VCCI đề xuất đóng mã số thuế tồn đọng sau 5 năm, miễn nộp tờ khai trắng

Phần lớn là doanh nghiệp vừa và nhỏ khó khăn, kiệt quệ

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa có góp ý đối với dự án Nghị quyết của Quốc hội và dự án Nghị quyết của Chính phủ về chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế nhằm thực hiện cam kết quốc tế, đáp ứng yêu cầu cấp bách về trao đổi thông tin theo yêu cầu.

Khoản 5 Điều 4 dự thảo quy định, đối với người nộp thuế đã ngừng hoạt động kinh doanh nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế hoặc không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký từ đủ 10 năm trở lên, tính từ ngày 31/12/2015 trở về trước, và không có nợ thuế, cơ quan thuế thực hiện công khai danh sách 30 ngày để chấm dứt hiệu lực mã số thuế.

VCCI cho rằng quy định này thể hiện sự tiếp thu tiến bộ, tuy nhiên, mốc thời gian từ đủ 10 năm trở lên còn bộc lộ những hạn chế lớn.

Theo VCCI, trong tổng số hơn 2,51 triệu mã số thuế tồn đọng, phần lớn là doanh nghiệp, hộ kinh doanh nhỏ và vừa bị kiệt quệ, buộc phải dừng hoạt động trong giai đoạn 2020–2024 do đại dịch Covid-19, đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu và thiên tai.

Nếu áp dụng cứng mốc 10 năm, từ năm 2015 trở về trước, chính sách chỉ giải quyết được nhóm 529.041 chủ thể lịch sử, trong khi những người nộp thuế ngừng hoạt động từ 3 đến 9 năm vẫn tiếp tục bị treo pháp lý và không có lối thoát để giải thể.

VCCI cũng cho rằng quy định chưa phù hợp với vòng đời kinh doanh hiện đại và thông lệ quốc tế. Cụ thể, tại Hàn Quốc, Điều 520-2 Luật Thương mại quy định cơ chế giải thể mặc định đối với các công ty không nộp báo cáo hoặc không hoạt động trong thời hạn 5 năm. Sau thời hạn thông báo công khai 2 tháng của Tòa án mà không có phản hồi, doanh nghiệp tự động bị xem là đã giải thể.

Tại Vương quốc Anh, Cơ quan Đăng ký kinh doanh theo Luật Công ty 2006 thực hiện thủ tục xóa tên bắt buộc ngay khi công ty không nộp báo cáo thường niên hoặc có dấu hiệu ngừng hoạt động.

Bên cạnh đó, VCCI cho rằng cần cân bằng giữa việc xóa sổ pháp nhân và bảo vệ quyền lợi của bên thứ ba. Thời hạn công khai thông tin 30 ngày trên cổng thông tin của ngành thuế tương đối ngắn, trong khi các đối tác thương mại, tổ chức tín dụng hoặc người lao động là chủ nợ ngoài thuế không thường xuyên tra cứu cổng thông tin thuế.

Vì vậy, VCCI kiến nghị cơ quan soạn thảo chỉnh lý khoản 5 Điều 4 Dự thảo Nghị quyết của Chính phủ theo hướng rút ngắn ngưỡng thời hạn từ “từ đủ 10 năm trở lên” xuống “từ đủ 5 năm trở lên”, tính đến ngày Nghị quyết có hiệu lực, đối với người nộp thuế thuộc trạng thái 03, trạng thái 06 không còn nợ thuế.

VCCI cũng đề xuất quy định cơ chế đóng mã số thuế nhanh sau 12 tháng. Theo đó, đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh đã nộp hồ sơ giải thể tại cơ quan đăng ký kinh doanh hoặc đã bị cơ quan đăng ký kinh doanh ra quyết định thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh quá 12 tháng, không nợ thuế và không có khiếu nại, cơ quan thuế được áp dụng ngay quy trình công khai thông tin để đóng mã số thuế.

Đối với việc công khai thông tin, VCCI đề nghị danh sách người nộp thuế dự kiến chấm dứt mã số thuế được đăng tải đồng thời trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, đồng thời nâng thời hạn công khai lên 60 ngày đối với doanh nghiệp, hợp tác xã nhằm bảo đảm đầy đủ quyền phản đối hợp pháp của bên thứ ba.

Miễn nghĩa vụ nộp tờ khai trắng đối với thời gian thực tế ngừng kinh doanh

Bên cạnh vấn đề chấm dứt mã số thuế, VCCI cho biết Điều 2 của các dự thảo Nghị quyết quy định bãi bỏ nghĩa vụ nộp hồ sơ khai thuế và báo cáo tình hình sử dụng hóa đơn đối với các kỳ tính thuế phát sinh kể từ ngày cơ quan thuế ban hành Thông báo không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký (trạng thái 06) hoặc ngày cơ quan đăng ký kinh doanh thu hồi Giấy chứng nhận.

Theo VCCI, quy định này là một bước tháo gỡ quan trọng, tuy nhiên thực tiễn vẫn còn khoảng trống hồi tố bất hợp lý do độ trễ hành chính giữa thời điểm ngừng hoạt động thực tế và ngày cơ quan ban hành văn bản.

Trong thực tế, từ khi hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp nhỏ kiệt quệ phải đóng cửa, trả mặt bằng cho đến khi cơ quan thuế xác minh và ban hành Thông báo trạng thái 06 thường mất từ 1 đến 3 năm, thậm chí lâu hơn. Nếu dự thảo chỉ miễn nộp tờ khai kể từ ngày ban hành thông báo, toàn bộ các kỳ tính thuế trong khoảng thời gian 1 đến 3 năm trước đó vẫn bị coi là vi phạm chậm nộp tờ khai và bị xử phạt vi phạm hành chính hàng chục, hàng trăm triệu đồng, dù trong suốt thời gian đó doanh nghiệp hoàn toàn không phát sinh doanh thu.

VCCI cũng cho rằng việc bắt buộc người nộp thuế thuê dịch vụ kế toán phục dựng hồ sơ để nộp hàng chục tờ khai trắng (tờ khai số 0) gây lãng phí chi phí tuân thủ xã hội. Theo tính toán trong Phụ lục của Bộ Tài chính, chi phí này ước tính 3.255,7 tỷ đồng, nhưng không đem lại bất kỳ đồng thuế nào cho ngân sách nhà nước.

Về thông lệ quốc tế, tại Vương quốc Anh, Cơ quan Quản lý Thuế và Hải quan Hoàng gia (HMRC) áp dụng quy chế quản lý công ty ngủ đông. Khi doanh nghiệp thông báo tình trạng ngừng hoạt động, HMRC chủ động ra thông báo miễn trừ nghĩa vụ nộp tờ khai thuế thu nhập doanh nghiệp định kỳ (Company Tax Return – Form CT600), giúp doanh nghiệp không phải duy trì các thủ tục báo cáo hình thức.

Trên cơ sở đó, VCCI kiến nghị cơ quan soạn thảo bổ sung nguyên tắc xử lý thực chất vào Điều 2 của hai dự thảo Nghị quyết. Theo đề xuất, việc bãi bỏ nghĩa vụ nộp hồ sơ khai thuế định kỳ và các báo cáo về hóa đơn được áp dụng đối với toàn bộ các kỳ tính thuế mà người nộp thuế thực tế không có hoạt động kinh doanh.

Việc xác định căn cứ trên dữ liệu Hệ thống Hóa đơn điện tử quốc gia không có phát sinh hóa đơn đầu ra, đầu vào và có xác nhận ngừng kinh doanh thực tế của chính quyền địa phương hoặc biên bản xác minh của cơ quan thuế, không phụ thuộc vào thời điểm cơ quan thuế ban hành Thông báo người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký.