Nhiều tín hiệu thuận lợi cho thị trường TPDN

Theo ông Thuân, hiện nay các ngân hàng đang hạn chế, siết dòng vốn tín dụng qua thị trường bất động sản và những ngành thâm dụng vốn nhiều bởi chủ trương của Chính phủ hướng đến thị trường trái phiếu doanh nghiệp, đưa vốn vào các ngành kinh tế cần dòng tiền dài hạn như hạ tầng, đầu tư công… Thực tế, nhìn đi, nhìn lại cũng không có nguồn vốn nào đáp ứng được mục tiêu như trái phiếu doanh nghiệp, đương nhiên rủi ro trái phiếu cũng có nhiều.

Đánh giá về thị trường trái phiếu doanh nghiệp năm 2026, đại diện FiinGroup cho rằng, sẽ rất bùng nổ, dự kiến con số phát hành khoảng 800.000 tỷ, thậm chí có thể vượt 1 triệu tỷ đồng. Các doanh nghiệp có nhu cầu vốn, đặc biệt nhóm bất động sản từ nhỏ đến lớn sẽ xem xét đến phương án phát hành trái phiếu.

Tính đến 31/12/2025, con số phát hành là 644.000 tỷ đồng, chủ yếu là ngân hàng, bất động sản, nhóm phi ngân hàng chiếm chưa đến 200.000 tỷ.

Theo dự thảo Nghị định sửa đổi quy định về chào bán, giao dịch trái phiếu riêng lẻ tại thị trường trong nước và ra thị trường quốc tế có vài điểm mới mấu chốt. Thứ nhất, mục đích sử dụng vốn được quy định rõ ràng hơn và có phần mở. Thứ hai, thị trường minh bạch hơn và đặc biệt, thứ 3 là dự kiến cho phép các ngân hàng thương mại tham gia quản lý tài sản đảm bảo.

“Điểm nghẽn chính sách được tháo gỡ, cùng với môi trường lãi suất hạn chế cấp tín dụng cho các ngành thâm dụng vốn nhiều sẽ tạo điều kiện cho thị trường trái phiếu doanh nghiệp”, ông Thuân khẳng định.

Đầu tư trái phiếu doanh nghiệp phải rất cẩn trọng

Một thống kê chưa đầy đủ cho thấy, trong tổng số 1,4 triệu tỷ đồng trái phiếu doanh nghiệp đang lưu hành gồm cả riêng lẻ và đại chúng, có khoảng 30-40% trực tiếp được nắm và phân phối bởi các nhà băng, công ty chứng khoán.

Đối với các nhà đầu tư cá nhân, ông Thuân đưa ra lời khuyên khi đầu tư vào trái phiếu doanh nghiệp, trước hết xét tính pháp lý, mặc dù có xếp hạng tín nhiệm tốt, nhưng phải xem rõ bản chất giao dịch phát hành, thậm chí một số hình thức phát hành trái phiếu doanh nghiệp nhưng bản chất là tiền gửi online, không được các công ty chứng khoán phát hành hoặc bảo lãnh. Mặc dù điều khoản pháp lý khá rõ nhưng thông tin bị hạn chế, rủi ro cho nhà đầu tư đại chúng.

“Thời gian gần đây nổi lại vấn đề nhức nhối trên các hình thức tiết kiệm online “trá hình trái phiếu”. Tôi lo rằng, vài năm nữa lại xuất hiện một số vụ việc nhức nhối, trái phiếu đầu cơ với mức lãi suất 12 – 14% cần xem xét kỹ”, ông Thuân đặt vấn đề cảnh báo.

Đại diện FiinGroup cũng khẳng định, trái phiếu DN không đơn giản là một kênh đầu tư tài sản, thị trường này nó 2 sự tác động. Một là chu kỳ chung của thị trường, nhưng khi triển vọng thị trường cổ phiếu kém hấp dẫn thì trái phiếu sẽ được lựa chọn, đây là lý thuyết cơ bản của đầu tư các lớp tài sản.

Một điểm nữa, đối với nhà đầu tư cổ phiếu của một DN mà cũng quan tâm đến trái phiếu chính doanh nghiệp đó, tức nhà đầu tư sở hữu song song cả 2 loại tài sản: vừa cổ đông, vừa là trái chủ. Lúc này, phải rất cẩn thận bởi rủi ro có thể tăng gấp 2 hoặc nhiều lần.

“Lịch sử chúng ta đã chứng kiến rất nhiều các doanh nghiệp niêm yết, trước khi gặp khó khăn về thanh khoản, trả nợ trái phiếu, giá cổ phiếu đã mất giá rất nhiều, có trường hợp đến 90%, giá cổ phiếu luôn phản ứng trước. Một điển hình là Novaland (mã NVL)”, ông Nguyễn Quang Thuân dẫn chứng.

Do đó, lời khuyên đối với các nhà đầu tư là cổ đông, cũng rất nên quan tâm đến sức khoẻ thực sự của doanh nghiệp, trên thế giới các nhà đầu tư tổ chức họ luôn quan tâm đến vấn đề này.

Chưa kể, xét về thanh khoản với đặc thù của thị trường trái phiếu, thanh khoản năm 2025 khoảng 192.000 tỷ (trung bình 6.000 tỷ/ngày), không dễ thanh khoản vì cơ chế giao dịch khác cổ phiếu, phải thông qua thoả thuận.

Đánh giá lợi nhuận và rủi ro của trái phiếu doanh nghiệp, ông Thuân nói bản chất, giá trị trái phiếu hiện tại là nguyên lý dòng tiền lương lai chiết khấu theo lợi nhuận đầu tư kỳ vọng. Khi đầu tư trái phiếu, dù doanh nghiệp có lãi 100, thậm chí 1.000 lần, cá nhân nhà đầu tư cũng không được thêm gì, không như cổ phiếu.

Do đó, không nên “ham” các trái phiếu DN ở mức lãi suất cao cỡ 13, 14% mà lựa chọn, rủi ro đi kèm rất lớn.

Cuối cùng, đại diện FiinGroup khuyên các nhà đầu tư khi tham gia vào thị trường trái phiếu doanh nghiệp, việc đầu tiên là tìm hiểu về tổ chức phát thành, rất nhiều tổ chức phát hành nghe tên là doanh nghiệp nổi tiếng nhưng tài chính và năng lực trả nợ chưa chắc tốt. Doanh nghiệp "to, đẹp" không có nghĩa là khoẻ, quan trọng là năng lực trả nợ, chất lượng của chủ thể phát hành rất quan trọng.

Thứ hai, xem điều khoản hợp đồng trái phiếu, đặc biệt là mục đích sử dụng vốn. Trong lịch sử một số công ty đã được nhắc đến vì nhận tiền của trái chủ, nhưng sử dụng sai mục đích, không báo cáo với nhà đầu tư và không có nguồn tiền trả nợ.

Thứ ba, lưu ý đến xếp hạng tín nhiệm của chủ thể phát hành, các chỉ số tài chính, báo cáo tài chính, khả năng trả nợ trong tương lai, nền tài chính phải tốt. Từ đó, xác định được xác suất vỡ nợ. Với nhà đầu tư, làm sao lợi nhuận kỳ vọng phải cao hơn xác suất vỡ nợ.

“Xếp hạng tín nhiệm cao thì lãi suất thấp và ngược lại, do đó nhà đầu tư cần phải lựa chọn kỹ trước khi xuống tiền bởi tính dài hạn của loại hình này. Trong đầu tư luôn có câu chuyện đánh đổi”, ông Thuân cho hay.