Chính sách gỡ vướng cho hàng loạt dự án tồn đọng kéo dài

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho hay, tính đến ngày 30/3/2025, cả nước ghi nhận có 4.489 dự án, đất đai gặp khó khăn, vướng mắc tương ứng với 198.428,1 ha và tổng mức đầu tư là 3.352.946,9 tỷ đồng. Con số này gấp 3 lần tổng vốn đầu tư công năm 2026 (khoảng 1,1 triệu tỷ đồng).

Tuy nhiên, các bộ, cơ quan Trung ương và địa phương đã giải quyết theo thẩm quyền 1.151 dự án, với tổng quy mô 52.790,4 ha đất và tổng mức đầu tư 804.953,6 tỷ đồng.

Hiện còn 3.338 dự án, đất đai còn tồn đọng chưa được tháo gỡ vướng mắc, khó khăn với diện tích với 145.638 ha, tổng mức đầu tư hơn 2,5 triệu tỷ đồng. Trong đó, 1.814 dự án, đất đai thuộc thẩm quyền xử lý của địa phương và 1.524 dự án, đất đai thuộc thẩm quyền của Quốc hội.

Để tháo gỡ cho 3.338 dự án, đất đai còn tồn đọng, mới đây, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 29/2026 (Nghị quyết 29) ngày 24/4/2026 quy định các cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật về đất đai của tổ chức, cá nhân xảy ra trước khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài. Nghị quyết 29 có hiệu lực thi hành từ ngày 1/5/2026.

Bộ Tư pháp đã tổ chức thẩm định, còn Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang hoàn thiện dự thảo Nghị định hướng dẫn Nghị quyết số 29 để trình Chính phủ xem xét ban hành.

Thông tin về Nghị quyết 29, đại biểu Phạm Thị Hồng Yến - Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội - cho biết, thực tế thời gian qua, nhiều vi phạm trong quản lý, sử dụng đất xảy ra tại các địa phương. Không ít trường hợp xuất phát từ mục tiêu thu hút đầu tư, tạo việc làm, tăng thu ngân sách, thay vì động cơ vụ lợi.

Đáng chú ý, nhiều dự án dù có sai phạm nhưng vẫn mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội rõ rệt, phù hợp nhu cầu thực tiễn. Điều này đặt ra yêu cầu phải có cơ chế xử lý linh hoạt, thay vì áp dụng một cách cứng nhắc.

Theo bà Yến, Nghị quyết 29 được xây dựng theo hướng nghiêm khắc nhưng nhân văn, bảo đảm xử lý nghiêm vi phạm, mặt khác tạo điều kiện để sớm giải quyết dứt điểm các vụ việc tồn đọng kéo dài, thể hiện sự khoan hồng của pháp luật. Không chỉ giải quyết quá khứ, nghị quyết này còn hướng tới mục tiêu tạo động lực cho hiện tại và tương lai.

Cú hích rất lớn cho thị trường

Giới chuyên gia nhận định, khi các dự án tồn đọng, kéo dài được Bộ Chính trị, Quốc hội trao cơ chế gỡ vướng thì sẽ lập tức vận hành trở lại, tác động tích cực đến hàng loạt lĩnh vực liên quan.

Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA) bày tỏ sự hoan nghênh về việc Quốc hội thông qua Nghị quyết 29.

Theo HoREA, đây là "chìa khóa vàng" giúp khơi thông nguồn lực đất đai, góp phần thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng GDP 2 con số trong năm 2026 và các năm tiếp theo.

HoREA kỳ vọng việc triển khai Nghị quyết 29 cùng nghị định hướng dẫn sắp ban hành sẽ tháo gỡ được khó khăn cho khoảng 3.338 dự án còn lại. Qua đó, hàng triệu tỷ đồng nguồn lực đang "đắp chiếu" sẽ được khơi thông, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân và khách hàng tại các dự án.

TS. Lê Bá Chí Nhân, chuyên gia kinh tế, nhận định việc Quốc hội và Bộ Chính trị dồn lực tháo gỡ điểm nghẽn đất đai thực chất là giải pháp kích thích tăng trưởng. Bởi các dự án tồn đọng này đã có sẵn nhà đầu tư, vốn và nhu cầu thị trường nhưng đang bị “khóa” bởi thủ tục.

Khi nút thắt pháp lý được mở, hiệu ứng xảy ra gần như tức thì. Dòng vốn tư nhân và tín dụng được “kích hoạt” mà không cần Nhà nước chi thêm ngân sách. Thị trường bất động sản, xây dựng, vật liệu, lao động, tài chính đồng loạt khởi động trở lại. Bên cạnh đó, ngân sách nhà nước hưởng lợi trực tiếp từ tiền sử dụng đất, thuế, phí...

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Duy Thành, Tổng Giám đốc Công ty CP Quản lý nhà Toàn Cầu (Global Home) cho rằng việc tháo gỡ các dự án tồn đọng sẽ tạo ra cú hích rất lớn cho thị trường bất động sản. Khi hàng trăm ngàn hecta đất và nguồn vốn khổng lồ được đưa vận hành trở lại, nguồn cung nhà ở sẽ cải thiện rõ rệt, đặc biệt là ở các phân khúc đang khan hiếm như nhà ở thương mại giá vừa túi tiền và nhà ở xã hội. Điều này không chỉ giúp cân bằng cung - cầu mà còn góp phần bình ổn giá, tạo điều kiện cho người dân tiếp cận được sản phẩm phù hợp.

Khi các dự án được khơi thông, dòng vốn sẽ luân chuyển mạnh mẽ hơn giúp doanh nghiệp có thêm nguồn lực triển khai, nhà đầu tư có thêm lựa chọn và thị trường sẽ trở nên sôi động.

Theo ông Thành, để nguồn lực khổng lồ này thực sự được giải phóng, điều quan trọng nhất là phải tháo gỡ các rào cản thủ tục. Do vậy, có ba vấn đề cần được ưu tiên thực hiện.

Vấn đề thứ nhất là rút ngắn và đơn giản hóa quy trình phê duyệt pháp lý dự án - đặc biệt là thủ tục liên quan đến quy hoạch, đất đai và cấp phép xây dựng. Đây vốn là điểm nghẽn lớn nhất khiến dự án bị “đóng băng” nhiều năm.

Vấn đề tiếp theo là thống nhất và minh bạch hóa cơ chế định giá đất, tránh tình trạng mỗi địa phương áp dụng một cách khác nhau, gây khó khăn cho doanh nghiệp và làm chậm tiến độ.

Vấn đề thứ 3 là thiết lập cơ chế một cửa liên thông để doanh nghiệp không phải đi qua quá nhiều cơ quan, giảm thiểu chi phí thời gian và rủi ro pháp lý.