Khách du lịch tìm hiểu thông tin trên các nền tảng số, dữ liệu số hóa ở Bảo tàng Hà Nội

Dữ liệu đang trở thành tài nguyên mới

Tọa đàm “Du lịch Việt Nam - Thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng AI để phát triển nhanh và bền vững” do Hiệp hội Du lịch Việt Nam tổ chức mới đây cho thấy, ngành Du lịch đang bước vào một giai đoạn chuyển dịch mang tính cấu trúc.

Theo ông Vũ Thế Bình, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam, nếu muốn nâng cao năng lực cạnh tranh, du lịch Việt Nam cần chuyển dứt khoát sang mô hình tăng trưởng dựa trên công nghệ, dữ liệu và quản trị thông minh, thay cho cách tiếp cận mở rộng quy mô như trước.

Chuyển đổi số không còn là lựa chọn mang tính khuyến khích, mà đã trở thành yêu cầu vận hành đối với toàn bộ hệ sinh thái du lịch. Trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi hành vi du khách theo hướng toàn diện, từ cách tìm kiếm thông tin, lựa chọn điểm đến đến đặt dịch vụ và trải nghiệm hành trình.

Trong cấu trúc mới, AI không chỉ hỗ trợ mà đang tham gia vào quá trình ra quyết định. Các hoạt động từng dựa vào kinh nghiệm nay được dẫn dắt bởi dữ liệu đó là phân tích xu hướng, cá nhân hóa sản phẩm, tối ưu xúc tiến, quản trị doanh thu, dự báo dòng khách và điều tiết tải lượng điểm đến.

Tuy nhiên, những điểm nghẽn vẫn hiện hữu đó là: Dữ liệu phân tán, thiếu liên thông; năng lực số chưa đồng đều; nguồn lực đầu tư hạn chế; đặc biệt là thiếu hụt đội ngũ nhân lực vừa hiểu du lịch vừa làm chủ công nghệ. Đây là những nút thắt mang tính cấu trúc, quyết định tốc độ và chiều sâu của quá trình chuyển đổi.

Theo TS Nguyễn Anh Tuấn, Viện trưởng Viện Kinh tế Du lịch, trong bối cảnh toàn cầu hóa và công nghệ hóa diễn ra đồng thời, chuyển đổi số đang buộc ngành Du lịch phải tái định hình để thích ứng. Xu hướng quốc tế cho thấy sự dịch chuyển rõ rệt từ số hóa từng dịch vụ sang xây dựng hệ sinh thái du lịch số tích hợp, nơi dữ liệu trở thành nền tảng điều hành và ra quyết định.

“Dữ liệu đang trở thành tài nguyên mới của ngành Du lịch”, ông Tuấn nhận định. Trên nền tảng đó, AI nổi lên như công nghệ lõi, vận hành xuyên suốt từ marketing, phân tích hành vi, dự báo nhu cầu theo thời gian thực đến cá nhân hóa trải nghiệm. Ở cấp độ điểm đến, AI cho phép theo dõi và phân tích dòng khách theo thời gian thực, hỗ trợ điều phối tài nguyên, giảm áp lực quá tải. Trong quản trị bền vững, công nghệ này góp phần theo dõi phát thải, tối ưu sử dụng năng lượng và quản lý tài nguyên môi trường.

Một xu hướng nổi bật là sự hội tụ giữa du lịch thông minh và du lịch xanh. Công nghệ không chỉ thúc đẩy tăng trưởng, mà còn trở thành công cụ kiểm soát tải lượng khách, giảm áp lực lên hệ sinh thái và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực. Tại Việt Nam, những nền tảng ban đầu như bản đồ số, marketing số, OTA hay mô hình du lịch thông minh đã xuất hiện, đặt nền móng cho giai đoạn phát triển sâu hơn. Vấn đề đặt ra không còn là có ứng dụng AI hay không, mà là tốc độ triển khai, mức độ tích hợp và hiệu quả thực chất trong vận hành.

AI và bước nhảy năng suất

Ở cấp độ doanh nghiệp, AI đang làm thay đổi trực tiếp cách tạo ra doanh thu. Ông Bùi Thanh Tú, Giám đốc Marketing Công ty Du lịch BestPrice cho rằng, AI chỉ phát huy giá trị khi được tích hợp trong một hệ thống vận hành dựa trên dữ liệu, hình thành một vòng lặp tăng trưởng. Trước đây, doanh nghiệp lữ hành đối mặt với chi phí marketing cao, tỉ lệ chuyển đổi thấp và khó mở rộng quy mô. Khi ứng dụng AI, chi phí quảng cáo giảm, giá trị đơn hàng tăng và doanh thu có thể cải thiện tới 50 -70%. Cách tiếp cận thị trường cũng thay đổi, từ cạnh tranh “giá rẻ” sang “giá đúng”, dựa trên giá trị cảm nhận của khách hàng, qua đó cải thiện biên lợi nhuận.

TS Phạm Hà, Chủ tịch HĐQT kiêm CEO LuxGroup cho rằng, ngành Du lịch cần dịch chuyển trọng tâm sang chất lượng phục vụ, hiệu quả vận hành và giá trị tạo ra trên mỗi hành trình. Mô hình phụ thuộc vào lao động thủ công, quy trình rời rạc và dữ liệu phân mảnh đang bộc lộ giới hạn rõ rệt trong bối cảnh mới. “AI giúp doanh nghiệp làm nhanh hơn, làm tốt hơn và làm thông minh hơn”, ông Hà nhấn mạnh.

Trong cấu trúc mới của ngành Du lịch, AI đang đảm nhận ngày càng nhiều chức năng vốn thuộc về con người như phân tích dữ liệu, tối ưu vận hành, hỗ trợ ra quyết định. Chuỗi giá trị du lịch vì thế đang dịch chuyển từ lao động sang thuật toán. Tuy nhiên, AI không thể thay thế những yếu tố cốt lõi làm nên bản sắc của du lịch là khả năng kể chuyện, chiều sâu văn hóa và cảm xúc trải nghiệm. AI tạo ra hiệu suất, còn con người tạo ra ý nghĩa.

Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Phạm Văn Thủy cho biết: “Thời gian tới, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam và Hiệp hội Du lịch Việt Nam sẽ phối hợp chặt chẽ với các cơ quan quản lý và doanh nghiệp tại địa phương để thúc đẩy chuyển đổi số trên toàn ngành. Trọng tâm là đào tạo kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ, doanh nghiệp và người lao động, đồng thời hỗ trợ triển khai các giải pháp tích hợp công nghệ, tài chính và thanh toán điện tử”.