Những ngày gần đây, cộng đồng kinh doanh online tại Việt Nam liên tục xôn xao trước tình trạng hàng loạt tài khoản Instagram bất ngờ bị checkpoint (tài khoản bị tạm khóa để xác minh bảo mật), khóa tạm thời hoặc đình chỉ hoạt động mà không rõ lý do.

Nhiều chủ shop cho biết họ buộc phải tạm dừng nhận khách mới trên Instagram, chuyển sang Zalo, Threads hoặc Facebook để tránh gián đoạn việc bán hàng.

Điểm chung của nhiều trường hợp là trước đó họ đều nhận được tin nhắn từ các tài khoản lạ, thường sử dụng avatar “ảo” và nhắn bằng tiếng nước ngoài, phổ biến là tiếng Nhật. Nội dung tin nhắn thường chứa các chủ đề nhạy cảm liên quan đến nội dung người lớn hoặc spam.

Theo chia sẻ từ cộng đồng người dùng, chỉ cần trả lời tin nhắn hoặc thậm chí đơn giản là bấm accept (chấp nhận) đoạn chat, tài khoản bắt đầu xuất hiện dấu hiệu bất thường. Có người bị checkpoint chỉ vài phút sau đó, trong khi một số trường hợp khác bị khóa hoàn toàn dù không hề đăng tải nội dung vi phạm.

Hiện Instagram và công ty mẹ Meta chưa đưa ra thông báo chính thức về làn sóng khóa tài khoản này. Tuy nhiên, nhiều người dùng cho rằng đây có thể là hệ quả từ cơ chế kiểm duyệt tự động bằng AI của nền tảng.

Theo giả thuyết được cộng đồng chia sẻ rộng rãi, kẻ xấu có thể đang lợi dụng hệ thống chống spam và nội dung nhạy cảm của Instagram bằng cách gửi tin nhắn chứa nội dung vi phạm tới nạn nhân, sau đó đồng loạt report để AI tự động gắn cờ tài khoản. Vì phần lớn quy trình xét duyệt ban đầu đều được xử lý tự động, nhiều tài khoản dù không có hành vi sai phạm vẫn bị đình chỉ hoạt động.

Không chỉ tại Việt Nam, thời gian gần đây nhiều cộng đồng công nghệ quốc tế cũng ghi nhận tình trạng tương tự.

Trên Reddit và các diễn đàn hỗ trợ người dùng Meta, không ít tài khoản phản ánh việc Instagram hoặc Facebook bị suspend (tạm đình chỉ tài khoản) với các lý do như “spam”, “vi phạm tiêu chuẩn cộng đồng” hay “hành vi đáng ngờ” dù chủ tài khoản không thực hiện bất kỳ hoạt động bất thường nào.

Một số trường hợp cho biết họ gửi yêu cầu kháng nghị hoặc khiếu nại xét duyệt lại tài khoản nhưng hệ thống phản hồi gần như tự động và từ chối khôi phục chỉ sau vài phút.

Với các shop online, sự cố lần này tạo ra ảnh hưởng không nhỏ. Instagram hiện không còn đơn thuần là nền tảng chia sẻ hình ảnh mà đã trở thành kênh bán hàng chủ lực của nhiều local brand, studio, beauty shop và KOL/KOC.

Khi tài khoản bị khóa, toàn bộ hệ thống liên lạc với khách hàng gần như tê liệt. Tin nhắn biến mất, story không thể đăng tải, quảng cáo dừng hoạt động và nhiều đơn hàng bị gián đoạn. Không ít shop cho biết doanh thu giảm mạnh chỉ sau một ngày mất quyền truy cập tài khoản.

Trong bối cảnh đó, nhiều thương hiệu bắt đầu thay đổi cách vận hành để giảm phụ thuộc vào Instagram. Một số shop hạn chế trả lời tin nhắn từ người lạ, khóa DM tự động hoặc yêu cầu khách hàng mới liên hệ qua nền tảng khác. Nhiều người cũng tranh thủ xây dựng thêm kênh bán hàng trên Threads, TikTok hay website riêng nhằm tránh rủi ro khi một nền tảng gặp sự cố.

Thực tế, Meta đang ngày càng siết chặt hệ thống kiểm duyệt nội dung trên Facebook, Instagram và WhatsApp nhằm đối phó với lừa đảo trực tuyến và spam.

Trong các báo cáo gần đây, Meta cho biết hãng đã gỡ bỏ hàng triệu nội dung vi phạm và hàng trăm nghìn tài khoản bị nghi liên quan đến các mạng lưới lừa đảo tại Đông Nam Á. Việc tăng cường sử dụng AI để phát hiện hành vi đáng ngờ giúp nền tảng xử lý nhanh hơn, nhưng đồng thời cũng làm gia tăng nguy cơ khóa nhầm đối với người dùng thật.

Theo khuyến nghị từ Bộ Khoa học và Công nghệ, người dùng nên chủ động nâng cao bảo mật tài khoản để giảm nguy cơ bị đánh cắp hoặc bị lợi dụng cho các chiến dịch report bẩn.

Một trong những biện pháp quan trọng nhất là bật xác thực hai lớp nhằm ngăn truy cập trái phép.

Người dùng cũng được khuyến cáo không nên sử dụng chung mật khẩu giữa các nền tảng, hạn chế mở hoặc phản hồi tin nhắn từ tài khoản lạ và thường xuyên kiểm tra thiết bị đăng nhập trong phần bảo mật tài khoản.

Bên cạnh đó, việc cập nhật ứng dụng và hệ điều hành thường xuyên cũng giúp giảm nguy cơ gặp các lỗ hổng bảo mật. Các chuyên gia đồng thời khuyên người dùng không nên phụ thuộc hoàn toàn vào một mạng xã hội duy nhất để kinh doanh, đặc biệt trong bối cảnh các nền tảng ngày càng sử dụng AI để tự động xử lý vi phạm.

Hiện cộng đồng người dùng Việt Nam vẫn đang chờ phản hồi chính thức từ Meta về nguyên nhân dẫn tới tình trạng khóa tài khoản hàng loạt.

Với nhiều shop online, tài khoản Instagram không chỉ là nơi bán hàng mà còn là toàn bộ hệ thống khách hàng và thương hiệu đã xây dựng trong nhiều năm. Vì vậy, chỉ một lỗi quét nhầm từ AI cũng có thể khiến hoạt động kinh doanh rơi vào trạng thái đình trệ.