Chủ động hoàn thiện thể chế, chính sách tài chính

Ngay từ đầu năm, Bộ Tài chính đã tập trung cao độ vào công tác xây dựng và hoàn thiện cơ chế, chính sách. Trong Quý I, Bộ đã trình cấp có thẩm quyền ban hành 22 Nghị định và trực tiếp ban hành 31 Thông tư chuyên ngành. Hiện vẫn còn 31 đề án đang trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ xem xét, cùng 6 Thông tư đang trong quá trình hoàn thiện.

Quý I/2026 ghi nhận hơn 91 nghìn doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động, cao hơn số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường (88,5 nghìn). Ảnh minh họa

Đáng chú ý, Bộ đã đề xuất bổ sung dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan và Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp vào Chương trình lập pháp năm 2026, đồng thời kiến nghị rút một số dự án luật chưa phù hợp để đảm bảo chất lượng xây dựng pháp luật.

Khối lượng công việc được Chính phủ giao là rất lớn, với tổng cộng 273 nhiệm vụ từ đầu năm. Tính đến hết tháng 3/2026, Bộ đã hoàn thành 139 nhiệm vụ, đang triển khai 121 nhiệm vụ đúng hạn, chỉ còn 13 nhiệm vụ tiếp tục xử lý.

Đặc biệt, Bộ Tài chính giữ vai trò chủ trì 9/32 nội dung trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, chiếm 28,12% – tỷ lệ cao nhất trong các bộ, ngành.

Tăng trưởng kinh tế đạt kết quả tích cực

Trong công tác tham mưu điều hành kinh tế vĩ mô, Bộ Tài chính đã chủ động xây dựng nhiều kịch bản và giải pháp thúc đẩy tăng trưởng, trình Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ.

Kết quả, GDP Quý I/2026 ước tăng 7,83% so với cùng kỳ, thấp hơn mục tiêu nhưng vẫn cao hơn mức 7,07% của Quý I/2025. Đây được đánh giá là kết quả tích cực trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động.

Ở cấp địa phương, 23/34 tỉnh, thành phố đạt tăng trưởng GRDP từ 8% trở lên, trong đó Hà Tĩnh, Ninh Bình, Hải Phòng và Hưng Yên đạt mức tăng trưởng hai con số.

Song song đó, Bộ đã tham mưu ban hành nhiều chính sách quan trọng như Nghị quyết số 01/NQ-CP và Nghị quyết số 02/NQ-CP, đồng thời xây dựng các kịch bản ứng phó với tác động từ xung đột địa chính trị và biến động thuế quan quốc tế.

Về thu NSNN, tháng 3/2026 ước đạt gần 210 nghìn tỷ đồng, lũy kế Quý I đạt 829,4 nghìn tỷ đồng, bằng 32,8% dự toán năm và tăng 11,4% so với cùng kỳ.

Trong đó: Thu nội địa đạt 740,7 nghìn tỷ đồng, tăng 12,5%; Thu từ dầu thô đạt 11,2 nghìn tỷ đồng, giảm 15,8%; Thu từ xuất nhập khẩu đạt 77,4 nghìn tỷ đồng, tăng 7,6%.

Về chi NSNN, tổng chi Quý I đạt 530,1 nghìn tỷ đồng, bằng 16,8% dự toán và tăng 23,1%. Đáng chú ý, chi đầu tư phát triển tăng tới 44,6%, cho thấy nỗ lực đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công.

Bộ cũng đã trình Thủ tướng Chính phủ hỗ trợ 720,2 tỷ đồng từ nguồn dự phòng ngân sách trung ương cho 5 địa phương, đồng thời đề xuất sử dụng nguồn tiết kiệm chi thường xuyên để hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát.

Đầu tư công chuyển biến nhưng vẫn còn chậm

Tính đến hết tháng 3/2026, tổng kế hoạch đầu tư công đã phân bổ đạt 984,95 nghìn tỷ đồng, tuy nhiên vẫn còn 41,6 nghìn tỷ đồng chưa được phân bổ chi tiết.

Tiến độ giải ngân đạt khoảng 110,3 nghìn tỷ đồng, tương đương 11% kế hoạch năm. Dù tỷ lệ còn thấp, nhưng đã cải thiện so với cùng kỳ, cao hơn 1,2% và tăng khoảng 30 nghìn tỷ đồng về giá trị tuyệt đối.

Nguyên nhân chủ yếu do nhiều dự án chưa hoàn thiện thủ tục đầu tư hoặc điều chỉnh kế hoạch vốn.

Quý I/2026 ghi nhận hơn 91 nghìn doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động, cao hơn số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường (88,5 nghìn). Tổng vốn đăng ký bổ sung đạt gần 568 nghìn tỷ đồng, tăng gần 14%.

Đáng chú ý, dòng vốn FDI tiếp tục là điểm sáng với tổng vốn đăng ký đạt 15,2 tỷ USD, tăng 42,9%; vốn thực hiện đạt 5,4 tỷ USD, tăng 9,1%.

Bộ Tài chính cũng đang hoàn thiện chính sách pháp lý cho kinh doanh cá thể và kinh tế tư nhân, đồng thời tham mưu các đề án lớn liên quan đến đầu tư nước ngoài.

Thị trường tài chính biến động, bảo hiểm tăng trưởng ổn định

Thị trường chứng khoán trong Quý I có nhiều biến động. Tính đến 31/3/2026, VN-Index đạt 1.674,49 điểm, giảm 6,2% so với cuối năm trước. Tổng vốn hóa thị trường đạt 9.683,53 nghìn tỷ đồng, tương đương 75,4% GDP năm 2025.

Trong khi đó, thị trường bảo hiểm duy trì tăng trưởng ổn định khi doanh thu phí đạt 57,1 nghìn tỷ đồng; Tổng tài sản đạt 1.150,8 nghìn tỷ đồng; Vốn đầu tư trở lại nền kinh tế đạt hơn 1 triệu tỷ đồng.

Chủ động bình ổn giá, ứng phó biến động quốc tế

Trước tác động từ xung đột Trung Đông khiến giá dầu thế giới có thời điểm vượt 110 USD/thùng, Bộ Tài chính đã phối hợp điều hành giá xăng dầu linh hoạt theo chu kỳ, đồng thời tăng cường các biện pháp bình ổn thị trường.

Nhờ đó, thị trường trong nước dịp Tết Nguyên đán vẫn ổn định, không xảy ra tình trạng khan hàng hay sốt giá.

Trong lĩnh vực dự trữ quốc gia, đã xuất cấp gần 65,7 nghìn tấn gạo, trong đó hơn 49,1 nghìn tấn hỗ trợ học sinh, cùng nhiều hỗ trợ thiên tai và viện trợ quốc tế.

Hiện cả nước có 4.489 dự án gặp khó khăn với tổng vốn hơn 3,3 triệu tỷ đồng. Đến nay đã giải quyết được 1.022 dự án; còn 857 dự án cần tiếp tục xử lý.

Bộ Tài chính đang đóng vai trò thường trực Ban Chỉ đạo, tích cực phối hợp với các địa phương để tháo gỡ vướng mắc, thúc đẩy nguồn lực đầu tư.

Có thể thấy, trong Quý I/2026, Bộ Tài chính đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp trên tất cả các lĩnh vực: từ xây dựng thể chế, điều hành ngân sách, thúc đẩy đầu tư công, đến ổn định thị trường và đảm bảo an sinh xã hội.

Những kết quả đạt được không chỉ góp phần duy trì ổn định kinh tế vĩ mô mà còn tạo nền tảng quan trọng để hoàn thành các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trong năm 2026 và giai đoạn tiếp theo.