Định hướng lại dòng chảy tín dụng

Mới đây, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Phạm Thanh Hà cho biết cơ quan này đang khẩn trương hoàn thiện hướng dẫn triển khai chương trình tín dụng quy mô khoảng 220.000 tỷ đồng được thiết kế chuyên biệt cho khu vực SME và các lĩnh vực ưu tiên.

Nhìn nhận dưới góc độ phân tích, gói tín dụng này mang ý nghĩa định hướng dòng vốn nhiều hơn là một động thái nới lỏng tiền tệ đơn thuần.

Một chuyên gia tài chính đánh giá: "Gói 220.000 tỷ đồng không đồng nghĩa với việc bơm tiền mới vào nền kinh tế. Thực chất, đây là động thái tái phân bổ nguồn lực hiện có của nhóm ngân hàng Big4. Khi tín dụng bất động sản bị kiểm soát chặt chẽ, dòng vốn tất yếu phải được nắn sang khu vực SME và sản xuất kinh doanh".

Quan điểm này hoàn toàn trùng khớp với định hướng vĩ mô. Trao đổi bên lề với VietnamFinance, một lãnh đạo thuộc Ban Kinh tế Trung ương tiết lộ, xu hướng sắp tới là cấp tín dụng và đầu tư theo mô hình "gói chuyên biệt", nhắm đích đến vào từng ngành nghề cụ thể nhằm tạo ra động lực tăng trưởng trực tiếp.

Thực tế, không chỉ gói 220.000 tỷ đồng, thời gian qua, các chính sách tài khóa và tiền tệ đã liên tục được đồng bộ hóa nhằm "dọn đường" cho SME.

Về phía NHNN, trước đó, cơ quan này đã điều chỉnh hệ số rủi ro tín dụng và nới lỏng tiêu chí xét duyệt khoản vay cho SME thông qua Thông tư 14/2025/TT-NHNN. Đồng thời, Thống đốc NHNN cũng liên tục yêu cầu các ngân hàng hướng dòng vốn tín dụng chảy vào các lĩnh vực ưu tiên, trong đó có SME.

Song song đó, Thủ tướng Chính phủ cũng đã chỉ đạo Bộ Tài chính khẩn trương nghiên cứu giảm thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) cho nhóm DNNVV, dự kiến trình Quốc hội sửa đổi Luật Thuế TNDN để áp dụng ngay trong năm nay. Một bước tiến pháp lý khác là việc đưa nhóm cá nhân, hộ kinh doanh vào phạm vi điều chỉnh của dự án Luật Phát triển DNNVV, tạo bệ phóng cơ chế để khuyến khích các hộ kinh doanh chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp minh bạch hơn.

Thay đổi từ chính mình, SME đừng đợi 'thấu hiểu'

Dù chính sách liên tục "trải thảm đỏ", số liệu thực tế lại cho thấy một nghịch lý kéo dài. Quy mô tín dụng dành cho SME tăng trưởng đều từ 2,4 triệu tỷ đồng (năm 2022) lên trên 3,65 triệu tỷ đồng (cuối năm 2025). Tuy nhiên, tỷ trọng dư nợ của nhóm này chỉ loanh quanh ở mức 19-20% tổng dư nợ toàn nền kinh tế, dù họ chiếm tới hơn 97% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động.

Lý giải nguyên nhân, trong trao đổi với VietnamFinance, ông Trương Đắc Nguyên Giám đốc đầu tư của Blue Horizon Financial đã chỉ ra 3 "nút thắt" cốt lõi khiến SME khó tiếp cận vốn, bao gồm Thiếu tài sản bảo đảm; Hồ sơ tài chính thiếu minh bạch; và Lịch sử tín dụng yếu (hoặc không có).

Theo ông Nguyên, lâu nay, hệ thống ngân hàng vẫn quen với khẩu vị rủi ro dựa trên "tài sản đảm bảo" thay vì đánh giá "dòng tiền". Trong khi đó, đặc thù của các SME là tính linh hoạt cao, chu kỳ vốn ngắn, sổ sách không chứng minh được dòng tiền thực tế, hoặc có tình trạng lẫn lộn giữa tài khoản cá nhân chủ doanh nghiệp và tài khoản công ty. Chính sự thiếu minh bạch này khiến SME bị đẩy vào nhóm "nguy cơ cao" trong các khung thẩm định tín dụng truyền thống.

"Để chính sách mới thật sự phát huy hiệu quả, ngoài ưu đãi vốn và đổi mới tư duy thẩm định từ phía ngân hàng, bản thân các SME phải chủ động thay đổi mình. Không thể chỉ chờ hệ thống ngân hàng 'thấu hiểu' trong khi chính doanh nghiệp còn chưa rõ ràng" ông Nguyên nhấn mạnh.

Cụ thể, vị chuyên gia này khuyến nghị, để hấp thụ được dòng vốn ưu đãi, các SME cần thực hiện ngay cuộc "tái cấu trúc" nội bộ trên hai phương diện. Trong ngắn hạn, ông Nguyên cho rằng các doanh nghiệp SME cần chuẩn hóa để vượt qua "vòng gửi xe" tín dụng bằng cách chuẩn hóa lại hồ sơ tài chính, minh bạch hóa dòng tiền, doanh thu và tăng cường năng lực quản trị doanh nghiệp với hệ thống kế toán, quy trình vận hành rõ ràng.

Về dài hạn, ông cho rằng các doanh nghiệp SME cần xây dựng sức bền thông qua đa dạng hóa nguồn thu và giảm phụ thuộc vào một khách hàng lớn hoặc một thị trường duy nhất. Đồng thời, cần xây dựng phương án ứng phó rủi ro tài chính như có quỹ dự phòng, hoặc hợp tác sớm với các tổ chức tư vấn tài chính để làm chuẩn chỉ lại quản trị doanh nghiệp và quản trị dòng tiền.

Đặc biệt, SME cũng cần chú trọng chuyển đổi số và minh bạch dữ liệu hoạt động. Ông Nguyên cho rằng điều này không chỉ để nâng cao hiệu quả quản trị mà còn để đáp ứng đúng định hướng của Chính phủ đang thúc đẩy nền kinh tế số và hệ sinh thái tài chính minh bạch.

"Suy cho cùng, việc tiếp cận tín dụng thành công phải được xem là hệ quả tự nhiên của quá trình nâng cấp nội lực, chứ không phải là sự "trông chờ" vào các gói cứu trợ hay sự nới lỏng nhất thời của chính sách", ông Nguyên nhấn mạnh.