Giá khí tăng nhanh hơn giá bán, xuất khẩu trở thành một hướng cân bằng đầu ra

Tại ĐHĐCĐ bất thường ngày 23/9, câu chuyện được lãnh đạo CTCP - Tổng công ty Phân bón Dầu khí Cà Mau (PVCFC, HOSE: DCM) đề cập không chỉ nằm ở áp lực chi phí đầu vào trong năm 2026, mà còn là hướng đi của doanh nghiệp trong giai đoạn tăng trưởng tiếp theo.

Trong 9 tháng đầu năm, giá dầu tăng khoảng 30% so với kế hoạch, giá khí tăng 27%, trong khi giá phân bón chỉ tăng khoảng 20%. Cùng với diễn biến thời tiết, giá nông sản và mặt bằng giá phân bón cao, sản lượng tiêu thụ tại thị trường Việt Nam giảm so với năm 2025.

Dù vậy, Tổng Giám đốc Nguyễn Thanh Tùng cho biết sơ bộ các chỉ tiêu sản lượng, doanh thu và lợi nhuận 9 tháng đầu năm của doanh nghiệp vẫn tăng khoảng 4-10% so với cùng kỳ. Lãnh đạo công ty không công bố mức tăng cụ thể của từng chỉ tiêu tại đại hội.

Trong cơ cấu chi phí của doanh nghiệp sản xuất phân bón, khí tiếp tục là một trong những yếu tố có ảnh hưởng lớn đến hiệu quả hoạt động.

Theo ông Nguyễn Thanh Tùng, mức giá khí được xây dựng trong kế hoạch đầu năm là 8,77 USD/MMBtu, nhưng mức thực trả hiện đã vượt 11 USD/MMBtu. Như vậy, trong khi giá khí tăng khoảng 27%, giá bán phân bón chỉ tăng khoảng 20%, khiến khoảng cách giữa chi phí đầu vào và giá đầu ra bị thu hẹp.

Trước diễn biến này, Phân bón Cà Mau triển khai nhiều giải pháp từ vận hành nhà máy, kiểm soát chi phí đến thị trường tiêu thụ. Một trong những kết quả được lãnh đạo doanh nghiệp nhắc đến là mức tiêu hao nguyên vật liệu đầu vào đã giảm khoảng 5% so với tính toán đầu năm.

Việc tiết giảm tiêu hao không chỉ nhằm giảm giá thành trong bối cảnh nguyên liệu tăng giá mà còn giúp doanh nghiệp duy trì khả năng cạnh tranh với các nhà sản xuất trong nước và khu vực. Song song với đó, công ty tiếp tục cải tiến hoạt động và nâng công suất nhà máy.

Ở phía đầu ra, sự suy giảm của nhu cầu trong nước khiến thị trường xuất khẩu trở thành một hướng quan trọng để phân bổ sản lượng.

Trong 9 tháng đầu năm, Phân bón Cà Mau đã quay trở lại thị trường Thái Lan, đồng thời gia tăng xuất khẩu sang Australia. Riêng sản lượng xuất khẩu sang Australia tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm 2025.

Doanh nghiệp cũng đã đạt chứng nhận Level 1 tại Australia. Theo chia sẻ của ban lãnh đạo, đây là thị trường có yêu cầu cao và việc nâng cấp chứng nhận tạo thêm điều kiện để công ty mở rộng hoạt động tại đây.

Không chỉ với urê, hướng mở rộng thị trường cũng đang được áp dụng cho mảng NPK.

Phân bón Cà Mau hiện sở hữu hai nhà máy NPK với tổng công suất khoảng 660.000 tấn/năm. Trong bối cảnh nguồn cung NPK tại Việt Nam đang vượt cầu, doanh nghiệp không đặt mục tiêu đơn thuần là gia tăng sản lượng mà tập trung vào hiệu quả và khả năng cạnh tranh của sản phẩm.

Ngoài Campuchia, NPK Cà Mau đang được mở rộng sang Sri Lanka, Myanmar, Philippines và Thái Lan. Sau khoảng 4 năm có mặt trên thị trường, tổng sản lượng NPK Cà Mau đạt khoảng 350.000 tấn.

Những thay đổi trên giúp công ty có thêm dư địa cân bằng đầu ra trong giai đoạn thị trường nội địa chậm lại. Tuy nhiên, về dài hạn, chiến lược mà Phân bón Cà Mau đang xây dựng còn rộng hơn câu chuyện phân bón và xuất khẩu.

Mục tiêu 35.000 tỷ đồng và bước đi ra ngoài lĩnh vực phân bón truyền thống

Theo Chủ tịch HĐQT Văn Tiến Thanh, doanh thu của Phân bón Cà Mau đã tăng từ khoảng 7.700 tỷ đồng năm 2021 lên hơn 17.200 tỷ đồng năm 2025. Trong 5 năm tiếp theo, doanh nghiệp đặt mục tiêu hướng tới quy mô doanh thu khoảng 35.000 tỷ đồng vào năm 2030.

Để tạo thêm dư địa tăng trưởng, ĐHĐCĐ đã thông qua định hướng phát triển đến năm 2050 với ba nhóm lĩnh vực chính gồm sản xuất - kinh doanh phân bón; khí công nghiệp và hóa chất liên quan đến phân bón; công nghệ sinh học và chế biến sau thu hoạch.

Nếu giai đoạn đầu của doanh nghiệp gắn chủ yếu với Nhà máy Đạm Cà Mau công suất 800.000 tấn urê/năm, quá trình phát triển sau đó đã mở rộng sang NPK, nhập khẩu, phân phối phân bón và thị trường xuất khẩu.

Trong giai đoạn tiếp theo, phạm vi hoạt động được định hướng mở rộng theo cả chiều sâu lẫn chiều ngang.

Ở chiều sâu, doanh nghiệp muốn tận dụng nền tảng công nghệ và đội ngũ kỹ thuật hiện có để phát triển các sản phẩm khí công nghiệp và hóa chất. Một trong những hướng được nghiên cứu là thu hồi, xử lý và tận dụng các nguồn phát sinh trong quá trình sản xuất nhằm vừa giảm phát thải, vừa hình thành thêm sản phẩm.

Ở chiều ngang, Phân bón Cà Mau muốn tiến xa hơn khỏi vai trò nhà cung cấp phân bón để tham gia nhiều khâu hơn trong chuỗi giá trị nông nghiệp.

Định hướng được cổ đông thông qua trải rộng từ tạo giống, vùng trồng, thu hái đến sơ chế, bảo quản, chế biến, xuất khẩu và logistics. Điều này đồng nghĩa doanh nghiệp đang tìm cách mở rộng mô hình từ sản xuất - kinh doanh vật tư nông nghiệp sang tham gia sâu hơn vào hoạt động kinh tế nông nghiệp.

Một nền tảng được lãnh đạo công ty nhắc tới là Trung tâm Nghiên cứu Phát triển, nơi doanh nghiệp tích lũy dữ liệu và kinh nghiệm liên quan đến đất, cây trồng, quá trình sinh trưởng và canh tác tại nhiều vùng.

Trong công nghệ sinh học, công ty đang nghiên cứu các hướng như vi sinh, tạo giống, nhân giống, cấy mô và từng bước xây dựng nền tảng phát triển enzyme. Đối với lĩnh vực sau thu hoạch, định hướng được đặt ra là phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng cao từ nông sản, trong đó có dược liệu, thực phẩm chức năng và các dòng sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu.

Nếu chiến lược này được triển khai theo đúng định hướng, cơ cấu doanh thu của Phân bón Cà Mau trong dài hạn cũng có thể thay đổi đáng kể.

Doanh nghiệp đặt mục tiêu doanh thu từ hoạt động kinh doanh quốc tế chiếm khoảng 31-40% doanh thu hợp nhất, trong khi các sản phẩm mới được định hướng đóng góp 42-68% trong giai đoạn 2031-2050. Tốc độ tăng trưởng doanh thu hợp nhất bình quân được đặt ở mức 11%/năm trong giai đoạn 2031-2035 và 2-4%/năm trong giai đoạn 2036-2050.

Tuy nhiên, việc bước sang những lĩnh vực mới không đồng nghĩa Phân bón Cà Mau sẽ đầu tư quy mô lớn ngay từ đầu.

Theo Chủ tịch HĐQT Văn Tiến Thanh, công ty lựa chọn cách tiếp cận theo mô hình thử nghiệm trong phạm vi có thể kiểm soát, sau đó mới mở rộng khi mô hình được tối ưu. Song song với tự phát triển năng lực, doanh nghiệp cũng không loại trừ phương án mua bán - sáp nhập (M&A) để bổ sung những mắt xích còn thiếu.

Phân bón Cà Mau đã có những bước hợp tác ban đầu với các doanh nghiệp sở hữu công nghệ, năng lực sản xuất, đầu ra và thị trường trong lĩnh vực chế biến sau thu hoạch. Sau giai đoạn hợp tác, phương án M&A có thể được cân nhắc nhằm mở rộng quy mô và tận dụng những lợi thế sẵn có của đối tác.

Trong khi tìm kiếm những động lực mới, phân bón vẫn là lĩnh vực cốt lõi, do đó bài toán nguồn khí cho Nhà máy Đạm Cà Mau tiếp tục được đặt ra.

Đại hội đã thông qua việc bổ sung nguồn khí Nam Du - U Minh vào hợp đồng mua bán khí với PV GAS trong bối cảnh nguồn cung hiện hữu dần suy giảm. Thời điểm giao khí đầu tiên từ nguồn này được xác định không muộn hơn quý IV/2028.

Theo ban lãnh đạo, tỷ trọng khí Nam Du - U Minh trong cơ cấu nguồn có thể lên khoảng 60,6%, phần còn lại đến từ PM3. Nếu tính bình quân cơ cấu nguồn trong giai đoạn 2028-2034, giá khí đầu vào được đánh giá không cao hơn nhiều so với mức bình quân hiện tại.

Với định hướng đang được xây dựng, câu chuyện tăng trưởng của Phân bón Cà Mau trong những năm tới vì vậy không chỉ nằm ở việc bán thêm urê hay NPK. Xuất khẩu, khí công nghiệp, hóa chất, công nghệ sinh học, chế biến sau thu hoạch và khả năng M&A đang được đặt vào cùng một chiến lược nhằm mở rộng không gian hoạt động của doanh nghiệp sau giai đoạn chủ yếu dựa vào sản xuất - kinh doanh phân bón.