Kể từ những năm 1960, robot đã xuất hiện trên các dây chuyền lắp ráp hiện đại khi General Motors lần đầu tiên đưa cánh tay robot cơ khí vào nhà máy tại bang New Jersey, Mỹ.

Những robot thế hệ đầu này được đặt cố định trong các khu vực riêng biệt, gắn chặt xuống sàn và chỉ thực hiện một động tác lặp đi lặp lại. Chúng có sức mạnh đáng kinh ngạc nhưng khả năng xử lý tình huống rất hạn chế. Quan trọng hơn cả, chúng không hề giống con người và cũng không được thiết kế để làm việc linh hoạt bên cạnh con người.

Mô hình đó gần như không thay đổi trong hơn nửa thế kỷ. Robot ở trong “lồng”, công nhân làm việc trên dây chuyền và ranh giới giữa những gì con người làm với những gì máy móc đảm nhận gần như được giữ nguyên.

Tuy nhiên, ranh giới ấy hiện đang dịch chuyển nhanh chóng.

Trong khoảng 18 tháng qua, hãng xe Đức BMW đã tiến hành thử nghiệm robot hình người ngay trong một nhà máy đang hoạt động tại Mỹ. Kết quả vượt xa kỳ vọng ban đầu của hãng, đủ để BMW quyết định mở rộng chương trình sang châu Âu và tăng tốc đầu tư vào công nghệ này.

BMW chính thức đưa robot hình người vào nhà máy tại Đức

Cuối tháng 2, BMW xác nhận sẽ triển khai robot hình người tại nhà máy Leipzig ở Đức. Đây được xem là lần đầu tiên một hãng xe châu Âu đưa loại robot này vào hoạt động trong môi trường sản xuất thực tế.

Song song với đó, BMW cũng thành lập Trung tâm Năng lực AI Vật lý trong Sản xuất (Center of Competence for Physical AI in Production) nhằm thúc đẩy ứng dụng công nghệ robot thông minh trên toàn bộ mạng lưới nhà máy toàn cầu của hãng.

Quyết định này được đưa ra sau khi BMW hoàn thành chương trình thử nghiệm kéo dài 11 tháng tại nhà máy Spartanburg, bang Nam Carolina, Mỹ. Tại đây, hai robot hình người do công ty khởi nghiệp Figure AI của California phát triển đã làm việc trực tiếp trên dây chuyền lắp ráp.

Nhiệm vụ chính của chúng là vận chuyển và đặt các tấm kim loại lên giá hàn – công việc đơn điệu, lặp đi lặp lại hàng nghìn lần mỗi ngày và thường gây áp lực lớn lên cơ thể người lao động.

BMW khẳng định chiến lược của hãng vẫn đặt con người làm trung tâm. Theo đó, robot sẽ đảm nhận những công việc nặng nhọc, nguy hiểm hoặc mang tính lặp lại cao, trong khi con người tập trung vào các nhiệm vụ đòi hỏi tư duy, khả năng phán đoán và sáng tạo.

Không chỉ dừng lại ở Leipzig, BMW và Figure AI hiện đã bắt đầu đánh giá robot thế hệ mới Figure 03 cho nhiều nhiệm vụ khác nhau. Đồng thời, hãng xe Đức cũng đang triển khai các chương trình thử nghiệm tương tự tại các nhà máy Munich và Regensburg.

25 USD mỗi giờ, không cần nghỉ phép và không biết mệt mỏi

Điều khiến giới công nghiệp đặc biệt chú ý không phải là việc BMW thử nghiệm robot hình người, mà là những dữ liệu thực tế thu được từ dây chuyền sản xuất.

Trong khoảng 10 tháng vận hành liên tục, các robot tại Spartanburg làm việc theo ca 10 giờ mỗi ngày, 5 ngày mỗi tuần. Chúng đạt được các tiêu chuẩn về độ chính xác và tốc độ xử lý mà BMW đặt ra trước khi thử nghiệm.

Đây là lần đầu tiên ngành công nghiệp có được các số liệu cụ thể về hiệu quả của robot hình người trong môi trường sản xuất thực tế thay vì các màn trình diễn được dàn dựng trong phòng thí nghiệm.

Theo Figure AI, hai robot đã góp phần tham gia sản xuất hơn 30.000 chiếc BMW X3 trong thời gian thử nghiệm.

Chúng xử lý hơn 90.000 chi tiết kim loại trong khoảng 1.250 giờ vận hành thực tế.

Những kết quả này đang khiến các dự báo trước đây của Phố Wall về robot hình người trở nên đáng tin cậy hơn.

Theo Goldman Sachs, thị trường robot hình người toàn cầu có thể đạt giá trị 38 tỷ USD vào năm 2035, cao gấp sáu lần dự báo trước đó.

Trong khi đó, Morgan Stanley thậm chí ước tính toàn bộ nền kinh tế xoay quanh robot hình người có thể đạt quy mô tới 5.000 tỷ USD vào năm 2050.

Khảo sát của Hiệp hội Tự động hóa Tiên tiến (Association for Advancing Automation) đầu năm 2026 cũng cho thấy tỷ lệ các nhà sản xuất quan tâm đến robot hình người đã tăng từ 8% lên 13% chỉ sau một năm.

Nếu có một biến số quyết định tốc độ phổ biến của robot hình người, đó chính là giá thành.

Hiện nay, một robot hình người được triển khai trong các nhà máy phương Tây có chi phí khoảng 90.000–100.000 USD mỗi đơn vị.

Tuy nhiên, Bank of America dự báo con số này có thể giảm xuống dưới 17.000 USD vào năm 2030 nhờ quy mô sản xuất lớn hơn và tiến bộ công nghệ.

Figure AI cho biết các robot thế hệ mới của hãng hiện có chi phí vận hành tương đương khoảng 25 USD mỗi giờ tại BMW.

Đây là mức giá bắt đầu trở nên hấp dẫn dưới góc độ tài chính doanh nghiệp. Với các giám đốc tài chính, robot không còn là một dự án nghiên cứu đầy tham vọng mà đang dần trở thành một khoản đầu tư có thể tính toán được hiệu quả hoàn vốn.

Đây là câu hỏi lớn nhất mà sự phát triển của robot hình người đặt ra.

Ở góc độ tích cực, nhiều chuyên gia cho rằng robot sẽ giúp giải quyết tình trạng thiếu hụt lao động ngày càng nghiêm trọng trong ngành sản xuất. Goldman Sachs dự báo robot hình người có thể bù đắp một phần đáng kể khoảng trống nhân lực trong các nhà máy Mỹ vào cuối thập niên này.

Hiện nay, nhiều doanh nghiệp sản xuất đang gặp khó khăn trong việc tuyển dụng nhân công cho các vị trí đòi hỏi sức lao động nặng nhọc. Thế hệ lao động trẻ ngày càng ít mặn mà với những công việc đơn điệu và áp lực cao trên dây chuyền sản xuất.

Tuy nhiên, mặt còn lại của vấn đề cũng rất rõ ràng.

Khi một cỗ máy có thể hoàn thành cùng công việc với chi phí khoảng 25 USD mỗi giờ, không cần nghỉ phép, không cần lương hưu và không biết mệt mỏi, các doanh nghiệp sẽ bắt đầu tính toán lại hiệu quả sử dụng lao động con người.

BMW cho rằng robot sẽ giúp giải phóng con người để tập trung vào những công việc đòi hỏi khả năng sáng tạo và ra quyết định. Đây là một nhận định hợp lý, nhưng nhiều chuyên gia cho rằng đó chưa phải toàn bộ câu chuyện.

Giờ đây, câu hỏi không còn là liệu robot hình người có thể làm việc trên dây chuyền sản xuất hay không. BMW đã có câu trả lời.