Doanh nghiệp nhỏ ứng dụng AI thế nào để tiết kiệm chi phí và tăng hiệu quả?
Thứ 6, 20/11/2026
Khi AI ngày càng phổ biến, doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh đứng trước áp lực phải ứng dụng công nghệ để duy trì sức cạnh tranh. Tuy nhiên, với ngân sách chỉ vài triệu đồng mỗi tháng, đầu tư thế nào để không biến AI thành gánh nặng chi phí là bài toán không dễ.
Cân nhắc kỹ trước khi ứng dụng AI
Tại tọa đàm chuyên đề “AI trong doanh nghiệp: Năng suất, tăng trưởng và cơ hội thị trường” trong khuôn khổ Diễn đàn AI 360 2026 do Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ Công nghệ thông tin Việt Nam (VINASA) tổ chức chiều 18/11, các chuyên gia tập trung trả lời câu hỏi: Làm sao với ngân sách vài triệu đồng, doanh nghiệp nhỏ có thể ứng dụng AI hiệu quả?
Các chuyên gia tham dự tọa đàm chuyên đề “AI trong doanh nghiệp: Năng suất, tăng trưởng và cơ hội thị trường”. Ảnh: HT.
Trả lời câu hỏi này, ông Nguyễn Tuấn Anh, Nhà sáng lập và CEO của Omuse Media Group nhận định, với ngân hàng hay doanh nghiệp lớn, chi phí vài triệu đồng/tháng không phải là vấn đề đáng kể. Nhưng với doanh nghiệp bán hàng trực tuyến hay một chủ gian hàng thương mại điện tử, khoản chi vài triệu đồng mỗi tháng cho AI cần được tính toán kỹ.
Ông Tuấn Anh giải thích, một chủ shop hoặc xưởng sản xuất có doanh thu 500-600 triệu đồng mỗi tháng, với biên lợi nhuận 5%, có thể thu về khoảng 25-30 triệu đồng lợi nhuận. Khi đó, khoản chi 7-10 triệu đồng/tháng cho AI có thể chiếm tới 23-40% lợi nhuận. Trong khi đó, hiệu quả từ việc ứng dụng AI không thể xuất hiện ngay mà có thể cần 2-3 tháng để đánh giá, trong khi khả năng thành công và thất bại vẫn ở mức 50/50.
Theo ông Tuấn Anh, tại một số mô hình kinh doanh trên sàn thương mại điện tử, các khoản phí nền tảng và chi phí marketing có thể chiếm tỷ trọng lớn trong tổng doanh thu. Khi biên lợi nhuận còn lại chỉ khoảng 1-2%, việc có ứng dụng AI hay không phụ thuộc vào trạng thái tăng trưởng của mô hình kinh doanh.
“Với doanh nghiệp có sản phẩm được thị trường đón nhận, doanh thu tăng và còn dư địa mở rộng, AI có thể giúp tối ưu chi phí khi quy mô lớn dần. Ngược lại, nếu doanh thu liên tục suy giảm do sản phẩm hoặc mô hình kinh doanh mất sức cạnh tranh, AI khó giải quyết được vấn đề cốt lõi”, ông Tuấn Anh nhận định.
Cảnh báo về các chi phí ẩn khi ứng dụng AI, ông Nguyễn Phúc Hậu, Giám đốc Kinh Doanh và Giải pháp khối Chuyển đổi số miền Nam của GMO-Zcom RUNSYSTEM cho biết, doanh nghiệp cần tính đến những khoản chi ngoài tiền mua AI. Hiệu quả của AI phụ thuộc trực tiếp vào dữ liệu, nhưng dữ liệu trước khi đưa vào AI phải qua khâu làm sạch và chuẩn hóa rất tốn kém. Cùng với đó, cần có chi phí đào tạo để nhân viên học cách sử dụng AI. Đây là những khoản dễ bị bỏ sót khi lập ngân sách ban đầu.
Một rủi ro khác là kỳ vọng AI có thể tự vận hành toàn bộ hoạt động kinh doanh. Trong một mô hình thử nghiệm được ông Tuấn Anh chia sẻ tại tọa đàm, AI được giao thực hiện nhiều công đoạn, từ tìm sản phẩm đang thịnh hành, tạo nội dung đăng bán, làm video đăng tải, livestream đến thiết lập quảng cáo đúng ngưỡng chỉ số của đối thủ.
“Doanh thu có tăng nhưng doanh nghiệp vẫn thua lỗ. Vì thế mọi người cần hiểu rằng AI có thể tạo ra giá trị nhưng đồng thời ứng dụng nó cũng có rủi ro”, ông cho biết.
Trong môi trường thương mại điện tử, dữ liệu thu thập từ thị trường không phải lúc nào cũng phản ánh đúng thực tế.
Theo ông Tuấn Anh, dữ liệu trên sàn thương mại điện tử có thể bị sai lệch bởi các hoạt động điều chỉnh giá, tạo lượt bán ảo hoặc giấu sản phẩm chủ lực sang kênh khác. Vì vậy, doanh nghiệp không nên phụ thuộc hoàn toàn vào dữ liệu thu thập tự động mà cần kiểm tra nguồn dữ liệu và tính đến khả năng thông tin sai lệch khi phân tích.
Theo các chuyên gia, thay vì thả nổi hoàn toàn hoặc kiểm tra thủ công mọi thứ (làm mất ý nghĩa tiết kiệm thời gian của AI), doanh nghiệp có thể áp dụng cơ chế phân cấp kiểm duyệt gắn với trách nhiệm pháp lý rộng hơn. Với các tác vụ ít rủi ro, doanh nghiệp có thể cho AI xử lý tự động sau khi thiết lập quy trình và tiêu chuẩn kiểm tra. Những công việc liên quan đến tiền bạc, đầu tư hoặc trách nhiệm pháp lý cần có người rà soát trước khi thực hiện.
Bắt đầu từ việc nhỏ, tận dụng công cụ sẵn có
Các chuyên gia đồng tình rằng với ngân sách hạn chế, doanh nghiệp không nên bắt đầu bằng một hệ thống AI riêng hoặc dự án tự động hóa toàn bộ quy trình. Cách tiếp cận phù hợp hơn là chọn những công việc lặp lại hằng ngày, có thể đo lường hiệu quả và triển khai từng bước.
Ông Nguyễn Tuấn Anh – Nhà sáng lập và CEO của Omuse Media Group.
Chẳng hạn, dùng công cụ AI để viết bài đăng mạng xã hội, lên ý tưởng, xây dựng kịch bản video hoặc tạo hình ảnh quảng cáo cơ bản, thay vì thuê riêng nhân sự cho từng công việc. Bên cạnh đó, có thể tận dụng báo cáo trên sàn thương mại điện tử, kết hợp Excel và các tính năng AI tích hợp để nhận diện sản phẩm bán chậm.
“Khi quy mô doanh nghiệp càng nhỏ thì hãy dùng AI để xử lý những việc lặp đi lặp lại hàng ngày. Đấy là cách ứng dụng thông minh nhất và hiệu quả nhất thời điểm hiện tại. Tránh việc kỳ vọng và ôm đồm đưa AI vào xử lý những bài toán lớn. Bài toán càng lớn thì càng tốn tiền và rủi ro thất bại càng cao”, ông Tuấn Anh cảnh báo.
Tuy nhiên, trong bối cảnh nhiều cửa hàng cùng dùng AI để tạo hình ảnh, mô tả sản phẩm theo những khuôn mẫu giống nhau, công cụ AI chỉ tạo ra lợi thế khi được sử dụng cùng dữ liệu thực tế và sự hiểu biết sâu sắc về khách hàng.
Thay vì chạy theo xu hướng hoặc sao chép cách làm của đối thủ, doanh nghiệp cần khai thác dữ liệu bán hàng, phân tích nhu cầu cụ thể của khách hàng để lựa chọn sản phẩm, chọn từ khóa đúng và cách tiếp cận phù hợp.
Để tránh đầu tư dàn trải, doanh nghiệp cần xác định mục tiêu trước khi triển khai AI. Mỗi thử nghiệm nên tập trung vào một công việc cụ thể, kèm chỉ số đo lường như doanh thu, chi phí, thời gian xử lý hoặc tỷ lệ khách hàng quay lại.
Doanh nghiệp không nên chờ đến khi kết thúc giai đoạn thử nghiệm 90 ngày mới tiến hành đánh giá hiệu quả. Doanh nghiệp cần theo dõi kết quả ngay trong quá trình thử nghiệm để kịp thời điều chỉnh nếu phát sinh sai sót hoặc chi phí vượt dự kiến.
Sau ba tháng, có thể căn cứ vào kết quả để quyết định hướng đi tiếp theo. Nếu chỉ số đạt mục tiêu, doanh nghiệp duy trì và mở rộng ứng dụng. Nếu kết quả chưa rõ ràng nhưng có một số điểm tích cực, nên thu hẹp phạm vi, điều chỉnh cách triển khai và thử nghiệm thêm. Nếu không cải thiện được hiệu quả, cần dừng để tránh lãng phí nguồn lực.
Từ các ý kiến tại tọa đàm, bài toán ứng dụng AI với doanh nghiệp nhỏ không nằm ở việc sở hữu công nghệ đắt tiền, mà ở khả năng xác định đúng vấn đề cần cải thiện. Bắt đầu từ công việc nhỏ, tận dụng dữ liệu sẵn có, kiểm soát rủi ro và đo lường hiệu quả sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế chi phí, đồng thời từng bước đưa AI vào hoạt động kinh doanh.



