Trong bối cảnh đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, các khu công nghiệp và cụm công nghiệp được kỳ vọng là động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và thu hút đầu tư.

Gỡ vướng các điểm nghẽn cụm công nghiệp

Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít dự án đang rơi vào tình trạng chậm tiến độ, kéo dài nhiều năm, gây ra hàng loạt hệ lụy nghiêm trọng đối với kinh tế, xã hội và môi trường đầu tư.

Theo báo cáo của Sở Công Thương, đến hết quý I/2026, trên địa bàn tỉnh hiện có 47 cụm công nghiệp đang triển khai đầu tư, với tổng diện tích hơn 1.738 ha, tổng vốn đăng ký đầu tư gần 12.751 tỷ đồng.

Các nhà đầu tư cần tập trung nguồn lực để triển khai dự án

Trong số 21 cụm đã ký cam kết tiến độ giải phóng mặt bằng, hiện mặt bằng sạch được khoảng 188,48 ha, đạt 26,05%, tăng 19,89% so với thời điểm tháng 12/2025. Trong đó, có 4 cụm đã hoàn thành mặt bằng 100%; 9 cụm đang triển khai bảo đảm tiến độ; 5 cụm chậm tiến độ hoặc có nguy cơ chậm; 3 cụm đang hoàn thiện thủ tục đầu tư, chưa đủ điều kiện để thực hiện giải phóng mặt bằng.

Theo tổng hợp của Sở Công Thương, khó khăn lớn nhất hiện nay tập trung ở việc xác định nguồn gốc đất, tài sản trên đất; xử lý đất sử dụng sai mục đích; thiếu quỹ tái định cư; một bộ phận người dân chưa đồng thuận với phương án bồi thường, hỗ trợ.

Tập trung gỡ vướng giải phóng mặt bằng sạch cho nhà đầu tư

Trong khi đó, năng lực tổ chức thực hiện ở một số địa phương, chủ đầu tư còn hạn chế, khối lượng công việc lớn nhưng thiếu cán bộ chuyên môn, dẫn tới việc phối hợp xử lý chưa thật sự chặt chẽ, đồng bộ.

Một trong những hệ lụy dễ nhận thấy nhất là sự lãng phí nguồn lực đầu tư. Nhiều khu đất đã được giải phóng mặt bằng nhưng vẫn bị bỏ hoang, không được khai thác hiệu quả.

Ngoài ra nguồn vốn của Nhà nước và doanh nghiệp bị “đóng băng” trong các dự án dở dang, không thể sinh lợi. Các hạng mục hạ tầng thi công dang dở cũng xuống cấp theo thời gian, làm gia tăng chi phí khắc phục khi dự án được tái khởi động.

Xây dựng các khu tái định cư để người dân sớm ổn định cuộc sống

Việc chậm tiến độ còn khiến địa phương mất đi cơ hội thu hút đầu tư. Hạ tầng chưa hoàn thiện, tiến độ không đảm bảo khiến các nhà đầu tư e ngại khi lựa chọn địa điểm triển khai dự án.

Nhiều doanh nghiệp buộc phải chuyển hướng sang những địa phương khác có môi trường đầu tư ổn định hơn. Điều này đồng nghĩa với việc địa phương bỏ lỡ các cơ hội phát triển quan trọng, đặc biệt là những dự án có khả năng tạo đột phá.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Thanh Hóa, Mai Xuân Liêm

Không chỉ dừng lại ở khía cạnh kinh tế, việc chậm tiến độ còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân. Nhiều lao động mất đi cơ hội việc làm ngay tại địa phương, trong khi người dân đã nhường đất cho dự án nhưng chưa được hưởng lợi từ sự phát triển như kỳ vọng. Tình trạng này dễ dẫn đến tâm lý bức xúc, phát sinh khiếu nại, tranh chấp liên quan đến đền bù và giải phóng mặt bằng.

Để khắc phục tình trạng này, cần tăng cường công tác quản lý, đẩy nhanh tiến độ triển khai, tháo gỡ kịp thời các vướng mắc về pháp lý và nguồn vốn, đồng thời nâng cao trách nhiệm của các bên liên quan.

Chỉ khi các dự án được triển khai đúng tiến độ và phát huy hiệu quả, khu công nghiệp và cụm công nghiệp mới thực sự trở thành động lực tăng trưởng bền vững cho nền kinh tế.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Thanh Hóa, Mai Xuân Liêm cho biết: Thanh Hóa đang là điểm đến của các nhà đầu tư lớn, cần mặt bằng lớn để triển khai các dự án. Tuy nhiên tiến độ ở nhiều dự án vẫn còn chậm, chưa đáp ứng yêu cầu đề ra. Đặc biệt, ở một số nơi, công tác giải phóng mặt bằng chưa thực sự quyết liệt, còn lúng túng trong xử lý các tình huống phát sinh.

Các đơn vị, địa phương tập trung rà soát kỹ từng trường hợp cụ thể, phân loại rõ từng nhóm vướng mắc để xử lý dứt điểm. Tăng cường đối thoại, tuyên truyền, vận động, bảo đảm đúng quy định của pháp luật nhưng phải linh hoạt, sát thực tiễn.

Đối với nhóm dự án vướng mắc liên quan đến nguồn gốc đất, hiện trạng khó xử lý, chính quyền địa phương và chủ đầu tư chủ động phối hợp với Sở Xây dựng để được hướng dẫn, tham mưu điều chỉnh quy hoạch hoặc tháo gỡ theo thẩm quyền.

Đối với các vướng mắc liên quan đến cơ chế, chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, các sở, ngành tiếp tục phối hợp, hướng dẫn địa phương triển khai đúng quy định, không để tình trạng lúng túng kéo dài làm ảnh hưởng đến tiến độ chung.

Đối với những dự án chậm tiến độ kéo dài, thiếu quyết tâm hoặc không bảo đảm năng lực thực hiện, các cơ quan chức năng cần tham mưu UBND tỉnh có phương án xử lý theo quy định.