp dụng cơ chế xã hội hóa, trong đó chủ đầu tư, đơn vị tư vấn thiết kế và nhà thầu chịu trách nhiệm về chất lượng công trình. Nếu vi phạm thì phải chịu trách nhiệm trước pháp luật. Sau này lại bổ sung thêm thủ tục kiểm tra của cơ quan quản lý nhà nước, dẫn đến vừa tăng gánh nặng cho cơ quan quản lý, vừa kéo dài thời gian thực hiện dự án.

Đối với Luật Đất đai, hiện vẫn còn nhiều vướng mắc.

Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 254/2025/QH15 quy định cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai trong đó cho phép áp dụng bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất để tính tiền sử dụng đất đối với một số trường hợp. Đây là một giải pháp rất quan trọng nhằm tạo thuận lợi cho các địa phương.

Tuy nhiên, trên thực tế vẫn còn địa phương chưa áp dụng đầy đủ quy định này. Trong khi đó, nghị quyết của Quốc hội cũng đã quy định rõ trường hợp đến ngày 1/7/2026 địa phương chưa ban hành đầy đủ các căn cứ để xác định tiền sử dụng đất, tiền thuê đất hoặc bồi thường, giải phóng mặt bằng thì được áp dụng cơ chế chuyển tiếp theo quy định.

Có thể nói, lĩnh vực bất động sản đang phản ánh đầy đủ nhất những vướng mắc về thể chế pháp luật cũng như quy trình, thủ tục hành chính.

Theo chúng tôi, quy trình và thủ tục đều bắt nguồn từ quy định của pháp luật. Vì vậy, muốn cải cách thực chất thì trước hết phải tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, đồng thời nâng cao chất lượng tổ chức thực thi ở các địa phương.

Nếu phân tích đầy đủ thì còn rất nhiều nội dung khác. Xin phép được dừng tại đây.

Xin chúc hội thảo thành công.

Chuyển mạnh sang cơ chế giám sát nội dung

Về sự thay đổi trong chủ trương giám sát của Quốc hội, đối với câu chuyện cải cách thể chế như hiện nay, chủ trương của Quốc hội sẽ thay đổi về chất trong câu chuyện về giám sát.

Trước đây, việc giám sát thường tập trung vào việc khi một văn bản luật được ban hành thì các nghị định hướng dẫn thi hành có được ban hành đầy đủ không? Có kịp thời gian không?

Theo chủ trương mới, sẽ giám sát mạnh mẽ hơn nữa về mặt nội dung. Sắp tới đây, ngay cả ở Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội và Quốc hội đều đã có chủ trương chuyển mạnh sang giám sát xem các văn bản hướng dẫn thi hành như vậy có thực sự đúng tinh thần cải cách của luật hay chưa? Có đặt thêm ra các thủ tục khác không?

Tôi cũng suy nghĩ về kênh phản biện thông tin của Quốc hội. Tức là không chỉ dừng lại ở mức độ ghi nhận thông tin, phản ánh theo con đường giải quyết khiếu nại, tố cáo như các kênh truyền thống trước đây. Việc xử lý kiến nghị bài bản hơn. Các kiến nghị của cộng đồng doanh nghiệp cần phải được nghiên cứu, tập hợp một cách bài bản để từ đó Quốc hội có ý kiến sang các cơ quan thực thi như Chính phủ và các bộ, ngành.

Chính phủ và Bộ Nông nghiệp-Môi trường đặt mục tiêu đưa kim ngạch xuất khẩu nông nghiệp lên mức 100 tỷ USD, trong đó ngành thủy sản phấn đấu đạt khoảng 15-16 tỷ USD, thì điều đó đồng nghĩa với việc sản xuất phải tăng lên, đơn hàng nhiều hơn và năng lực cung ứng cũng phải được mở rộng tương ứng.

Với mục tiêu như vậy, theo tôi, ngành thủy sản đang có một chùm điểm nghẽn cần được tháo gỡ đồng bộ.

Điểm nghẽn đầu tiên là vấn đề tín dụng. Khi đơn hàng tăng, doanh nghiệp cần thêm vốn để thu mua nguyên liệu từ nông dân, ngư dân, mở rộng sản xuất, nhưng việc tiếp cận phần vốn tăng thêm hiện vẫn còn nhiều khó khăn.

Doanh nghiệp có cơ hội, có đơn hàng, nhưng nếu không có đủ vốn để thu mua nguyên liệu, đáp ứng sản xuất thì rất khó tận dụng được cơ hội đó.

Điểm nghẽn thứ hai là nguồn lao động. Tại các vùng tập trung sản xuất, chế biến thủy sản ở khoảng 30 tỉnh, thành phố có ngành thủy sản phát triển, tình trạng thiếu lao động đang diễn ra rất rõ rệt.

Đây là một thực trạng mà chúng tôi cho rằng cần phải báo cáo, bởi khi sản xuất tăng lên thì vấn đề lao động sẽ trở thành một trong những yếu tố quyết định khả năng mở rộng của doanh nghiệp.

Điểm nghẽn thứ ba là chi phí vận tải biển đang ở mức rất cao. Nếu không có giải pháp giảm chi phí logistics, giá trị mà doanh nghiệp tạo ra sẽ tiếp tục bị bào mòn. Chúng ta đang làm ra giá trị, nhưng nếu chi phí vận tải biển quá lớn thì phần giá trị đó sẽ đi đâu? Đây là vấn đề rất cần được quan tâm đối với một quốc gia xuất khẩu như Việt Nam.

Điểm nghẽn thứ tư là các thủ tục xác nhận nguyên liệu phục vụ xuất khẩu. Việc phân cấp thực hiện các thủ tục xác nhận về địa phương là cần thiết, nhưng trong quá trình triển khai vẫn còn những vướng mắc khiến nguyên liệu của doanh nghiệp chưa thể nhanh chóng hoàn thiện hồ sơ để xuất khẩu.

Bốn vấn đề mà chúng tôi thấy cần được quan tâm hiện nay là tín dụng, lao động, chi phí vận tải biển và thủ tục xác nhận nguyên liệu. Nếu tháo gỡ được những điểm nghẽn này, ngành thủy sản sẽ có thêm dư địa để phát triển, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng chung của ngành nông nghiệp và nền kinh tế.

Kính thưa các quý vị đại biểu,

Trong phiên thảo luận về chủ đề "Cắt giảm thực chất điều kiện kinh doanh", dù các đại biểu ít đề cập đến hoạt động ngành ngân hàng, tôi xin phép có một số ý kiến phản hồi và chia sẻ thông tin liên quan đến ý kiến của anh Nguyễn Hoài Nam (Tổng Thư ký VASEP) về những khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn tín dụng của ngành nông, lâm, thủy sản.

Thứ nhất, về chính sách tín dụng ưu tiên của ngành ngân hàng: Nông nghiệp, nông thôn và xuất khẩu luôn là các lĩnh vực được Đảng, Nhà nước và Chính phủ định hướng ưu tiên, đồng thời là trụ cột tăng trưởng kinh tế.

Chính phủ đã ban hành Nghị định riêng về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn. Chính sách này đã vận hành hơn 20-30 năm qua và liên tục được hoàn thiện, sửa đổi, bổ sung để sát với thực tiễn.

Đối với ngành xuất khẩu nông, lâm, thủy sản, sau giai đoạn khó khăn năm 2023, Ngân hàng Nhà nước đã triển khai gói tín dụng ưu đãi. Quy mô ban đầu của gói này là 15.000 tỷ đồng, nhưng đến nay đã có 5 lần tăng quy mô, đạt tổng doanh số giải ngân trên 168.000 tỷ đồng (gấp nhiều lần quy mô ban đầu).

Lãi suất cho vay ngắn hạn đối với các lĩnh vực ưu tiên này hiện được Ngân hàng Nhà nước điều hành ở mức thấp (tối đa 4%/năm), thấp hơn mặt bằng chung của các lĩnh vực thông thường.

Thứ hai, về thực trạng dư nợ tín dụng:

Tính đến nay, tổng dư nợ tín dụng cho khối doanh nghiệp xuất khẩu đạt khoảng 4,5 triệu tỷ đồng, chiếm gần 23% tổng dư nợ cho vay toàn nền kinh tế. Đây là tỷ trọng rất lớn.

Các doanh nghiệp xuất khẩu (đặc biệt là doanh nghiệp mang lại nguồn ngoại tệ và nguồn thu ổn định) luôn là đối tượng khách hàng ưu tiên được các ngân hàng thương mại cạnh tranh, săn đón.

Do đó, để giải quyết dứt điểm và thực chất các kiến nghị về khó khăn trong tiếp cận vốn, thay vì chỉ nêu phản ánh chung, Ngân hàng Nhà nước đề nghị:

Hiệp hội (VASEP) cung cấp danh sách cụ thể các doanh nghiệp xuất khẩu đáp ứng đủ điều kiện kinh doanh nhưng đang gặp khó khăn, vướng mắc tại các ngân hàng nào.

Ngân hàng Nhà nước sẽ tiến hành rà soát, chỉ đạo trực tiếp. Ngân hàng thương mại nào không đáp ứng, không cân đối nguồn vốn cho doanh nghiệp đủ điều kiện sẽ phải chịu trách nhiệm trước Thống đốc Ngân hàng Nhà nước.

Trong bối cảnh như hiện nay, với mục tiêu tăng trưởng là hai con số thì vai trò của doanh nghiệp luôn luôn là quan trọng. Bởi vì không có doanh nghiệp thì chúng ta không thể có động lực, không thể khơi thông nguồn lực làm cho tăng trưởng.

Vai trò trung tâm của kinh tế tư nhân của chiến lược tăng trưởng thể hiện sự chuyển dịch quan trọng trong tư duy phát triển của Việt Nam; đây là định hướng chiến lược nhằm tạo động lực tăng trưởng mới. Đường lối, chủ trương của Đảng đã khẳng định rõ: kinh tế tư nhân giữ vai trò chủ đạo, kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng.

Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững thì động lực trung tâm là sự phát triển lớn mạnh của khu vực doanh nghiệp, trong đó then chốt là khu vực kinh tế tư nhân.

Tuy nhiên, trên thực tế doanh nghiệp tư nhân vẫn đang đối mặt với nhiều điểm nghẽn đan xen về thể chế như văn bản pháp luật và tổ chức thực thi; gánh nặng thủ tục hành chính còn nặng nề; bối cảnh thị trường và áp lực chi phí tăng cao; năng lực cạnh tranh nội tại của doanh nghiệp vẫn còn hạn chế.

Vì vậy, với trọng trách và vai trò trung tâm tạo động lực cho thực hiện chiến lược tăng trưởng của cả nước, cần có các giải pháp đột phá và thực chất để tạo “cú hích” cho khu vực kinh tế này.

Trước hết, cần thay đổi tư duy, chuyển từ quản lý sang kiến tạo môi trường chính sách cho phát triển doanh nghiệp. Thực hiện nghiêm nguyên tắc “không quản đc thì cấm”, thiết lập nền tảng thể chế cởi mở, khuyến khích động lực đầu tư, kinh doanh. Đi kèm với đó là cơ chế theo dõi, giám sát thực hiện nguyên tắc này trên thực tiễn.

Trên thực tế, doanh nghiệp không chỉ cần chính sách ưu đãi; doanh nghiệp cần môi trường kinh doanh ổn định, minh bạch, thông thoáng, giảm gánh nặng thủ tục, chi phí tuân thủ thấp. Tôi cho rằng, cần khẩn trương hiện thực hóa các phương án về cắt giảm điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính; gắn với thực hiện thực chất chuyển đổi số và sự đồng hành của chính quyền. Thu hẹp khoảng cách từ chính sách đến thực thi.

Cùng với đó, tập trung hoàn thiện hành lang pháp lý khuyến khích doanh nghiệp nghiên cứu, phát triển khoa học công nghệ và tạo động lực đổi mới sáng tạo; từ đó tạo nền tảng để doanh nghiệp đóng góp cho tăng trưởng bứt phá.

Cuối cùng, hỗ trợ để doanh nghiệp tuân thủ các tiêu chuẩn, yêu cầu mới như tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc...

Theo tôi, để khu vực doanh nghiệp tư nhân thực sự trở thành động lực tăng trưởng, trước hết cần nhìn đúng xu hướng phát triển của doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện nay.

Có thể thấy ba xu hướng chuyển đổi đang diễn ra khá rõ. Thứ nhất, doanh nghiệp đang từng bước chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa vào lao động giá rẻ và khai thác tài nguyên sang phát triển dựa trên tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Thứ hai, từ cách làm đơn lẻ, tự phát sang chủ động tham gia các hệ sinh thái và chuỗi giá trị. Thứ ba, từ tư duy tuân thủ pháp luật một cách thụ động sang chủ động xây dựng hệ thống quản trị bài bản, nâng cao năng lực quản trị và minh bạch trong hoạt động. Đây cũng là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp tiếp cận tốt hơn các nguồn lực, nhất là nguồn vốn tín dụng.

Có ý kiến cho rằng doanh nghiệp Việt Nam "không chịu lớn" hoặc "ngại lớn". Tuy nhiên, qua quá trình làm việc với cộng đồng doanh nghiệp trên cả nước, tôi cho rằng nhận định này chưa phản ánh đúng thực tế. Doanh nghiệp Việt Nam chưa bao giờ thiếu khát vọng phát triển hay ý chí vươn lên.

Điều doanh nghiệp băn khoăn không phải là quy mô lớn hơn, mà là những rủi ro và chi phí phát sinh khi mở rộng hoạt động. Khi doanh nghiệp phát triển, áp lực về chi phí tuân thủ, thanh tra, kiểm tra và thực hiện các quy định pháp luật cũng gia tăng. Vì vậy, điều doanh nghiệp cần nhất không chỉ là các chính sách hỗ trợ, mà là một môi trường đầu tư, kinh doanh ổn định, minh bạch và an toàn để có thể yên tâm đầu tư dài hạn.

Tôi cũng cho rằng không nên nhìn doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp nhỏ và vừa như hai khu vực tách biệt. Đây là mối quan hệ gắn bó và bổ trợ lẫn nhau. Muốn hình thành những tập đoàn kinh tế mạnh, những "sếu đầu đàn" của nền kinh tế thì trước hết phải tạo điều kiện để hàng triệu doanh nghiệp nhỏ phát triển thành doanh nghiệp vừa, từ doanh nghiệp vừa phát triển thành doanh nghiệp lớn. Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chính là đầu tư cho lực lượng doanh nghiệp lớn của tương lai.

Để các chủ trương, nghị quyết của Đảng và Chính phủ thực sự đi vào cuộc sống, tôi cho rằng trong quá trình xây dựng chính sách cần đặc biệt coi trọng tính khả thi. Mỗi quy định mới cần trả lời rõ ba câu hỏi: Doanh nghiệp sẽ mất bao nhiêu thời gian để thực hiện? Chi phí tuân thủ là bao nhiêu? Và quy định đó có thực sự đơn giản, phù hợp với thực tiễn để doanh nghiệp có thể thực hiện được hay không? Chỉ khi giải quyết được những vấn đề đó, thể chế mới thực sự trở thành động lực thúc đẩy doanh nghiệp phát triển, qua đó tạo nền tảng vững chắc để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số.

Doanh nghiệp chúng tôi trải qua 26 năm phát triển và hiện nay đã trở thành nhà cung cấp cấp một trực tiếp cho các tập đoàn lớn trên thế giới. Gần đây, chúng tôi đã ký hợp đồng cung cấp cho cả các công ty trong ngành bán dẫn của Mỹ, bên cạnh các đối tác Nhật Bản.

Hiện nay, chúng tôi có 3 mảng hoạt động chính. Thứ nhất là chế tạo PCB và các mạch điều khiển - bộ não trong các thiết bị. Thứ hai là sản xuất các bộ giảm nhiệt, chiller làm lạnh cho thiết bị bán dẫn. Thứ ba là sản xuất máy móc phục vụ ngành nông nghiệp. Ba lĩnh vực này đều mang theo khát vọng của tuổi trẻ khi chúng tôi bắt đầu khởi nghiệp cách đây 26 năm.

Tôi nghĩ rằng điều khó nhất đối với một doanh nghiệp không phải trước tiên là một sự hỗ trợ nào đó, mà quan trọng nhất là phải có khát vọng. Để một doanh nghiệp Việt Nam có thể bán hàng trực tiếp cho các tập đoàn nước ngoài là điều không hề đơn giản. Bởi các tập đoàn Nhật Bản, Mỹ, Hàn Quốc hay Đài Loan (Trung Quốc) đều đã có những nhà cung cấp rất ổn định. Vậy mình phải có gì khác biệt để họ lựa chọn mình thay vì tiếp tục mua từ những nhà cung cấp quen thuộc?

Điều đó có nghĩa là trước khi cần đến bất kỳ sự hỗ trợ nào, bản thân mỗi doanh nghiệp phải liên tục đổi mới mỗi ngày, phải xây dựng được năng lực cạnh tranh quốc tế, chứ không chỉ cạnh tranh ở sân nhà.

Hiện nay, trong Hiệp hội của chúng tôi đang có chương trình tập hợp những doanh nghiệp đã trở thành nhà cung cấp cấp một cho các tập đoàn nước ngoài, để chia sẻ kinh nghiệm, lan tỏa kiến thức cho các doanh nghiệp khác, giúp họ có thể từng bước trở thành nhà cung cấp cấp một.

Nếu nói về khó khăn, trước hết vẫn là sự nỗ lực của chính doanh nghiệp. Người Việt Nam rất thông minh, nhưng điều chúng ta còn thiếu là sự đổi mới liên tục và tinh thần học hỏi. Chúng tôi may mắn là đã biết cách tìm kiếm những điều mình chưa có, kể cả việc bỏ kinh phí để mời chuyên gia nước ngoài về tư vấn. Trong 26 năm qua, nhờ sự hỗ trợ từ trong nước và quốc tế, chúng tôi mới có thể đạt được kết quả như hôm nay.

Câu hỏi đặt ra là làm thế nào để có thêm nhiều doanh nghiệp tạo ra những bước phát triển mạnh mẽ, trở thành những doanh nghiệp cung cấp cấp một trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo tôi, đây là thời điểm rất quan trọng. Nếu không làm ngay thì sẽ bỏ lỡ cơ hội, bởi chuỗi cung ứng toàn cầu đang được phân chia lại trong bối cảnh tình hình chính trị, kinh tế thế giới có nhiều biến động. Đây chính là cơ hội cho Việt Nam.

Năm nay, doanh nghiệp chúng tôi dự kiến tăng trưởng khoảng 150%. Trong bối cảnh rất nhiều khó khăn, chúng tôi vẫn tăng trưởng bởi các nhà mua hàng toàn cầu đang đặt niềm tin vào Việt Nam, đang tìm kiếm những đối tác như chúng tôi. Nếu trong điều kiện bình thường, có lẽ chúng tôi cũng chưa có cơ hội tham gia sâu vào lĩnh vực bán dẫn. Nhưng khi chuỗi cung ứng toàn cầu đang được tái cấu trúc, Việt Nam có cơ hội tham gia và chúng tôi cũng có cơ hội bước vào lĩnh vực này.

Tôi mong muốn rằng Việt Nam sẽ có thêm nhiều nhà cung cấp cấp một cho các tập đoàn lớn, bởi hiện nay số lượng doanh nghiệp như vậy còn rất ít. Chúng ta vừa có Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân, đồng thời cũng có định hướng phát triển đội ngũ doanh nghiệp tiên phong, trong đó mục tiêu phát triển khoảng 500-1.000 nhà cung cấp cấp một là rất quan trọng.

Theo tôi, với nguồn lực có hạn, chúng ta cần tập trung nhanh chóng vào những doanh nghiệp có tiềm năng để nâng tầm họ. Khi những doanh nghiệp này phát triển, tỷ lệ nội địa hóa sẽ tăng lên, đồng thời họ sẽ kéo theo hàng chục, hàng trăm doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng cùng phát triển.

Nếu không hành động nhanh, chúng ta có thể bỏ lỡ cơ hội vàng trong khoảng 1-3 năm tới, hoặc xa hơn là 5 năm tới.

Tôi rất mong muốn thông qua hội thảo hôm nay, chúng ta có thể thúc đẩy mạnh hơn vấn đề này.

Một cách làm cụ thể là khi đã chuyển sang mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, mỗi tỉnh, thành phố cần có mục tiêu, chỉ tiêu cụ thể về số lượng doanh nghiệp có khả năng trở thành nhà cung cấp cấp một.

Không nên chỉ đưa ra một chính sách chung, bởi mỗi địa phương chỉ cần có khoảng 20-30 doanh nghiệp tiềm năng cũng đã là một lực lượng rất quan trọng. Cần tập trung làm việc trực tiếp với doanh nghiệp để biết họ cần gì. Đó có thể là đất đai với chi phí hợp lý, nguồn vốn với chi phí thấp hơn, hay những điều kiện để mở rộng sản xuất.

Chúng ta cần nuôi dưỡng và nâng đỡ những doanh nghiệp này để họ trở thành lực lượng tiên phong trên thị trường quốc tế, từ đó kéo theo sự phát triển của nhiều doanh nghiệp khác.

Một đề xuất nữa của tôi là chúng ta cần thay đổi cách tiếp cận trong thu hút đầu tư nước ngoài. Trong 40 năm qua, Việt Nam đã rất thành công trong thu hút FDI, đặc biệt thành tựu rõ nét trong khoảng 20 năm gần đây. Nhưng điều chúng ta còn thiếu là sự kết nối giữa doanh nghiệp trong nước với các doanh nghiệp FDI.

Thí dụ, riêng ngành điện tử của Việt Nam có kim ngạch xuất khẩu khoảng 160 tỷ USD, chiếm tỷ trọng rất lớn trong tổng xuất khẩu của cả nước. Bắc Ninh cũng là một địa phương có kim ngạch xuất khẩu dẫn đầu. Nhưng chúng ta cần đặt câu hỏi: Có bao nhiêu doanh nghiệp Việt Nam đang là nhà cung cấp cấp một, cấp hai trực tiếp cho các doanh nghiệp FDI ngay tại Việt Nam?

Chúng ta cần đồng thời thực hiện hai việc: vừa thu hút FDI, vừa nâng tầm doanh nghiệp Việt Nam để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng. Không thể chỉ kỳ vọng doanh nghiệp FDI tự tìm đến doanh nghiệp trong nước, mà cần có cơ chế, chính sách kết nối hai khu vực này.

Bản thân doanh nghiệp chúng tôi cũng đã thay đổi cách tiếp cận. Khoảng 17 năm trước, chúng tôi chủ yếu bán hàng cho doanh nghiệp FDI ở nước ngoài vì hướng tới xuất khẩu. Nhưng từ khoảng năm thứ 18 trở đi, chúng tôi tập trung nhiều hơn vào việc cung cấp cho các doanh nghiệp FDI ngay tại Việt Nam. Chúng tôi nghĩ rằng nếu ngay trên sân nhà mình còn chưa bán được hàng thì việc đi ra nước ngoài cạnh tranh sẽ khó khăn hơn rất nhiều.

Hiện nay, chúng tôi chủ yếu cung cấp cho các doanh nghiệp FDI đã đầu tư nhà máy tại Việt Nam, và điều đó tạo ra sự gắn kết lớn hơn với hệ sinh thái sản xuất trong nước.

Cuối cùng, để thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao, tôi cho rằng chúng ta cần một chiến lược và một bộ công cụ đào tạo, phát triển đội ngũ doanh nghiệp cấp một, cấp hai, cấp ba.

Chúng ta cần tập hợp các chuyên gia trong và ngoài nước, những doanh nghiệp đã có kinh nghiệm nhiều năm trong chuỗi cung ứng quốc tế, xây dựng thành bộ tài liệu chuẩn và đào tạo, hỗ trợ những doanh nghiệp có tiềm năng xuất khẩu.

Bởi đội ngũ có khả năng bán hàng quốc tế chính là lực lượng kéo theo sự phát triển của doanh nghiệp, góp phần giải quyết nhiều bài toán lớn như tăng trưởng hai con số, nâng cao năng suất và vượt qua bẫy thu nhập trung bình.

Tôi mong muốn 3 nhóm giải pháp trên sẽ được quan tâm, thúc đẩy mạnh mẽ hơn trong thời gian tới để tạo thêm nhiều doanh nghiệp tư nhân có khả năng vươn ra toàn cầu.

Ba nguyên tắc cốt lõi khi thực hiện cải cách điều kiện kinh doanh

Mục tiêu chung mà các quốc gia trên thế giới hướng tới khi cải cách, gồm có ba nguyên tắc cốt lõi bao gồm: thứ nhất là giảm thời gian; thứ hai là giảm chi phí; và thứ ba là giảm thiểu rủi ro, nhằm hướng tới xây dựng một môi trường kinh doanh an toàn. Tôi cho rằng đây chính là những nguyên tắc xuyên suốt mà chúng ta cần phải tiếp tục kiên trì theo đuổi.

Bên cạnh đó, một yếu tố quan trọng khác chính là sự đồng hành của Chính phủ và chính quyền các địa phương. Nhìn lại quá khứ, chúng ta từng có những giai đoạn mà cộng đồng doanh nghiệp vô cùng hứng khởi. Đó là thời điểm rất nhiều cuộc đối thoại, nhiều hoạt động gặp gỡ giữa chính quyền và doanh nghiệp được tổ chức thường xuyên. Tại các diễn đàn ấy, mọi kiến nghị, phản hồi của doanh nghiệp đều thực sự được lắng nghe.

Tôi đánh giá đây là những kinh nghiệm thực tiễn rất quý báu mà chúng ta cần tiếp tục duy trì, phát huy nhằm tạo ra thêm nhiều không gian kết nối để doanh nghiệp sẵn sàng sẻ chia. Thực tế đã chứng minh, thông qua các cuộc đối thoại trực tiếp tại hội nghị, lãnh đạo các bộ, ngành đã thẳng thắn cam kết: văn bản quy phạm pháp luật nào ban hành sai hoặc có sai sót thì văn bản đó sẽ lập tức được sửa đổi, điều chỉnh nhằm bảo đảm giải quyết triệt để các vấn đề vướng mắc cho doanh nghiệp.

Vì vậy, tôi nghĩ rằng những diễn đàn đối thoại trực diện như thế này cần được tăng cường tổ chức nhiều hơn nữa. Bởi khi đó, bên cạnh ba trụ cột cốt lõi của môi trường kinh doanh mà chúng ta vừa đề cập, các không gian đối thoại này sẽ tạo ra sự cộng hưởng, tiếp thêm luồng sinh khí và tinh thần hứng khởi mạnh mẽ cho cộng đồng doanh nghiệp.

Tôi xin chia sẻ từ chính câu chuyện của doanh nghiệp mình. Nếu nói về động lực phát triển của doanh nghiệp Việt Nam, tôi nghĩ rằng bản chất mỗi người Việt Nam đều có lòng yêu nước rất sâu sắc. Nhìn lại trong các thời kỳ phát triển của đất nước, tôi vẫn thường chia sẻ tại nhiều diễn đàn rằng để doanh nghiệp Việt Nam có thể phát triển thần kỳ, chúng ta cần tạo ra một “cú hích” đủ mạnh.

Cú hích đó phải đến từ văn hóa của đất nước, từ niềm tự hào dân tộc và từ khoa học công nghệ. Nếu chúng ta chưa thúc đẩy được những yếu tố cốt lõi này thì rất khó tạo ra động lực phát triển mạnh mẽ cho đất nước.

Đối với những doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ như chúng tôi, quá trình phát triển có rất nhiều khó khăn. Nhưng mỗi khi gặp khó khăn, chúng tôi luôn nghĩ rằng mình đang làm điều này để thế hệ sau có thể tiếp tục kế thừa và phát triển. Tôi rất mong muốn chúng ta có thêm nhiều thế hệ doanh nhân như vậy.

Chúng ta không nhất thiết phải đặt nặng việc họ đang làm ngành nghề gì, quan trọng là phải tạo được những điểm bứt phá, những “điểm nổ” để thúc đẩy sự phát triển của đất nước.

Từ trải nghiệm cá nhân, tôi nhận thấy rằng bất kỳ khó khăn nào cũng có thể vượt qua nếu doanh nghiệp còn niềm tin vào sự phát triển và còn khát vọng vươn ra thị trường thế giới.

Tôi xin dành một phút cuối để chia sẻ về một số điểm nghẽn cần tiếp tục tháo gỡ.

Thứ nhất là vấn đề lao động. Hiện nay, rất nhiều doanh nghiệp công nghệ như chúng tôi đang gặp khó khăn về nguồn nhân lực. Có doanh nghiệp từng hỏi tôi liệu có thể đưa lao động từ châu Phi sang Việt Nam hay không. Sau khi tìm hiểu quy định pháp luật, tôi được biết hiện nay việc này còn rất hạn chế, chủ yếu chỉ phù hợp với lao động kỹ thuật, còn lao động phổ thông thì chưa có cơ chế rõ ràng.

Trong khi đó, nhiều quốc gia như Nhật Bản trước đây khi thiếu lao động đã có chính sách tiếp nhận lao động nước ngoài. Việt Nam cũng cần nghiên cứu, xây dựng chính sách phù hợp về vấn đề này. Bởi trong bối cảnh doanh nghiệp chưa thể tự động hóa hoàn toàn, thiếu lao động sẽ là một điểm nghẽn lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tăng trưởng.

Đây là một vấn đề tưởng như nhỏ nhưng nếu tháo gỡ được sẽ giúp rất nhiều doanh nghiệp trong nước có thêm điều kiện để phát triển.

Thứ hai là cần thay đổi tư duy trong thực thi chính sách. Các cấp lãnh đạo đã có chủ trương rất đúng, nhưng ở cấp thực thi, một bộ phận cán bộ vẫn còn tâm lý e ngại, sợ làm sai sẽ bị xử lý. Điều này vô hình trung làm giảm sự chủ động trong việc hỗ trợ doanh nghiệp.

Chúng ta cần tạo một môi trường mà cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì sự phát triển chung.

Thứ ba là một vấn đề khá tế nhị. Trước đây, tôi từng chia sẻ rằng trong cộng đồng doanh nghiệp tư nhân có rất nhiều doanh nghiệp hoạt động chưa chuẩn về sổ sách. Vì vậy, hiện nay nhiều doanh nghiệp đang có tâm lý lo sợ.

Chúng ta cần xử lý đúng đối tượng: chống hàng giả, chống gian lận, chống những hành vi sai phạm là hoàn toàn đúng. Nhưng đồng thời cũng cần tạo niềm tin để doanh nghiệp yên tâm đầu tư, sản xuất, kinh doanh.

Nhiều doanh nghiệp khi gặp tôi đều chia sẻ rằng họ rất kỳ vọng vào tinh thần của Nghị quyết 68, trong đó nhấn mạnh việc không hình sự hóa các quan hệ kinh tế. Nhưng nếu trên thực tế vẫn còn tâm lý xử lý theo hướng hình sự hóa thì doanh nghiệp sẽ càng e ngại, không dám đầu tư mở rộng.

Đây là điều tôi muốn chia sẻ như một tiếng nói từ cộng đồng doanh nghiệp tư nhân.

Cuối cùng, tôi cho rằng, các nghị quyết hiện nay đã rất đúng hướng. Điều quan trọng nhất là chúng ta cần tập trung tổ chức triển khai thật hiệu quả để những chủ trương đó đi vào thực tiễn, tạo động lực mới cho doanh nghiệp và nền kinh tế.

Giai đoạn trước đại dịch Covid-19, tỷ lệ giữa số lượng doanh nghiệp gia nhập thị trường và doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường có sự chênh lệch khoảng từ 3 đến 4 lần. Tuy nhiên, bước sang giai đoạn đại dịch Covid-19 và thời kỳ đầu phục hồi kinh tế, bức tranh đã thay đổi hoàn toàn. Đã có những thời điểm chúng ta chứng kiến tỷ lệ này sụt giảm mạnh, thậm chí xuống dưới mức 1 lần. Hiện tại, chỉ số này đang ghi nhận ở mức 1,18 lần.

Con số trên cho thấy đà phát triển của khu vực doanh nghiệp nước ta so với giai đoạn trước đã có sự chững lại nhất định. Mặc dù thời gian qua chúng ta đã ban hành rất nhiều chính sách, bản thân tôi cũng nhìn nhận rằng hệ thống đã có nhiều cải cách, thay đổi tích cực. Đặc biệt, kể từ khi Nghị quyết số 68/NQ-CP được ban hành, tỷ lệ doanh nghiệp gia nhập so với rút lui đã tăng trưởng vượt trội, tăng gấp hai lần. Cụ thể, ngay sau khi Nghị quyết 68 đi vào cuộc sống, trong năm 2025, tỷ lệ này đã đạt mức tăng gấp đôi. Với kết quả 1,18 lần trong 6 tháng vừa qua, chúng ta hoàn toàn có quyền kỳ vọng rằng trong 6 tháng cuối năm, dưới tác động của các chính sách vừa ban hành, đặc biệt là các Nghị quyết của Chính phủ về cắt giảm điều kiện kinh doanh sẽ tạo được cú hích mạnh mẽ để đưa tỷ lệ này quay trở lại mốc tăng trưởng 2 lần. Đây là góc nhìn dựa trên các số liệu thực tế mà tôi muốn chia sẻ.

Làm thế nào để chúng ta giám sát hiệu quả các điều kiện kinh doanh ẩn. Chúng tôi đã rà soát quy mô lớn vào năm 2016, với 6.000 điều kiện kinh doanh. Đó là một chiến dịch rà soát được thực hiện bởi một đơn vị độc lập. Sau khi hoàn thành việc rà soát 6.000 điều kiện kinh doanh này, trên cơ sở các kiến nghị và dữ liệu thu thập được, các bộ, ngành đã thực hiện cắt giảm tới 30% số lượng điều kiện kinh doanh hiện hành.

Từ bài học thực tế đó, đối với cơ chế giám sát hiện nay, tôi muốn nhấn mạnh vai trò cốt lõi của một đơn vị giám sát độc lập. Khi một tổ chức độc lập đứng ra thực hiện và giám sát toàn bộ quá trình này, nó sẽ tạo ra một cơ chế giám sát chéo hữu hiệu. Lúc đó, cộng đồng doanh nghiệp sẽ có cơ hội cất lên tiếng nói phản hồi, còn các cơ quan quản lý nhà nước cũng sẽ chủ động, quyết liệt hơn trong việc rà soát. Chỉ khi thiết lập được một cơ chế như vậy, công tác rà soát cắt giảm điều kiện kinh doanh mới đi vào thực chất, đáp ứng được sự kỳ vọng và mong mỏi lớn từ cộng đồng doanh nghiệp.

Trước hết, cần nhìn nhận rằng mục tiêu tự nhiên của mỗi doanh nghiệp khi được thành lập là tạo ra lợi nhuận, làm giàu chính đáng và phát triển bền vững. Đó cũng là động lực nội sinh mạnh mẽ nhất thúc đẩy doanh nhân đầu tư, đổi mới sáng tạo và mở rộng sản xuất, kinh doanh.

Tuy nhiên, để động lực đó được chuyển hóa thành nguồn lực cho tăng trưởng của nền kinh tế thì doanh nghiệp rất cần một môi trường đầu tư, kinh doanh ổn định, minh bạch và thuận lợi. Theo tôi, có ba yếu tố đặc biệt quan trọng.

Thứ nhất là tính ổn định và khả năng dự báo của chính sách. Doanh nghiệp luôn mong muốn các chủ trương, chính sách được xây dựng theo hướng minh bạch, nhất quán và có thể dự báo, từ đó yên tâm xây dựng chiến lược đầu tư, kinh doanh dài hạn.

Thứ hai là hệ thống pháp luật phải thực sự khả thi, dễ hiểu và dễ thực hiện. Khi các quy định rõ ràng, minh bạch, doanh nghiệp sẽ giảm bớt tâm lý e ngại, yên tâm tuân thủ pháp luật và tập trung nguồn lực cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Thứ ba là xây dựng môi trường kinh doanh an toàn, tạo niềm tin cho doanh nghiệp. Doanh nghiệp chỉ có thể mạnh dạn đầu tư, mở rộng quy mô khi tin tưởng rằng nếu thực hiện đúng các quy định của pháp luật thì quyền và lợi ích hợp pháp của mình sẽ được bảo đảm.

Tôi cho rằng, khi niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp được củng cố bằng một hành lang pháp lý ổn định, minh bạch và một môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi, doanh nghiệp sẽ yên tâm phát triển, phát huy tinh thần khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, qua đó không chỉ làm giàu cho chính mình mà còn đóng góp nhiều hơn cho tăng trưởng và sự phát triển bền vững của đất nước.

Vâng, xin cảm ơn anh Huyền. Xin kính chào toàn thể quý vị. Câu hỏi này là một câu hỏi lớn, trả lời cho trọng tâm chính sách của giai đoạn 2026-2030 không đơn giản. Qua các trao đổi của các diễn giả trước đó, chị Thảo, anh Thắng, chị Trang, cũng như qua thực tế công tác quản lý nhà nước, tôi thấy rằng, bản thân doanh nghiệp, đặc biệt doanh nghiệp tư nhân, mong muốn lớn nhất của họ không phải là được ưu đãi và ưu tiên nhiều hơn. Thực ra, cái họ cần nhất là một môi trường kinh doanh thực sự thông thoáng và bình đẳng. Một nền tảng thể chế được vững chắc, ổn định và nhất là một không gian phát triển đủ rộng và đủ an toàn để họ có thể tự lớn lên. Qua chia sẻ của chị Trang, tôi cảm nhận rõ ràng như vậy.

Nghị quyết 68 đã khẳng định: Kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia, không chỉ là sự thay đổi rất lớn về tư duy phát triển, mà đồng thời là mệnh lệnh cải cách đối với các cơ quan hoạch định và thực thi chính sách. Theo tôi, giai đoạn 2026-2030, trọng tâm không phải là có thêm nhiều chính sách, mà là cụ thể hóa và thực thi các chính sách một cách hiệu quả, thực chất. Tất nhiên, qua 3 ý kiến của 3 diễn giả vừa chia sẻ thì tập trung vào các nội dung: Chính phủ ban hành Nghị quyết 01 và 02 hằng năm, trong đó, xác định rõ mục tiêu cụ thể về cải thiện môi trường kinh doanh và phân giao chi tiết nhiệm vụ cho các Bộ, ngành, địa phương.

Mục tiêu cao nhất là hướng tới xây dựng môi trường kinh doanh phải thông thoáng, minh bạch, ổn định, an toàn, bình đẳng, dễ thực thi, chi phí thấp đồng thời bảo vệ hữu hiệu quyền tài sản, quyền tự do kinh doanh hợp pháp, quyền bình đẳng với các thành phần kinh tế khác trong tiếp cận các nguồn lực và cơ hội kinh doanh.

Đáng chú ý, thực hiện quyết liệt, triệt để cải cách thủ tục hành chính theo chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ. Nhiệm vụ này được triển khai với cường độ rất cao trong thời gian qua. Chính phủ đã ban hành 15 Quyết định phê duyệt phương án cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của 14 Bộ, ngành và trong hơn 1 tháng qua Chính phủ đã ban hành 11 Nghị quyết về nội dung này, cắt giảm 53% thời gian và 54,6% chi phí tuân thủ so với 2024. Việc làm này được thực hiện quyết liệt triệt để và thực sự là quyết tâm lớn của Chính phủ.

Trọng tâm tiếp theo thực hiện chính sách tháo gỡ điểm nghẽn và tiết giảm chi phí doanh nghiệp, như điều tra công bố của VCCI và cũng chia sẻ với Ngân hàng Nhà nước về áp lực điều hành chính sách tiền tệ, do đó, yêu cầu bản thân doanh nghiệp cũng phải lớn lên, phải minh bạch hóa tài chính. Thực tế cho thấy tiếp cận vốn đang ở mức lãi suất quá cao trong khi đặc trưng của doanh nghiệp hiện nay là không có tài sản bảo đảm, mà thống kê cho thấy, 93,5% khoản vay hiện nay phải có tài sản bảo đảm (con số này của thế giới là 68,5%, của khu vực 65,8%), và ở Việt Nam thì có tới 75,5% doanh nghiệp không thể vay nếu không có tài sản bảo đảm. Đặc biệt, doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm 98% tổng số doanh nghiệp, tài sản bảo đảm ko có nên dư nợ cho vay khối doanh nghiệp này gần 10 năm nay chỉ nhích được từ 16 lên 19%.

Với Luật hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, như tôi đã nói lúc trước, cải cách điều kiện kinh doanh là nội dung triển khai hết sức cao điểm và rất chủ trương, mang lại cải cách lớn, tháo gỡ rào cản và giảm ma sát cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, rất cần cơ chế giám sát thực thi để đảm bảo thực chất là cắt giảm, tránh tình trạng điều kiện kinh doanh ẩn dưới các tiêu chuẩn, quy chuẩn. Điều này cần sự rà soát, đánh giá khi ban hành và đặc biệt là sự phản ánh, phản hồi trực tiếp từ cộng đồng doanh nghiệp.

Trong khi đó, liên quan tới việc huy động khu vực tư nhân, nội dung này đã được nêu ở phần trước thông qua định hướng tăng cường cho vay dựa trên dữ liệu, dòng tiền, chuỗi giá trị và tiếp cận đất đai (Luật đã ấn định mỗi tỉnh phải dành tối thiểu trung bình 5% hoặc 20 ha trên diện tích khu/cụm công nghiệp cho doanh nghiệp nhỏ và vừa). Đồng thời, sửa đổi Luật hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa để thay đổi toàn diện từ đối tượng, nội dung đến phương thức hỗ trợ. Với doanh nghiệp lớn, Nghị quyết 68 định hướng mở rộng sự tham gia vào các dự án quan trọng quốc gia, dự án đẳng cấp. Chính phủ và Quốc hội cũng khẩn trương thể chế hóa hệ thống pháp luật liên quan đến cơ chế đặt hàng, đấu thầu, chỉ định thầu. Thực tế chứng minh trong 3 đợt đầu tư công vừa qua, có 564 dự án lớn trị giá khoảng 5,14 triệu tỷ đồng thì có khoảng 74,6% là vốn của doanh nghiệp tư nhân.

Liên quan tới nhận diện rào cản ẩn, chuyên gia Phan Đức Hiếu đã trả lời khá chi tiết và rõ ràng rồi.

Còn về phía câu hỏi liên quan tới tỷ lệ doanh nghiệp, đây là câu hỏi tôi rất hay nhận được từ các nhà báo. Trong 6 tháng qua, chúng ta có khoảng 170.000 doanh nghiệp thành lập mới hoặc quay trở lại hoạt động, đồng thời có khoảng 151.000 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường (chia ra khoảng 89%). Nhìn nhận về việc này, có thể thấy, Nghị quyết 68 đã tạo ra xung lực, khí thế mới cho môi trường kinh doanh và gia nhập thị trường. Từ tháng 5/2025 đến nay, số doanh nghiệp gia nhập thị trường diễn ra hết sức sôi động, trung bình hơn 18.000 doanh nghiệp/tháng, cao gấp khoảng 1,6 lần so với giai đoạn 2021-2025. Bất cứ giai đoạn phát triển kinh tế nào, sự bùng nổ của kinh tế tư nhân đều gắn với một giai đoạn phát triển mới (như năm 2000, 2005, 2017, 2025). Song song đó, quá trình sàng lọc, cạnh tranh khốc liệt diễn ra khiến một bộ phận doanh nghiệp phải rời thị trường (151.000 doanh nghiệp).

Trong đó, có khoảng 60% doanh nghiệp lựa chọn hình thức tạm ngừng kinh doanh có thời hạn (dưới 1 năm). Đây là những doanh nghiệp chưa rời bỏ thị trường ngay mà tạm thời "đóng băng" để tái cơ cấu, tìm kiếm cơ hội. Nếu không thể quay lại, họ mới chuyển sang giải thể (rút lui hoàn toàn). Thực tế 6 tháng đầu năm, chúng ta đã có gần 60.000 doanh nghiệp từ đang tạm ngừng đã quay trở lại hoạt động. Như vậy, phần lớn doanh nghiệp chưa rời bỏ mà vẫn mong muốn, khát vọng kinh doanh.

Khoảng 75% doanh nghiệp rút lui hoạt động trong lĩnh vực thương mại, dịch vụ (không phải sản xuất). Đây là ngành có đặc trưng "ra dễ, vào dễ", mang tính thường xuyên và linh hoạt, cộng thêm sự cạnh tranh từ thương mại điện tử làm thay đổi thói quen mua sắm.

Hơn 60% số doanh nghiệp rút lui này có tuổi đời dưới 5 năm. Họ là những doanh nghiệp mới thành lập, có thể ý tưởng kinh doanh chưa chuẩn bị kỹ nên gặp va vấp giai đoạn đầu. Nhưng khi có cơ hội, họ có thể mở doanh nghiệp khác để quay lại.

Khoảng 65% doanh nghiệp rút lui có quy mô vốn nhỏ (dưới 10 tỷ). Qua chạy dữ liệu liên thông (đăng ký kinh doanh, thuế, hải quan), tỉ lệ doanh nghiệp trực tiếp phát sinh doanh thu trong năm liền kề trước khi đóng cửa là rất thấp. Nghĩa là họ đã chuẩn bị tâm thế để rời thị trường. Số liệu cụ thể được công bố công khai hàng tháng trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp.

Tôi cũng xin bổ sung thêm thông tin quốc tế, tỷ lệ doanh nghiệp gia nhập/rút lui khỏi thị trường ở Anh và Mỹ là 1/1. Ở châu Âu là 1/1 (nghĩa là cứ 1 doanh nghiệp gia nhập thì có 1 doanh nghiệp rút lui). Còn của chúng ta hiện nay đang là 1/1,18. Tôi chỉ cung cấp dữ liệu, còn phân tích thì tùy góc nhìn của mỗi người.