Room tín dụng “linh hoạt”

Ngay từ đầu năm 2026, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã nhất quán với chính sách tiền tệ thận trọng với hạn mức tăng trưởng tín dụng được đề ra vào khoảng 15 – 16%, thấp hơn đáng kể so với mức tăng trưởng tín dụng 19% của năm trước đó.

Đi cùng với hạn mức 15%, nhà điều hành cũng đưa ra những quy định chưa từng có trước đó: các tổ chức tín dụng phải kiểm soát tốc độ tăng trưởng tín dụng trong 3 tháng đầu năm 2026 không vượt quá 25% chỉ tiêu cả năm do NHNN thông báo; kiểm soát chặt chẽ tốc độ tăng trưởng tín dụng đối với lĩnh vực bất động sản,…

Tuy nhiên, sau nửa năm, điều hành tín dụng của nhà điều hành đã có những thay đổi linh hoạt so với đầu năm.

Đầu tiên là vào tháng 5/2026, NHNN ban hành Thông tư 08/2026/TT-NHNN tái cho phép tính 20% tiền gửi có kỳ hạn Kho bạc Nhà nước vào nguồn vốn tính LDR. Điều chỉnh kỹ thuật này giúp cải thiện chỉ số LDR trên sổ sách của các ngân hàng thương mại, từ đó tăng thêm dư địa cho vay của các ngân hàng.

Cuối tháng 5/2026, NHNN tiếp tục cho phép 25 ngân hàng thương mại không phải tính phần dư nợ tăng thêm so với cuối năm 2025 đối với nhà ở xã hội và khu công nghiệp, khu chế xuất vào dư nợ tín dụng đối với lĩnh vực bất động sản từ ngày 1/1/2026 đến hết 31/12/2026.

Tiếp đến vào ngày 22/6, nhà điều hành ban hành Thông tư 25/2026/TT-NHNN sửa đổi Thông tư 22/2019/TT-NHNN với hai điểm thay đổi quan trọng: (1) nâng trần tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn (SMLR) từ 30% lên 40% và (2) bổ sung trường hợp đặc biệt cho việc gia tăng ỷ lệ tiền gửi có kỳ hạn của KBNN tại các ngân hàng thương mại được tính trong công thức LDR cao hơn mức tối đa quy định (20%) trong công thức tính tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi.

Mới đây nhất, NHNN đã ban hành Công văn số 5386/NHNN-TD, cho phép các ngân hàng thương mại loại trừ phần dư nợ cấp cho 18 dự án trọng điểm của Vingroup, Sun Group và Masterise ra khỏi hạn mức tăng trưởng tín dụng và có thể xem xét nới hạn mưc tín dụng được cấp cho một hoặc một nhóm khách hàng có liên quan.

Mặc dù hạn mức danh nghĩa vẫn giữ ở mức 15% so với cùng kỳ, nhưng do công thức tính đã thay đổi (loại trừ một số hạng mục), thực tế lượng tín dụng được bơm ra nền kinh tế có thể cao hơn con số 15% này.

Những thay đổi linh hoạt trong điều hành tín dụng của NHNN diễn ra trong bối cảnh nhà điều hành đang phải chịu đồng thời nhiều áp lực: áp lực tăng trưởng GDP hai chữ số từ Chính phủ, áp lực ổn định tỷ giá trước những căng thẳng thương mại toàn cầu và áp lực kiểm soát lạm phát. Nói cách khác, NHNN không còn nhiều không gian để nới lỏng toàn diện theo nghĩa truyền thống.

Nhưng có cần thận trọng?

Liên quan đến cơ chế điều hành tăng trưởng tín dụng của NHNN, bà Nguyễn Thị Phương Lam hiện là Giám đốc Phân tích tại Công ty Cổ phần Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) nhận định thay vì nới lỏng ồ ạt dễ dẫn đến tăng trưởng nóng và tạo bong bóng tài sản đầu cơ, NHNN đã sử dụng một loạt các công cụ nới lỏng kỹ thuật linh hoạt để "nắn chỉnh" dòng vốn chảy vào các phân khúc phục vụ tăng trưởng bền vững.

“Với những điều chỉnh linh hoạt này, tăng trưởng tín dụng thực tế có thể đạt được 19% trong năm nay, tương đương mức độ tăng trưởng của năm trước đó”, bà Lam cho biết.

Cụ thể, theo bà Lam, việc “cơ nới” các chỉ tiêu qua Thông tư 08 và Thông tư 25 tạo không gian để các ngân hàng có thêm dư địa dùng nguồn vốn cung ứng cho các dự án dài hạn mà không bị áp lực phải tăng huy động từ dân cư một cách cục bộ.

Với việc nới trần tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn, theo bà Lam, đây là một hỗ trợ mang tính hệ thống chứ không chỉ đơn thuần giải quyết bài toán kỹ thuật ngắn hạn. Đại diện VDSC cho biết điều chỉnh này phù hợp với tầm nhìn chung, dài hạn của nền kinh tế.

Hay như việc dư nợ cho vay nhà ở xã hội, bất động sản khu công nghiệp được loại trừ khỏi tính room tín dụng cho vay bất động sản, theo bà Lam, điều này giúp các ngân hàng không còn bị “trói tay trói chân” mà có thêm dư địa để xoay chiều và phát triển bất động sản khu công nghiệp hay nhà ở xã hội.

Đại diện VDSC cho rằng: “Những biện pháp kể trên không chỉ nhằm giải quyết bài toán thanh khoản ngắn hạn mà là sự hỗ trợ mang tính hệ thống và thực chất. Nó cho thấy thông điệp của NHNN về sự cam kết duy trì thanh khoản ổn định, minh bạch và quản lý rủi ro tốt hơn”.

Về dài hạn, các chuyên gia đánh giá những bước nới lỏng kỹ thuật đối với các tỷ lệ như LDR hay vốn ngắn hạn cho vay dài hạn có thể là bước chuyển tiếp để tiến tới việc loại bỏ hoàn toàn room tín dụng trong tương lai, thay vào đó hệ thống sẽ được quản lý rủi ro tiệm cận theo tiêu chuẩn quốc tế Basel 3.

Thực tế, nhiều chuyên gia từng nhận định, nếu Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP ở mức hai chữ số trong bối cảnh nền kinh tế vẫn chủ yếu vận hành theo mô hình dựa vào tín dụng ngân hàng thì cơ chế phân bổ hạn mức tín dụng cứng như hiện nay có thể trở thành điểm nghẽn. Vì vậy, về dài hạn, việc tiến tới dỡ bỏ cơ chế room tín dụng là xu hướng khó có thể đảo ngược.

Trong khi đó, các chuyên gia phân tích của VNDirect cho hay các biện pháp gần đây như nâng trần tỷ lệ nguồn vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn hay cho phép tính thêm tiền gửi Kho bạc Nhà nước vào tỷ lệ LDR chủ yếu mang tính hỗ trợ kỹ thuật và nới lỏng các quy chuẩn an toàn, phản ánh cách tiếp cận thận trọng của NHNN trong bối cảnh rủi ro lạm phát vẫn hiện hữu.

Tuy nhiên, ở góc độ thận trọng, các chuyên gia VNDirect cho rằng cơ chế mới có thể mang đến những tác động tiềm ẩn. Cụ thể, với cơ chế tín dụng ưu tiên cho các dự án trọng điểm, nhu cầu tín dụng lớn sẽ tạo thêm áp lực thanh khoản trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng tiếp tục cao hơn tăng trưởng huy động, qua đó gây áp lực lên mặt bằng lãi suất.

“Đặt cạnh các biện pháp hỗ trợ như nâng trần tỷ lệ SMLR lên 40% và cho phép tính thêm 20% tiền gửi Kho bạc Nhà nước có kỳ hạn vào tỷ lệ LDR, chúng tôi cho rằng cơ chế tín dụng mới phản ánh một sự thay đổi đáng kể trong cách điều hành tín dụng nhưng cần đi kèm với các biện pháp hỗ trợ thanh khoản hiệu quả để ổn định mặt bằng lãi suất trong thời gian tới”, phía VNDirect nhận định.