Bộ Công Thương cảnh báo sức ép rất lớn lên hệ thống điện quốc gia trong năm 2026

Thông tin tại buổi giao ban báo chí, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết tình hình thời tiết năm 2026 đang diễn biến hết sức phức tạp với các đợt nắng nóng gay gắt kéo dài trên diện rộng. Nền nhiệt liên tục duy trì ở mức cao kỷ lục và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt trong thời gian tới.

Theo các mô hình dự báo khí tượng thủy văn trong nước và quốc tế, năm 2026 đang đối mặt với nhiều dị thường lớn về khí hậu, trong đó đáng lo ngại nhất là hiện tượng “Siêu El Nino” với khoảng 80% khả năng hình thành vào tháng 7 tới. Hiện tượng này không chỉ ảnh hưởng đến bão, lượng mưa, hạn hán và gió mùa mà còn tác động trực tiếp đến nhiệt độ toàn cầu.

Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân nhận định, các hiện tượng thời tiết cực đoan đang gây sức ép rất lớn lên công tác vận hành hệ thống điện quốc gia. Nhiệt độ tăng cao khiến nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh, phụ tải hệ thống liên tục lập các mức kỷ lục mới, trong khi tình trạng khô hạn kéo dài làm giảm nghiêm trọng lượng nước về các hồ thủy điện – nguồn điện đang chiếm tỉ trọng lớn trong cơ cấu nguồn điện quốc gia.

Theo thống kê của Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO), đến ngày 25/5, phụ tải điện toàn quốc đã lập kỷ lục mới với công suất 57.120 MW, tăng 13,5% so với cùng kỳ năm 2025. Sản lượng tiêu thụ điện đạt 1,171 tỷ kWh, tăng 11,8%.

Riêng khu vực miền Bắc, công suất phụ tải đạt 29.667 MW, tăng tới 26,2% so với cùng kỳ năm trước; sản lượng điện tiêu thụ đạt 603 triệu kWh, tăng 20,2%.

Lũy kế đến ngày 25/5, phụ tải toàn hệ thống điện quốc gia đạt 133,14 tỷ kWh, tăng 8,3% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, miền Bắc đạt 61,9 tỷ kWh, miền Trung đạt 12,75 tỷ kWh và miền Nam đạt 58 tỷ kWh.

Áp lực lớn từ mục tiêu tăng trưởng kinh tế “2 con số”

Theo Bộ Công Thương, các kịch bản tăng trưởng phụ tải điện đã được tính toán trong phương thức vận hành hệ thống điện quốc gia năm 2026. Theo đó, kịch bản cơ sở dự báo phụ tải tăng 8,5%; kịch bản điều hành tăng 11,2% và kịch bản kiểm tra ở mức 14,2%.

Đáng chú ý, năm 2026 là năm đầu tiên triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, đồng thời bắt đầu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030 với mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên.

Theo quy luật thực nghiệm tại Việt Nam, khi nền kinh tế tăng trưởng trên 10%, nhu cầu phụ tải điện sẽ tăng tương ứng hoặc cao hơn. Điều này tạo áp lực rất lớn đối với hệ thống điện quốc gia, đòi hỏi phải đồng thời phát triển nguồn điện, lưới truyền tải, nâng cao năng lực điều độ và đẩy mạnh số hóa, tự động hóa trong vận hành hệ thống điện.

Bên cạnh áp lực từ thời tiết cực đoan, hệ thống điện còn chịu tác động từ các bất ổn địa chính trị toàn cầu. Theo Bộ Công Thương, xung đột Mỹ - Iran từ cuối tháng 2/2026 đã làm gia tăng nguy cơ khủng hoảng năng lượng và đứt gãy chuỗi cung ứng nhiên liệu, đặc biệt là khí LNG phục vụ phát điện.

Trong các đợt nắng nóng kéo dài, đỉnh phụ tải hiện có xu hướng dịch chuyển sang khung giờ tối từ 20h đến 23h – thời điểm điện mặt trời không còn hỗ trợ, trong khi nhiều nhà máy thủy điện nhỏ thiếu nước phát điện. Điều này khiến khả năng đáp ứng phụ tải và duy trì dự phòng của hệ thống bị thu hẹp đáng kể.

Triển khai đồng bộ nhiều giải pháp bảo đảm cung ứng điện

Để bảo đảm cung cấp điện an toàn, ổn định trong cao điểm mùa hè năm 2026 và giai đoạn 2027-2030, Bộ Công Thương đã chỉ đạo NSMO cùng các đơn vị liên quan triển khai đồng bộ nhiều giải pháp vận hành hệ thống điện.

Đối với lưới điện, NSMO phối hợp với các đơn vị sửa chữa, bảo dưỡng nhằm nâng cao khả năng truyền tải, đặc biệt với các công trình cấp điện cho miền Bắc như nâng công suất MBA AT1 Hòa Bình, đưa vào vận hành MBA AT1 T500 Phố Nối và AT7 T220 Hà Đông.

Với thủy điện, ngành điện thực hiện vận hành linh hoạt hồ chứa, chủ động tích nước và điều chỉnh biểu đồ phát điện của các nhà máy thủy điện nhỏ để ưu tiên hỗ trợ giờ cao điểm tối. Đến nay, 301/301 nhà máy với tổng công suất khoảng 3.000 MW đã điều chỉnh biểu đồ phát điện theo yêu cầu.

Đối với nhiệt điện than, các tổ máy khả dụng được huy động tối đa nhằm đảm bảo dự phòng công suất, đồng thời đẩy nhanh khắc phục sự cố để nâng cao khả năng phát điện trong giờ cao điểm.

Trong khi đó, các nhà máy tuabin khí và nhiệt điện dầu được vận hành linh hoạt giữa khí nội địa, LNG và dầu DO nhằm tối ưu chi phí và đáp ứng nhu cầu phụ tải tăng cao.

Ngoài ra, NSMO cũng đề xuất áp dụng khung giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường mới trong tháng 6/2026 để điều tiết nhu cầu sử dụng điện phù hợp với đặc điểm phụ tải mùa hè.

Bộ Công Thương khuyến nghị người dân và doanh nghiệp sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả, đặc biệt trong các khung giờ cao điểm từ 13h đến 16h và từ 20h đến 23h trong các ngày nắng nóng cực đoan tại miền Bắc.