Lãi suất chưa giảm rõ ràng
Trong báo cáo mới đây, các chuyên viên phân tích VDSC nhận định, thanh khoản hệ thống đã bớt cẳng thẳng trong bối cảnh một số quy định điều hành được điều chỉnh theo hướng nới lỏng hơn. Những tín hiệu tích cực cho thanh khoản hệ thống có thể kể đến như việc nới thêm lượng tiền gửi Kho bạc vào LDR, cơi nới tỷ lệ nguồn vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn và gần đây nhất là đề xuất của Bộ Tài chính không áp dụng trần tỷ lệ tiền gửi kho bạc sang hệ thống ngân hàng từ nguồn ngân sách nhàn rỗi.
Tuy nhiên, theo VDSC, trong tháng 7, lượng thanh khoản được bơm qua OMO lại giảm dần, do đó, mức độ dư thừa thanh khoản vẫn chưa đủ lớn để kéo mặt bằng lãi suất xuống một cách bền vững.
“Áp lực thanh kho ản ngắn hạn đã giảm đáng kể, nhưng điều đó chưa đồng nghĩa với việc mặt bằng lãi suất đã bước vào xu hướng giảm rõ ràng (đặc biệt là lãi suất huy động trên thị trường 1). Điều này cho thấy những yếu tố đang chi phối lãi suất không chỉ nằm ở thanh khoản ngắn hạn, mà có thể xuất phát từ các vấn đề mang tính cấu trúc trong bảng cân đối của hệ thống ngân hàng”, VDSC nhận định.
Trong đó, chênh lệch kỳ hạn nguồn vốn vẫn là yếu tố có ảnh hưởng lớn nhất đến mặt bằng lãi suất hiện nay.
Nhiều khoản tín dụng bất động sản vẫn đang trong quá trình cơ cấu hoặc gia hạn. Các tài sản này tiếp tục được ghi nhận trên bảng cân đối kế toán nhưng chưa tạo ra dòng tiền và lợi nhuận tương xứng. Hệ quả là các ngân hàng phải huy động ng ồn vốn trung và dài hạn lớn hơn để tài trợ cho các khoản mục này, trong khi hiệu quả sử dụng vốn lại suy giảm, thể hiện ở vòng quay tín dụng chậm. Trong bối cảnh đó, việc nới trần vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn chỉ góp phần cải thiện khả năng tiếp cận nguồn vốn ngắn hạn, nhưng chưa xử lý được nhu cầu vốn mang tính cấu trúc.
Bên cạnh đó, việc mở rộng phạm vi tính tiền gửi Kho bạc có kỳ hạn (lên mức 50%) vào LDR dù giúp nhiều ngân hàng giảm áp lực tuân thủ các chỉ tiêu an toàn song chưa đồng nghĩa với việc nguồn vốn khả dụng của toàn hệ thống được cải thiện tương ứng. Theo VDSC, trên thực tế, nhu cầu giao dịch nguồn vốn giữa các ngân hàng có xu hướng giảm, khiến hiệu ứng lan tỏa về thanh khoản thấp hơn kỳ vọng.
Một yếu tố khác là dòng vốn vào chưa đủ lớn để tạo thay đổi về trạng thái thanh khoản. Các chuyên gia phân tích của VDSC nhận định, thời gian gần đây đã xuất hiện nhiều tín hiệu tích cực liên quan đến dòng vốn ngoại cũng như tiến độ giải ngân (vay offshore của các ngân hàng hay như nguồn FDI thực hiện cao kỷ lục). Tuy nhiên, xét trên quy mô toàn hệ thống, lượng vốn này vẫn chưa đủ lớn để tạo ra sự thay đổi đáng kể đối với trạng thái ngoại hối và thanh khoản.
Việc can thiệp ngoại hối hỗ trợ đồng Yên hoặc BOJ tiếp tục nâng lãi suất và Fed vẫn đang neo lãi suất ở mức cao cho thấy chi phí vốn quốc tế là không thấp. Do đó, việc vay offshore vừa qua nhằm cân đối nguồn huy động có thể sẽ đối mặt chi phí ngày càng cao trong thời gian tới. Đồng thời, NHNN sẽ xem xét thận trọng khi hỗ trợ thanh khoản cho hệ thống nhằm hạn chế ảnh hưởng tiêu cực đến tỷ giá, VDSC nhận định.
Lãi suất liệu có tăng thêm?
Đồng quan điểm với VDSC, ông Trần Tuấn Minh, chuyên gia tư vấn Chứng khoán SSI nhận định, thực tế lãi suất huy động hiện nay vẫn đang neo cao. Ông Minh chỉ ra, dù lãi suất niêm yết trực tuyến hiển thị khá thấp, chỉ loanh quanh 6,4% đến 7% song đây chỉ là mức dành cho nhóm khách hàng nhỏ lẻ không đàm phán. Trên thực tế, các ngân hàng thương mại vẫn chạy đua thu hút dòng tiền qua các chi nhánh và nhân viên sale với mức lãi suất rất cao, có ngân hàng lên tới 9,46%.
Tuy nhiên, ông Minh cũng cho rằng lãi suất hiện tại đang ở vùng đỉnh và khó có thể tăng thêm. Ông lý giải, nhu cầu huy động vốn khổng lồ hiện nay chủ yếu đến từ các tập đoàn và chủ đầu tư siêu lớn để triển khai các dự án quy mô.
“Bản thân các doanh nghiệp này chỉ chịu đựng được một mức chi phí vốn giới hạn nhất định. Nếu doanh nghiệp tiếp tục chạy đua đẩy lãi suất lên quá cao, chi phí vốn tăng vọt sẽ trực tiếp bóp nghẹt tính thanh khoản, làm đóng băng thị trường bất động sản và khiến các dự án của chính họ không thể bán được”, ông nói.
Mặc dù kỷ nguyên "tiền rẻ" khó có thể quay lại, nhưng ông Minh kỳ vọng rằng mặt bằng lãi suất huy động sẽ hạ nhiệt về mức ổn định và hợp lý hơn, dao động quanh khoảng 7% - 8% trong giai đoạn cuối năm.
Một điểm tích cực mà ông Minh đề cập đến là việc tỷ giá USD/VND trên thị trường tự do hiện đang thấp hơn đáng kể so với trên thị trường chính thức. Vị chuyên gia này nhìn nhận, việc tỷ giá tự do sụt giảm sâu tạo điều kiện thuận lợi để NHNN thực hiện nghiệp vụ mua ngoại tệ để tăng dự trữ ngoại hối, từ đó “bơm” ngược một lượng cực lớn VND ra nền kinh tế để giải tỏa “cơn khát” thanh khoản cho hệ thống ngân hàng.
Ngoài ra, việc người dân xếp hàng bán tháo vàng để chuyển dịch dòng vốn vào hệ thống cũng góp phần tăng nhanh nguồn cung tiền đồng trên thị trường.
Bên cạnh đó, ông Minh cũng kỳ vọng đề xuất gỡ bỏ giới hạn trần 50% tiền gửi nhàn rỗi của Kho bạc Nhà nước tại các ngân hàng thương mại (trong tổng quy mô nguồn tiền nhàn rỗi khoảng 740.000 tỷ đồng) được thông qua. Việc giải phóng hàng trăm nghìn tỷ đồng nhàn rỗi này sẽ bổ sung ngay lập tức một nguồn cung VND cực lớn cho thanh khoản hệ thống, làm giảm áp lực cạnh tranh huy động vốn giữa các ngân hàng.
