Ngày 22/4, tại TP Hồ Chí Minh, trong khuôn khổ chương trình hỗ trợ kỹ thuật “Thiết kế và thí điểm chương trình dán nhãn carbon tự nguyện tại Việt Nam”, Chương trình Đối tác chuyển dịch năng lượng Đông Nam Á (ETP), Văn phòng Dịch vụ dự án Liên Hợp Quốc (UNOPS) phối hợp với Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cùng Công ty cổ phần RCEE và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức khóa tập huấn chuyên sâu về phương pháp tính toán dấu chân carbon và triển khai nhãn carbon cho doanh nghiệp.

Không chỉ dừng ở hoạt động đào tạo, chương trình được xem là bước đi quan trọng nhằm chuyển giao phương pháp luận, công cụ kỹ thuật, góp phần hình thành hệ sinh thái nhãn carbon tại Việt Nam, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0”.

“Xanh” không còn là lựa chọn

Phát biểu tại sự kiện, ông Nguyễn Hùng Minh – Phó trưởng phòng Thị trường carbon, Cục Biến đổi khí hậu cho biết, trong bối cảnh toàn cầu chuyển mạnh sang mô hình phát triển carbon thấp, yêu cầu về minh bạch phát thải, truy xuất nguồn gốc carbon và tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe.

Theo ông, dán nhãn carbon không chỉ là công cụ kỹ thuật mà còn giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí, nâng cao uy tín, mở rộng thị trường và chủ động thích ứng với các cơ chế như thuế carbon, CBAM hay các tiêu chuẩn xanh quốc tế.

Một trong những nội dung trọng tâm của chương trình là đề xuất xây dựng chương trình dán nhãn carbon tự nguyện (VCLP), hướng tới nâng cao năng lực tính toán, xác minh và công bố dấu chân carbon sản phẩm (PCF). Trong đó, Công ty cổ phần RCEE đóng vai trò nòng cốt trong thiết kế phương pháp, xây dựng tài liệu và triển khai đào tạo, tạo nền tảng kỹ thuật giúp doanh nghiệp tiếp cận chuẩn mực quốc tế.

Từ kiểm kê khí nhà kính đến “hộ chiếu xanh”

Theo đề xuất của nhóm chuyên gia, VCLP sẽ được thí điểm ở ba ngành có cường độ phát thải cao gồm: hóa chất (phân bón), chế biến thực phẩm, giấy và bột giấy. Đây là các lĩnh vực vừa chịu áp lực từ các rào cản xanh quốc tế, vừa có tiềm năng chuyển đổi rõ rệt.

Cách tiếp cận này nhằm tạo ra các mô hình điển hình có tính thực tiễn, làm cơ sở nhân rộng trên toàn quốc trong giai đoạn tiếp theo. Đồng thời, chương trình cũng giúp doanh nghiệp tuân thủ các quy định trong nước về giảm phát thải khí nhà kính, song song đáp ứng yêu cầu quốc tế về truy xuất nguồn gốc carbon.

Giới chuyên gia nhận định, nhãn carbon sẽ sớm trở thành “tấm vé thông hành” để hàng hóa Việt Nam thâm nhập sâu hơn vào các thị trường xuất khẩu cao cấp.

Tại khóa tập huấn, các chuyên gia đã hướng dẫn quy trình kiểm kê khí nhà kính cấp doanh nghiệp với 4 bước: xác định ranh giới, thu thập dữ liệu, lựa chọn hệ số phát thải, tính toán và báo cáo.

Thách thức lớn nhất hiện nay là dữ liệu phân tán, thiếu đồng nhất giữa các bộ phận. Do đó, việc xây dựng hệ thống đo lường – báo cáo – thẩm định (MRV) nội bộ và tăng cường kiểm soát chất lượng dữ liệu được xem là yếu tố then chốt.

Chương trình cũng làm rõ sự khác biệt giữa kiểm kê khí nhà kính cấp tổ chức và tính toán PCF – thước đo phát thải của sản phẩm trong toàn bộ vòng đời. Việc ứng dụng PCF không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu từ các nhà mua hàng quốc tế mà còn xác định “điểm nóng” phát thải để tối ưu quy trình sản xuất.

Đáng chú ý, việc giảm phát thải đang dần trở thành lợi thế tài chính. Nhiều tổ chức tín dụng đã triển khai các gói vay ưu đãi dành cho doanh nghiệp có chiến lược ESG rõ ràng. Đồng thời, với lộ trình thí điểm sàn giao dịch carbon trong nước, doanh nghiệp có dữ liệu minh bạch sẽ có cơ hội tạo thêm nguồn thu từ tín chỉ carbon.

Bên cạnh đó, các giải pháp chuyển dịch năng lượng như mô hình ESCO cũng được giới thiệu, giúp doanh nghiệp đầu tư công nghệ xanh mà không cần vốn lớn ban đầu.

Sự tham gia đông đảo của cộng đồng doanh nghiệp cho thấy mức độ quan tâm ngày càng lớn đối với chuyển đổi xanh. Đại diện ban tổ chức khẳng định sẽ tiếp tục đồng hành, cung cấp công cụ và hỗ trợ kỹ thuật để doanh nghiệp không chỉ thích ứng mà còn bứt phá trong nền kinh tế carbon thấp.