Biến lá sen thành bao bì sinh học từ nguồn nguyên liệu dồi dào ở vùng quê

Biến lá sen thành bao bì sinh học là ý tưởng khởi nghiệp của chị Nguyễn Thanh Vy (32 tuổi), sống tại tỉnh Đồng Tháp. Sau nhiều năm làm việc trong lĩnh vực môi trường, chị nhận thấy mỗi vụ thu hoạch sen, người dân chủ yếu tận dụng hạt, ngó và hoa, trong khi hàng nghìn tấn lá sen sau khi già đi thường bị bỏ lại trên đồng hoặc xử lý như phế phẩm.

Điều đó khiến Thanh Vy đặt câu hỏi liệu những chiếc lá sen tưởng chừng chỉ còn giá trị làm phân hữu cơ có thể trở thành nguyên liệu cho một sản phẩm hữu ích hơn hay không.

Từ những chuyến khảo sát tại vùng trồng sen, chị nhận thấy lá sen có cấu trúc sợi tự nhiên khá bền, khả năng chống thấm tốt và dễ phân hủy sinh học. Đây là những đặc tính phù hợp để nghiên cứu các loại bao bì thay thế nhựa dùng một lần.

Năm 2023, Thanh Vy quyết định nghỉ việc tại một doanh nghiệp tư vấn môi trường để bắt đầu hành trình khởi nghiệp. Chị thuê một nhà xưởng nhỏ, đầu tư máy ép nhiệt, thiết bị nghiền sợi thực vật và hợp tác với một nhóm kỹ sư vật liệu nhằm tìm ra công thức xử lý phù hợp.

Những tháng đầu là chuỗi ngày đầy thử thách. Có mẻ nguyên liệu bị mốc chỉ sau vài ngày, có sản phẩm quá giòn nên dễ gãy khi vận chuyển, cũng có thời điểm bao bì không đạt khả năng chịu ẩm như mong muốn.

Không ít lần Thanh Vy phải hủy toàn bộ thành phẩm sau nhiều tuần nghiên cứu vì chưa đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng.

Thay vì nản lòng, chị tiếp tục thử nghiệm nhiều phương pháp xử lý sợi lá sen bằng công nghệ sinh học kết hợp với các chất kết dính có nguồn gốc thực vật. Sau hàng trăm lần điều chỉnh tỷ lệ phối trộn, nhóm nghiên cứu cuối cùng cũng tạo ra loại vật liệu có độ bền tốt, chịu được độ ẩm trong thời gian nhất định và có khả năng phân hủy hoàn toàn sau khi thải bỏ.

Nguồn nguyên liệu được thu mua trực tiếp từ các hộ trồng sen, góp phần giúp người dân có thêm thu nhập từ phần lá trước đây gần như không mang lại giá trị kinh tế.

Biến lá sen thành bao bì sinh học bằng công nghệ xanh và tư duy kinh tế tuần hoàn

Biến lá sen thành bao bì sinh học không chỉ tạo ra một sản phẩm mới mà còn hình thành chuỗi liên kết giữa người trồng sen, doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Tại xưởng sản xuất, lá sen sau khi thu mua được làm sạch, sấy khô và nghiền thành sợi mịn trước khi phối trộn với các phụ gia sinh học có nguồn gốc thực vật. Hỗn hợp sau đó được ép định hình bằng công nghệ nhiệt để tạo thành khay đựng thực phẩm, hộp đóng gói nông sản, túi sinh học và nhiều loại bao bì phục vụ ngành thực phẩm.

Thanh Vy cho biết ưu điểm của vật liệu này là có nguồn gốc từ thực vật, không sử dụng nhựa truyền thống, đồng thời có thể phân hủy trong môi trường tự nhiên sau một thời gian sử dụng.

Để tăng khả năng cạnh tranh, doanh nghiệp đầu tư thiết kế nhiều mẫu bao bì phù hợp với từng nhóm khách hàng như cửa hàng thực phẩm sạch, doanh nghiệp xuất khẩu trái cây, quán cà phê và các thương hiệu quà tặng.

Bên cạnh đó, chị xây dựng website giới thiệu sản phẩm, tham gia các hội chợ đổi mới sáng tạo và phát triển kênh bán hàng trên các sàn thương mại điện tử.

Những đoạn video ghi lại hành trình từ cánh đồng sen đến dây chuyền sản xuất bao bì sinh học đã thu hút sự quan tâm của nhiều khách hàng yêu thích sản phẩm xanh.

Sau hơn ba năm hoạt động, doanh nghiệp của Thanh Vy tạo việc làm thường xuyên cho hơn 25 lao động địa phương, đồng thời thu mua hàng trăm tấn lá sen mỗi năm từ các vùng nguyên liệu.

Không dừng lại ở bao bì, nhóm nghiên cứu còn phát triển thêm các sản phẩm như đĩa, khay, hộp quà và vật liệu đóng gói cao cấp phục vụ ngành thực phẩm và du lịch.

Theo Thanh Vy, điều khiến chị tự hào nhất không phải là doanh số bán hàng mà là việc những chiếc lá từng bị bỏ đi nay đã trở thành nguyên liệu có giá trị, góp phần giảm lượng rác thải nhựa và nâng cao thu nhập cho nông dân.

"Mỗi chiếc lá sen đều có thể bắt đầu một vòng đời mới nếu chúng ta biết đầu tư vào công nghệ và sáng tạo. Điều tôi mong muốn là giúp nông nghiệp tạo ra giá trị nhiều hơn từ chính những gì vốn bị xem là phế phẩm", chị chia sẻ.

Trong thời gian tới, doanh nghiệp dự định mở rộng vùng thu mua nguyên liệu sang nhiều địa phương trồng sen khác, đồng thời đầu tư thêm dây chuyền tự động nhằm nâng công suất sản xuất.

Song song với đó, Thanh Vy đặt mục tiêu hợp tác với các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản để đưa bao bì sinh học từ lá sen vào chuỗi cung ứng, từng bước thay thế các sản phẩm nhựa dùng một lần.

Xa hơn, chị mong muốn xây dựng trung tâm nghiên cứu vật liệu sinh học từ phụ phẩm nông nghiệp, tiếp tục phát triển các sản phẩm mới từ lá chuối, bẹ ngô, thân lục bình và nhiều nguồn nguyên liệu bản địa khác.

Hành trình của Nguyễn Thanh Vy cho thấy khởi nghiệp không nhất thiết phải bắt đầu từ công nghệ đắt đỏ hay nguồn vốn lớn. Chỉ với tư duy đổi mới và khả năng nhìn thấy giá trị trong những nguyên liệu tưởng chừng bỏ đi, chị đã xây dựng mô hình sản xuất bao bì sinh học mang lại lợi ích cho cả môi trường, người nông dân và doanh nghiệp. Từ những cánh đồng sen quen thuộc, một hướng đi mới cho kinh tế tuần hoàn đang dần hình thành, mở ra cơ hội nâng cao giá trị nông sản Việt theo hướng xanh và bền vững.