Các công ty khởi nghiệp châu Âu đang phát triển những công nghệ thay thế cho bộ xử lý đồ họa (GPU) của Nvidia đang bước vào giai đoạn huy động vốn quy mô lớn, tận dụng làn sóng bùng nổ trí tuệ nhân tạo (AI) toàn cầu để mở rộng hoạt động.

Theo CNBC, công ty Hà Lan Euclyd cho biết họ đang đàm phán với các nhà đầu tư nhằm huy động ít nhất 100 triệu euro (tương đương 118 triệu USD). Đây là bước đi quan trọng khi startup này muốn tăng tốc thương mại hóa công nghệ chip AI của mình.

Không chỉ riêng Euclyd, nhiều doanh nghiệp khác tại châu Âu cũng đang tích cực gọi vốn. Công ty Anh Optalysys dự kiến huy động hơn 100 triệu USD trong năm nay. Trong khi đó, Fractile và Arago cũng được cho là đang tìm kiếm các vòng đầu tư lên tới hàng trăm triệu USD. Tính riêng từ đầu năm 2026, các nhà đầu tư đã rót hơn 200 triệu USD vào các startup như Axelera và Olix.

Sự sôi động này phản ánh một xu hướng rõ rệt: châu Âu không muốn đứng ngoài cuộc trong cuộc cách mạng AI, đặc biệt khi hạ tầng phần cứng đang trở thành yếu tố then chốt.

Từ đào tạo AI đến “suy luận”: Cuộc chơi đang thay đổi

Trong những năm gần đây, Nvidia đã vươn lên trở thành công ty giá trị nhất thế giới nhờ GPU, vốn ban đầu được thiết kế cho game, nhưng sau đó được tái sử dụng để huấn luyện các mô hình AI.

Tuy nhiên, trọng tâm hiện tại đang dần chuyển từ “huấn luyện” sang “suy luận AI” (AI inference), tức quá trình các mô hình đã được đào tạo đưa ra dự đoán và phản hồi trong thời gian thực. Đây chính là lĩnh vực mà nhiều startup châu Âu tin rằng họ có thể vượt qua Nvidia.

Patrick Schneider-Sikorsky, Giám đốc tại Nato Innovation Fund, nhận định rằng kiến trúc GPU hiện tại không được thiết kế tối ưu cho suy luận ở quy mô lớn. Điều này mở ra cơ hội cho các công nghệ mới hiệu quả hơn.

Ông cũng nhấn mạnh các yếu tố địa chính trị đang thúc đẩy xu hướng này, bao gồm kiểm soát xuất khẩu của Mỹ, rủi ro tập trung sản xuất tại TSMC và nhu cầu xây dựng năng lực tính toán độc lập của châu Âu.

Một điểm đáng chú ý là nhiều startup đang được dẫn dắt bởi các cựu lãnh đạo của ASML, tập đoàn hàng đầu thế giới về thiết bị sản xuất chip.

Euclyd là ví dụ tiêu biểu. Công ty được thành lập năm 2024 bởi Bernardo Kastrup, cựu giám đốc của ASML và có sự tham gia cố vấn của cựu CEO Peter Wennink. Startup này đã huy động được một vòng gọi vốn dưới 10 triệu euro và hiện đang tìm kiếm nguồn vốn lớn hơn để mở rộng quy mô.

Theo Kastrup, hệ thống chip của Euclyd có thể đạt hiệu suất năng lượng cao gấp 100 lần so với thế hệ chip Vera Rubin mới nhất của Nvidia trong các tác vụ suy luận AI. Điểm khác biệt nằm ở kiến trúc: thay vì liên tục di chuyển dữ liệu qua bộ nhớ như GPU truyền thống, chip của Euclyd xử lý dữ liệu tại nhiều điểm cùng lúc, giúp giảm tiêu thụ năng lượng và tăng hiệu quả.

Ngoài ra, công ty cũng kỳ vọng các hệ thống silicon của mình sẽ giúp giảm chi phí, điện năng và diện tích hạ tầng trung tâm dữ liệu AI. Tuy nhiên, công nghệ này vẫn chưa được kiểm chứng ở quy mô thương mại lớn, một thách thức không nhỏ.

Euclyd hiện đã phát triển chip suy luận đầu tiên và đang xây dựng hệ thống đa chiplet tiên tiến hơn, dự kiến ra mắt vào năm 2028. Công ty đang đàm phán với bốn khách hàng tiềm năng, với kế hoạch cung cấp sản phẩm cho hai khách hàng từ năm tới.

Song song với đó, một hướng đi đầy tiềm năng khác là chip quang tử, sử dụng ánh sáng thay vì điện để truyền và xử lý dữ liệu.

Startup Olix đang phát triển bộ xử lý dựa trên công nghệ này và dự kiến có khách hàng đầu tiên vào năm tới. Theo nhà đầu tư Taavet Hinrikus từ quỹ Plural, chip quang tử có thể trở thành bước đột phá tiếp theo.

Ông cho rằng kiến trúc điện tử hiện tại đã “chạm giới hạn” về khả năng thu nhỏ. Trong khi các hãng vẫn cố gắng nhồi nhét nhiều linh kiện hơn vào mỗi tấm wafer để cải thiện hiệu quả kinh tế, vấn đề nhiệt lượng đang trở nên nghiêm trọng.

Trong bối cảnh đó, công nghệ quang tử, vốn tạo ra ít nhiệt hơn và có thể xử lý dữ liệu nhanh hơn, được kỳ vọng sẽ mở ra một “mô hình tính toán” hoàn toàn mới.

Nvidia không đứng yên, thách thức lớn với startup châu Âu

Dù đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng lớn, Nvidia vẫn đang đầu tư mạnh để duy trì vị thế dẫn đầu. Trong năm tài chính gần nhất (kết thúc tháng 1/2026), hãng đã chi hơn 18 tỷ USD cho nghiên cứu và phát triển.

Đáng chú ý, Nvidia đã chi 20 tỷ USD để mua lại tài sản từ startup AI inference Groq vào tháng 12, đồng thời đầu tư thêm 4 tỷ USD vào hai công ty phát triển công nghệ quang tử trong tháng 3.

Những động thái này cho thấy “gã khổng lồ” Mỹ không chỉ bảo vệ vị trí hiện tại mà còn chủ động đón đầu các xu hướng công nghệ mới.

Dù triển vọng lớn, các startup châu Âu vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức.

Theo Schneider-Sikorsky, chu kỳ phát triển chip rất dài và khoảng cách từ thiết kế (tape-out) đến triển khai sản xuất hàng loạt là cực kỳ khó khăn. Hệ sinh thái sản xuất chip tại châu Âu cũng chưa đủ trưởng thành.

Fabrizio Del Maffeo, CEO của Axelera, cho biết các chính phủ châu Âu vẫn khá thận trọng trong việc đầu tư vào sản phẩm từ các công ty mới. Đồng thời, khu vực này cũng thiếu một tổ chức tương tự DARPA - cơ quan Mỹ chuyên tài trợ cho các dự án công nghệ đột phá.

Ngoài ra, châu Âu còn thiếu cơ chế thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm nội địa, trong khi luật lao động phân mảnh giữa các quốc gia khiến việc thu hút nhân tài trở nên khó khăn hơn.

Theo dữ liệu từ Dealroom, các startup chip AI châu Âu mới chỉ huy động được khoảng 800 triệu USD trong năm 2026, thấp hơn nhiều so với 4,7 tỷ USD của các đối thủ Mỹ.

Tại Mỹ, Cerebras Systems đã gọi vốn thành công 1 tỷ USD vào tháng 2. Các công ty như MatX, Ayar Labs và Etched cũng đều đạt các vòng gọi vốn khoảng 500 triệu USD trong năm nay.

Tuy nhiên, bất chấp khoảng cách này, sự quan tâm của nhà đầu tư đối với các startup châu Âu đang tăng nhanh.

Carlos Espinal, đối tác quản lý tại Seedcamp, quỹ đã đầu tư vào Vaire Computing, cho biết lĩnh vực chip AI không còn là “canh bạc ngách” mà đang trở thành trụ cột trong cách các nhà đầu tư nhìn nhận hạ tầng AI tương lai.

Sự trỗi dậy của các startup chip AI tại châu Âu cho thấy một bức tranh công nghệ đang thay đổi nhanh chóng. Khi nhu cầu xử lý AI chuyển sang giai đoạn suy luận quy mô lớn, những kiến trúc mới, từ xử lý phân tán đến quang tử, có thể làm lung lay vị thế thống trị của GPU truyền thống.

Dù vậy, con đường phía trước không hề dễ dàng. Để cạnh tranh với những “gã khổng lồ” như Nvidia, các startup châu Âu không chỉ cần công nghệ vượt trội mà còn phải giải quyết bài toán vốn, sản xuất và thị trường.