Hệ sinh thái phát triển, nhu cầu nhân lực tăng vọt

Việt Nam duy trì vị thế là một trong những thị trường có mức độ chấp nhận tiền mã hóa cao hàng đầu thế giới trong giai đoạn gần đây, trong đó không chỉ đến từ quy mô người dùng cá nhân, mà còn được củng cố bởi năng lực kỹ thuật và hệ sinh thái blockchain nội địa. Theo báo cáo "Thị trường việc làm Blockchain Việt Nam 2025" của BlockchainWork, sự hiện diện của các startup blockchain do người Việt phát triển, với sản phẩm được sử dụng rộng rãi trên thị trường quốc tế, đã góp phần thúc đẩy niềm tin và khả năng ứng dụng thực tế của công nghệ này.

Tiêu biểu có thể kể đến Sky Mavis (GameFi), Kyber Network và Coin98 (DeFi), và Verichains (bảo mật blockchain), cho thấy mức độ chấp nhận crypto tại Việt Nam gắn liền với năng lực phát triển sản phẩm và hạ tầng, chứ không chỉ xuất phát từ hoạt động đầu tư ngắn hạn. Mức độ chấp nhận blockchain cao giúp Việt Nam trở thành thị trường thử nghiệm và triển khai sản phẩm hiệu quả, nhưng lợi thế dài hạn chỉ được chuyển hóa khi đi kèm nguồn nhân lực đủ năng lực để xây dựng và vận hành sản phẩm.

Trong bối cảnh năm 2025, khi blockchain mở rộng ứng dụng sang nhiều lĩnh vực như tài chính, y tế, logistics và năng lượng, nhu cầu về nhân lực tăng cao chưa từng có. Tuy nhiên, báo cáo của BlockchainWork cho thấy tốc độ đào tạo và phát triển nguồn nhân lực tại Việt Nam vẫn chưa theo kịp tốc độ phát triển công nghệ, tạo ra sự mất cân đối đáng kể trên thị trường lao động.

Theo báo cáo của BlockchainWork, nguồn ứng viên hạn chế là nguyên nhân cốt lõi của bài toán tuyển dụng blockchain hiện nay. Báo cáo nêu rõ, do lĩnh vực này chỉ thực sự phát triển mạnh trong khoảng 7–10 năm trở lại đây, số lượng kỹ sư có kinh nghiệm dài hạn (5–7 năm) là rất ít, trong khi phần lớn nhân sự hiện tại đang ở nhóm Junior – Middle hoặc chuyển ngành từ Backend, Security, Fintech hay AI

Khảo sát năm 2024 của BlockchainWork cho thấy chỉ khoảng 7,8% chuyên gia blockchain có trên 5 năm kinh nghiệm. Trong khi đó, doanh nghiệp lại có xu hướng ưu tiên tuyển dụng các vị trí senior hoặc lead nhằm giảm thiểu rủi ro liên quan đến bảo mật, vận hành và khả năng mở rộng hệ thống. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các sản phẩm liên quan đến tài sản số hoặc dữ liệu nhạy cảm.

Không chỉ dừng lại ở số lượng, thị trường nhân sự blockchain còn đang đối mặt với sự lệch pha về kỹ năng. Blockchain không phải là một kỹ năng đơn lẻ mà là sự kết hợp của nhiều lĩnh vực như mật mã học, hệ thống phân tán, an toàn – bảo mật và các ngôn ngữ lập trình chuyên biệt. Trong khi doanh nghiệp thường tìm kiếm nhân sự có khả năng bao quát nhiều mảng, nguồn cung trên thị trường lại chủ yếu là các nhân sự chuyên sâu từng phần.

Bên cạnh đó, báo cáo nêu rõ tình trạng thiếu kinh nghiệm thực tiễn ở nhiều ứng viên. Dù có nền tảng lý thuyết tốt, không ít nhân sự chưa từng tham gia triển khai hoặc vận hành các dự án blockchain quy mô lớn, làm gia tăng rủi ro trong quá trình ứng dụng công nghệ vào sản phẩm thực tế. Nguyên nhân một phần đến từ sự thiếu liên kết giữa doanh nghiệp và các chương trình đào tạo chính quy, khiến việc tích lũy kinh nghiệm thực hành còn hạn chế.

Cạnh tranh toàn cầu và áp lực lên doanh nghiệp nội

Cuộc chiến nhân tài blockchain diễn ra gay gắt trên phạm vi toàn cầu, điều này gia tăng sức ép đối với doanh nghiệp nội địa Việt Nam khi phải cạnh tranh với doanh nghiệp quốc tế. Theo nghiên cứu của 23studio dựa trên dữ liệu của Glassdoor, hiện thế giới chỉ có khoảng 26.000 kỹ sư blockchain, trong khi số vị trí tuyển dụng lên tới khoảng 440.000. Điều này tương đương mỗi kỹ sư blockchain đang được gần 17 doanh nghiệp săn đón cùng lúc.

Trong bối cảnh đó, các startup trong nước không chỉ cạnh tranh với nhau mà còn phải đối đầu với các dự án quy mô lớn, DAO và sàn giao dịch quốc tế - những đơn vị có lợi thế về vốn, thương hiệu và cơ chế đãi ngộ linh hoạt.

Bên cạnh đó, báo cáo của BlockchainWork cho thấy áp lực còn đến từ các Big Tech. Những “ông lớn” như Google, Meta hay các tổ chức tài chính quốc tế đã và đang xây dựng đội ngũ blockchain nội bộ với mức lương ổn định, phúc lợi toàn diện và lộ trình nghề nghiệp rõ ràng.

Theo các dữ liệu thị trường được trích dẫn, thu nhập của blockchain developer toàn cầu dao động từ 90.000 đến 350.000 USD mỗi năm, trong khi các vị trí đặc thù như senior smart contract auditor có thể đạt tới 500.000-600.000 USD. Sự chênh lệch về đãi ngộ và độ ổn định khiến nhiều nhân sự giàu kinh nghiệm ưu tiên lựa chọn các Big Tech thay vì startup Web3.

“Khi cầu vượt xa cung, nhân sự blockchain thường đồng thời tham gia nhiều quy trình tuyển dụng, dẫn đến thời gian tuyển dụng kéo dài, tỷ lệ từ chối offer cao và chi phí tuyển dụng gia tăng đáng kể. Các báo cáo năm 2024 chỉ ra rằng nhiều doanh nghiệp phải điều chỉnh chiến lược tuyển dụng, tăng đãi ngộ hoặc hạ yêu cầu tuyển senior để thích ứng với thực tế thị trường. Điều này tạo ra môi trường cạnh tranh khốc liệt, khiến các doanh nghiệp vừa và nhỏ khó có thể thu hút và giữ chân nhân tài”, báo cáo của BlockchainWork nêu rõ.

Theo dữ liệu từ TopDev, đến năm 2024 Việt Nam có hơn 560.000 nhân sự công nghệ thông tin, cùng với 55.000-60.000 sinh viên tốt nghiệp mỗi năm. Đây là nguồn cung quan trọng cho ngành blockchain trong dài hạn.

Trong khi đó, nhu cầu thị trường công nghệ thông tin đã đạt khoảng 650.000 vị trí, tiếp tục vượt cung. Khoàng chênh lệch này cho thấy sự thiếu hụt không nằm ở quy mô lao động, mà ở cấu trúc kỹ năng, đặc biệt trong các lĩnh vực như hạ tầng hệ thống, dữ liệu, bảo mật và kiến trúc - những nền tảng cốt lõi của blockchain.

Báo cáo của BlockchainWork nêu rõ, thị trường đang dịch chuyển từ bài toán “thiếu người” sang “thiếu nhân lực có khả năng tạo giá trị cao”. Điều này đồng nghĩa với việc tiềm năng phát triển blockchain phụ thuộc lớn vào khả năng chuyển hóa nguồn nhân lực công nghệ thông tin phổ thông thành lực lượng chuyên sâu.

Xu hướng 2026: Chuẩn hóa và chọn lọc nhân sự

Theo báo cáo của BlockchainWork, năm 2026 được dự báo là giai đoạn thị trường vận hành theo hướng chuẩn hóa và chọn lọc hơn, dưới tác động của khung pháp lý mới và sự tham gia của các định chế tài chính truyền thống vào lĩnh vực tài sản số. Nhu cầu tuyển dụng sẽ dịch chuyển sang các vị trí phục vụ mục tiêu tuân thủ, quản trị rủi ro và mở rộng thị trường

Ở khối non-tech, các vai trò phát triển thị trường (Business Development, Partnership, B2B Sales), tuân thủ – pháp chế, quản trị rủi ro và vận hành sẽ tăng nhu cầu rõ rệt. Doanh nghiệp cần nhân sự có khả năng làm việc với ngân hàng, quỹ đầu tư, tổ chức tài chính và cơ quan quản lý, đối tác cộng đồng; đồng thời hiểu quy trình KYC/AML và chuẩn mực báo cáo.

Ở khối tech, chiến lược tuyển dụng sẽ tập trung vào các vị trí middle-level (từ 3 năm kinh nghiệm trở lên) trong blockchain engineering, bảo mật – audit, kiến trúc hệ thống và backend Web3. Doanh nghiệp ưu tiên nhân sự có thể tham gia trực tiếp vào phát triển và tối ưu sản phẩm, thay vì đào tạo từ đầu.

Một xu hướng đáng chú ý khác, là sự gia tăng mạnh mẽ của AI và AI bot trong vận hành. Các công cụ tự động hóa đang được tích hợp vào nhiều quy trình như lập trình, kiểm thử, marketing và chăm sóc khách hàng. Điều này giúp tối ưu chi phí nhưng đồng thời làm giảm nhu cầu tuyển dụng ở các vị trí entry-level, đặc biệt với các công việc mang tính lặp lại hoặc hỗ trợ.