Sáng 28/9, các vị đại biểu Quốc hội chuyên trách thảo luận nhóm luật về kinh tế, tài chính sẽ được trình Quốc hội tại kỳ họp thứ hai, trong đó nhiều đại biểu cho ý kiến về Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Đề xuất sửa đổi thời điểm miễn thuế

Về quy định việc miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm kể từ ngày được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa trong dự thảo luật, đại biểu Trần Văn Lâm (đoàn TP. Bắc Ninh) bày tỏ đồng tình với mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp trong giai đoạn đầu khởi sự rất khó khăn, gian nan.

Tuy nhiên, đại biểu Lâm đề nghị xem xét lại thời điểm bắt đầu tính miễn thuế. Theo ông, thực tế những năm đầu thường là thời gian doanh nghiệp đầu tư nhà xưởng, mua sắm thiết bị, tuyển dụng lao động, tìm kiếm khách hàng, xây dựng thị trường… Doanh thu thường rất thấp và không ít doanh nghiệp chưa có lãi, lãi rất thấp hoặc thậm chí lỗ.

Đại biểu TP. Bắc Ninh phân tích, nếu thời gian miễn thuế tính từ ngày đăng ký thì thời gian ưu đãi có thể trôi qua trong khi doanh nghiệp chưa phát sinh số thuế phải nộp. Tức là chưa có lãi thì đã hết thời hạn được miễn giảm thuế. Như vậy, chính sách ưu đãi này không đi vào thực tế đối với nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là với doanh nghiệp nhỏ và vừa mới lần đầu đăng ký.

"Doanh nghiệp mất năm đầu để đầu tư ổn định sản xuất, đến những năm sau thì thời gian thực sự được miễn thuế còn rất ngắn hoặc không có. Doanh nghiệp cần phải có thời gian chuẩn bị dài, nhất là doanh nghiệp sản xuất, để có thể được lợi nhuận", nam đại biểu nhận định.

Đại biểu Lâm cũng đề nghị thời gian miễn thuế phải bắt đầu từ năm đầu tiên doanh nghiệp có thu nhập chịu thuế, không phải từ năm đầu tiên đăng ký - tức kể từ khi doanh nghiệp bắt đầu phát sinh thuế phải nộp là thời điểm chính sách miễn giảm thuế có hiệu lực. "Quy định như vậy mang tính thực tế hơn và mang lại hiệu quả của chính sách", vị đại biểu nói .

Với quy định cho phép doanh nghiệp có doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng được lựa chọn tính thuế thu nhập doanh nghiệp trên thu nhập tính thuế hoặc theo tỉ lệ phần trăm trên doanh thu. Tức lựa chọn phương pháp tính thuế trực tiếp trên doanh số hay là phương pháp hạch toán để xác định rõ lợi nhuận để nộp trên lợi nhuận.

"Đây là hướng có thể làm giảm chi phí tuân thủ, nhất là đối với doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp vừa, doanh nghiệp vừa chuyển đổi từ hộ kinh doanh", đại biểu Trần Văn Lâm cho biết.

Tuy nhiên, theo ông, dự thảo hiện nay mới xử lý phương pháp tính thuế thu nhập chưa làm rõ đồng bộ với phương pháp tính thuế giá trị gia tăng và chế độ kế toán.

Nếu doanh nghiệp lựa chọn tính thuế thu nhập trực tiếp trên doanh thu nhưng vẫn phải tổ chức đầy đủ việc theo dõi thuế giá trị gia tăng đầu vào, đầu ra, khấu trừ và các yêu cầu kế toán liên quan thì mức độ đơn giản hóa chưa thể đạt được như kỳ vọng. Khoảng cách về chi phí tuân thủ giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp theo 2 phương pháp tính thuế này chưa được thể hiện rõ nét, động lực chuyển đổi chưa thực sự là mạnh mẽ.

Vì vậy, đại biểu Lâm đề nghị rà soát đồng bộ cả 3 nội dung: Thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng và chế độ kế toán. Đối với doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ, đáp ứng điều kiện nghiên cứu thì cần làm rõ quyền lựa chọn phương pháp trực tiếp theo tỉ lệ doanh thu tính thuế giá trị gia tăng. Trường hợp pháp luật hiện hành đã cho phép thì cần phải bảo đảm các quy định đồng nhất, thuận tiện.

Đại biểu Nguyễn Văn Huy (đoàn Hưng Yên) đồng tình với quan điểm cần sử dụng chính sách thuế như một công cụ để khuyến khích khởi nghiệp, đầu tư và phát triển doanh nghiệp. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị là cân nhắc kỹ quy định miễn thuế 3 năm đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa theo dự thảo luật.

Lý do theo đại biểu, nếu áp dụng đối tượng rộng đối với lại toàn bộ doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập, thì chính sách có thể tạo ra chi phí ngân sách lớn nhưng chưa chắc đã tương xứng với mức độ cần thiết của từng nhóm doanh nghiệp.

Trong thực tế, nhu cầu hỗ trợ một doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp sản xuất, tham gia chuỗi cung ứng, doanh nghiệp công nghệ cao sẽ rất khác với một doanh nghiệp hoạt động trong ngành nghề kinh doanh thông thường.

"Do đó, đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu theo hướng phân tầng chính sách thuế. Trong đó, ưu đãi cao hơn, dài hơn hoặc là có điều kiện với những doanh nghiệp thuộc ngành, lĩnh vực ưu tiên, có hoạt động đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, sản xuất xanh, tham gia chuỗi giá trị, tạo nhiều việc làm hoặc có khả năng đóng góp lớn cho nền kinh tế", đại biểu Huy nói.

Đồng thời, cần quy định rõ nguyên tắc không để doanh nghiệp lợi dụng chính sách bằng cách chia tách, thành lập doanh nghiệp mới hoặc chuyển hoạt động sang pháp nhân mới chỉ nhằm tiếp tục hưởng ưu đãi.

Đại biểu cũng đề nghị rà soát kỹ sự thống nhất giữa các luật chuyên ngành khác, nhất là nguyên tắc tránh trùng lặp ưu đãi, để bảo đảm chính sách thuế vừa có tính khuyến khích, vừa bảo đảm công bằng giữa các doanh nghiệp và khả năng cân đối ngân sách Nhà nước.

Chi khoảng 10.000 tỷ đồng/năm cho ưu đãi giảm 3 năm thuế thu nhập doanh nghiệp

Thay mặt ban soạn thảo dự thảo luật làm rõ hơn các vấn đề đại biểu quan tâm, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, về tiêu chí, dự thảo đang đưa ra căn cứ vào số liệu của năm liền kề, số lao động bình quân là không quá 300 người, nguồn vốn hoặc doanh số đạt một trong 2 tiêu chí (vốn dưới 150 tỷ đồng, doanh số dưới 400 tỷ đồng).

The Bộ trưởng Tài Chính, đây là những tiêu chí đã được rà soát rất kỹ, căn cứ vào thực tế Việt Nam từ khi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa ra đời, căn cứ tăng trưởng GDP, chỉ số lạm phát cũng như tiêu chuẩn về doanh nghiệp nhỏ và vừa trên thế giới (đặc biệt là hướng dẫn của OECD).

Với tiêu chí này áp dụng vào số lượng doanh nghiệp đang kinh doanh tại Việt Nam, doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm 98,4% trên tổng số doanh nghiệp (so với mức cũ 97,4% là tăng hơn 1%), đảm bảo phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nói.

Về các chính sách hỗ trợ, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn khẳng định được thực hiện theo nguyên tắc tạo điều kiện tối đa cho doanh nghiệp sản xuất kinh doanh; hỗ trợ và khuyến khích doanh nghiệp phát triển cả về quy mô lẫn chất lượng; đồng thời hài hòa với quy mô ngân sách.

"Chúng tôi xác định thúc đẩy doanh nghiệp nhỏ và vừa trưởng thành là nhiệm vụ hết sức quan trọng để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số", vị Bộ trưởng lý giải.

Bộ trưởng cũng dẫn kinh nghiệm phát triển của Nhật Bản trong giai đoạn tăng trưởng mạnh mẽ trên 10%, đóng góp của nhân tố năng suất tổng hợp (TFP) khoảng 58% vào tốc độ tăng trưởng. Trong 58% của TFP đó, quy mô doanh nghiệp đóng góp khoảng 20%, đổi mới công nghệ chiếm 20% và chuyển dịch lao động chiếm 8%.

Về hỗ trợ thuế, người đứng đầu ngành Tài chính cho biết, đã tính toán hài hòa với quy định của các luật thuế và đảm bảo hai nguyên tắc hỗ trợ về nghĩa vụ thuế và giảm thiểu chi phí tuân thủ chính sách thuế.

Với ý kiến nhiều đại biểu cho rằng nên hỗ trợ 3 năm kể từ khi có thu nhập, Bộ trưởng nêu kinh nghiệm trên thế giới đều thực hiện hỗ trợ 3 năm đầu khi khởi nghiệp, vì 3 năm đầu là thời gian khó khăn nhất khi doanh nghiệp phải bỏ tiền vốn mua sắm thiết bị, tổ chức triển khai và tiếp cận thị trường.

"Mức hỗ trợ 3 năm đầu với quy mô số lượng doanh nghiệp vừa và nhỏ hiện tại, hàng năm ngân sách chi ra", Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nói.